VI SA/Wa 1275/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś - Dębecka Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Protokolant Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2010 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu na listę adwokatów oddala skargę Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r., Nr [...] Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] lutego 2009 r., [...] oraz utrzymaną przez nią w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] grudnia 2008 r., Nr [...] o odmowie wpisu Pana B. K. na listę adwokatów Izby Adwokackiej w [...]. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 68 ust. 6a oraz w zw. z art. 65 i art. 66 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r., Nr 123, poz. 1058 z późn. zm.). Minister Sprawiedliwości działał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Pan B. K. w dniu [...] listopada 2008 r. złożył do Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] wniosek o wpis na listę adwokatów, powołując się na art. 65 w zw. z art. 66 ustawy Prawo o adwokaturze oraz na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r., sygn. akt K 6/06. Do wniosku dołączył komplet wymaganych dokumentów, w tym świadectwa pracy, liczne opinie od sędziów, adwokata, radcy prawnego, dyplom ukończenia wyższych studiów prawniczych, oraz zaświadczenie o złożeniu w dniu [...],[...] i [...] września 2008 r. egzaminu sędziowskiego. Po odbyciu rozmowy z wnioskodawcą Okręgowa Rada Adwokacka w [...] uchwałą z dnia [...] grudnia 2008 r. odmówiła wpisania Pana B. K. na listę adwokatów Izby Adwokackiej w [...] z uwagi na to, że nie daje on rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata z powodu braku odpowiedniej praktyki w zawodzie prawniczym. Rada zauważyła bowiem, że od daty zdania przez wnioskodawcę egzaminu sędziowskiego do daty złożenia wniosku o wpis upłynęły tylko dwa miesiące a zatem nie legitymuje się on dostatecznym stażem pracy, który w myśl ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego wymagany jest od osób, ubiegających się o wpis w oparciu o art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze. Pan B. K. praktyki związane z udzielaniem pomocy prawnej odbył jeszcze w czasie studiów, zaś w Miejskim Urzędzie Pracy był zatrudniony przed zdaniem egzaminu sędziowskiego. Natomiast w przypadku osoby, wymienionej w art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze ten praktyczny kontakt z zawodem powinien mieć miejsce po złożeniu jednego z egzaminów, wskazanych w tym przepisie. Od powyższej uchwały strona odwołała się do Naczelnej Rady Adwokackiej, zarzucając rozstrzygnięciu rażące naruszenie prawa materialnego i procesowego i wnosząc o zmianę uchwały poprzez wpisanie go na listę adwokatów. Skarżący zgłosił zarzuty pod adresem protokołu rozmowy z dnia [...] grudnia 2008 r. stwierdzając, że ma charakter wybiórczy, poza tym jego forma jest niezgodna z art. 68 k.p.a. Poza tym wskazał, że nie jest dopuszczalne utożsamienie braku przesłanki rękojmi z nieposiadaniem odpowiedniej praktyki poza tym rękojmia nie może być również oceniana na podstawie znajomości wewnętrznych przepisów adwokatury, ale jedynie w odniesieniu do postawy moralno-etycznej i dotychczasowego zachowania. Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej uchwałą z dnia [...] lutego 2009 r., [...] utrzymało w mocy zaskarżoną uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w [...], podzielając w pełni argumentację organu I instancji. W odwołaniu złożonym do Ministra Sprawiedliwości skarżący domagał się uchylenia uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] lutego 2009 r. i wpisania go na listę adwokatów zgodnie z jego wnioskiem. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił rażącą obrazę przepisów art. 6, 7, 8, 77 § 1, 80, 107 § 1 oraz 107 § 3 k.p.a. jak i niewłaściwą wykładnię przepisów prawa materialnego w postaci art. 66 i 68 Prawa o adwokaturze. Zdaniem Pana B. K. organ II instancji nie dokonał merytorycznego rozpoznania jego sprawy a jedynie ograniczył się do powtórzenia argumentacji zawartej w uchwale Okręgowej Rady Adwokackiej w [...]. Z tych względów skarżący podtrzymał wszystkie zarzuty i wnioski zawarte w odwołaniu od uchwały z dnia [...] grudnia 2008 r. jako odnoszące się także do stanu prawnego, jaki powstał po wydaniu orzeczenia przez organ II instancji. Według oceny Pana B. K. jego sprawa powinna być rozpatrywana na gruncie przepisów obowiązujących w chwili wydania decyzji przez organ I instancji. Również po nowelizacji przepisów ustawy Prawo o adwokaturze spełnia on przesłanki wymagane przy wpisie na listę adwokatów albowiem udowodnił on, że posiada ponad trzyletnią praktykę, na którą składają się: okres 12 miesięcy aplikacji pozaetatowej, które zgodnie z art. 66 ust. 5 ustawy należy zaliczyć jako 3 miesiące praktyki, 2 lata aplikacji etatowej i 9 miesięcy praktyki wynikającej z wykonywania wymagających wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związanych ze świadczeniem pomocy prawnej przez adwokata na podstawie umowy cywilnoprawnej w kancelarii adwokackiej K. K. w okresie od [...] października 2000 r. do [...] czerwca 2001 r. Poza tym od dnia [...] marca 2009 r. skarżący zatrudniony jest w Sądzie Rejonowym w P. na stanowisku asystenta sędziego. Minister Sprawiedliwości po rozpoznaniu odwołania decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r., Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę utrzymującą w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. uznając, że oba te organy poczyniły prawidłowe ustalenia faktyczne i dokonały prawidłowej oceny prawnej. W uzasadnieniu decyzji Minister Sprawiedliwości podniósł, że na gruncie rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego w sprawie K 6/06 z dnia 19 kwietnia 2006 r. i stosownie do wywodów uzasadnienia orzeczenia, w toku postępowania o wpis na listę adwokatów zainicjowanego wnioskiem osoby wymienionej w art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze, samorząd adwokacki badał czy konkretna osoba ubiegająca się o wpis daje rękojmię należytego wykonywania zawodu adwokata, który to warunek stawia art. 65 pkt 1 cyt. ustawy. Przesłankami oceny były dla osób ubiegających się o wpis a zwolnionych z wymogu odbycia aplikacji adwokackiej i złożenia egzaminu adwokackiego na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze m.in. czas trwania aplikacji, zakres przedmiotowy szkolenia oraz praktyczny kontakt z wykonywaniem zawodu prawniczego. Niezależnie od powyższego Minister Sprawiedliwości podniósł, że ustawa z dnia 20 lutego 2009 r. o zmianie ustawy Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz ustawy Prawo o notariacie (Dz. U. z 2009 r., Nr 37, poz. 286), która weszła w życie 25 marca 2009 r. zmieniła dotychczasową treść art. 66 Prawo o adwokaturze. Przepis ten uregulował w odmienny sposób kryteria, na podstawie których oceniana jest praktyka kandydata, niezbędna do uzyskania wpisu na listę adwokatów. Wskazana nowelizacja w odniesieniu do sprawy będącej przedmiotem rozstrzygnięcia nie zawiera przepisów przejściowych, regulujących tok postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W tej sytuacji zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OPS 1/06 organy stosujące prawo powinny przez zastosowanie reguł wykładni rozważyć, które przepisy należałoby zastosować do konkretnej sprawy. Możliwe jest przyjęcie jednej z trzech zasad: po pierwsze – zasady bezpośredniego działania nowego prawa, po drugie – zasady dalszego obowiązywania dawnego prawa, po trzecie zasady wyboru prawa, zgodnie z którą wybór reżimu prawnego mającego zastosowanie do zdarzeń zaistniałych przed wejściem w życie nowego prawa pozostawia się zainteresowanym podmiotom. Mając powyższe na uwadze Minister Sprawiedliwości dokonał oceny sytuacji prawnej Pana B. K. przy uwzględnieniu treści przepisu art. 66 Prawa o adwokaturze, zarówno sprzed, jak i po wskazanej nowelizacji. Organ podkreślił, że po zdaniu egzaminu sędziowskiego strona podjęła pracę w marcu 2009 r. w charakterze asystenta sędziego w Sądzie Rejonowym w P. Ten krótki okres pracy w myśl wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r. jest niewystarczający dla uznania, że skarżący wykazuje się umiejętnością w świadczeniu pomocy prawnej. W związku z powyższym Pan B. K. nie spełnia przesłanki określonej w art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze w brzmieniu sprzed nowelizacji, będącej jedną z podstaw do wpisu na listę adwokatów. Również mając na uwadze treść nowelizowanego art. 66 ust. 1 pkt 4 Prawa o adwokaturze Minister Sprawiedliwości stwierdził, że skarżący nie odpowiada wymogom, przewidzianym w tym przepisie. Odbył bowiem dwuletnią aplikację etatową sądową w Sądzie Okręgowym w [...] i zdał egzamin sędziowski po 1 stycznia 1991 r., jednakże w okresie 5 lat przed złożeniem wniosku o wpis na listę adwokatów, łącznie przez okres co najmniej 3 lat, nie zajmował stanowiska aplikanta sądowego i nie wykonywał wymagających wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związanych ze świadczeniem pomocy prawnej przez adwokata lub radcę prawnego na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej w kancelarii adwokackiej, zespole adwokackim lub spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej o których mowa w art. 4a ust. 1 lub kancelarii radcy prawnego, spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej o których mowa w art. 8 ust. 1 ustawy o radcach prawnych. W tym stanie rzeczy Minister Sprawiedliwości nie znalazł podstaw do zmiany bądź uchylenia zaskarżonej uchwały. Na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2009 r. Pan B. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając jej: 1) naruszenie zasady równości wyrażonej w art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 i 8 k.p.a. poprzez potraktowanie skarżącego w sposób rażąco odmienny niż inne osoby ubiegające się o wpis na listę adwokatów lub radców prawnych; 2) obrazę przepisu art. 68 ust. 4 ustawy Prawo o adwokaturze poprzez dokonanie niedopuszczalnej wykładni rozszerzającej; 3) naruszenie przepisu art. 65 pkt 1 ustawy Prawo o adwokaturze poprzez jego niewłaściwą wykładnię. Wskazując powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie wydanej decyzji i ponowne rozpoznanie jego sprawy. Zdaniem skarżącego, Minister Sprawiedliwości wydając zaskarżoną decyzję nie podał jakie przepisy i dlaczego zostały ostatecznie przez organ zastosowane. Poza tym nie odniósł się w żaden sposób do argumentów skarżącego podnoszonych przez niego w odwołaniach. Rozstrzygnięcie Ministra Sprawiedliwości obarczone jest wadami natury materialnoprawnej oraz naruszeniami procedury. Uzasadniając pierwszy zarzut skargi Pan B. K. wskazał na odmienną praktykę wpisywania na listę radców prawnych osób, które wraz z nim ukończyły aplikację i uzyskały wpis od razu po zdanym egzaminie sędziowskim. Badając prawidłowość wpisania tych osób Minister Sprawiedliwości nie dopatrzył się żadnych uchybień i nie wniósł sprzeciwu. Tym samym organ wykazał daleko idącą niekonsekwencję albowiem w takim samym stanie prawnym i zbliżonym stanie faktycznym Minister Sprawiedliwości przyjął wykładnię prawa odwrotną niż zastosowana wobec jego przypadku. Według oceny skarżącego organ źle zinterpretował wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r., że doświadczenie ma zostać nabyte po złożeniu egzaminu sędziowskiego. Jego zdaniem wykładnia treści wyroku nie pozostawia wątpliwości, że do zawodu adwokata powinny być dopuszczone osoby, które są po egzaminie sędziowskim i wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym. Oba te warunki spełnia skarżący, albowiem zdał pozytywnie egzamin sędziowski i pracował w Dziale Prawnym i Egzekucji MUP w [...] , w kancelarii radcy prawnego M. T., w kancelarii adwokackiej K. K. oraz w Poradni Prawnej [...]. Następnie Pan B. K. podniósł, że włączanie doświadczenia, o którym mowa w orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego w pojęcie rękojmi jest błędne, o czym świadczą liczne przytoczone przez niego orzeczenia sądów administracyjnych. Wbrew twierdzeniom organu skarżący daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata oraz spełnia wszystkie inne przesłanki z art. 65 ustawy Prawo o adwokaturze. Minister Sprawiedliwości rozpatrzył odwołanie pobieżnie, gdyż nie ustosunkował się do wszystkich zarzutów skarżącego, co uzasadnia tezę o naruszeniu przepisów art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej p.p.s.a.). Rozpoznając skargę w świetle wyżej powołanych kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W dacie złożenia przez skarżącego wniosku o wpis tj. w dniu [...] listopada 2008 roku, obowiązujący wówczas art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze stanowił, że wymogu odbycia aplikacji adwokackiej i złożenia egzaminu adwokackiego nie stosuje się do osób, które zdały egzamin sędziowski, prokuratorski, radcowski lub notarialny. Należy jednak pamiętać, że obowiązywał już wówczas wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 roku, sygn. akt K 6/06 (publ. Dz. U. Nr 75, p. 529), stanowiący, że przepis art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 7 lit. a ustawy z dnia 30 czerwca 2005 roku o zmianie ustawy Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 163, poz. 1361), w zakresie w jakim stwarza możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu adwokata osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym uznany został za niezgodny z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP. Z treści powyższego wyroku wynika, że jest to klasyczny wyrok zakresowy, który nie zmieniając treści przepisu zmienia wyrażoną w nim treść normatywną. I tak w tym przypadku ten niekonstytucyjny zakres normatywny przepisu+ art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze obejmuje brak konieczności wykazywania się stażem i doświadczeniem zawodowym poza zakres egzaminu przewidzianym w tym przepisie. W świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (patrz wyrok z dnia 2 lipca 2008 r., sygn. II GSK 227/08) w stanie prawnym obowiązującym na datę złożenia wniosku przez skarżącego nie mógł on uzyskać wpisu jedynie w oparciu o zdany egzamin sędziowski. Z tego też względu organy samorządu adwokackiego prawidłowo badały, czy skarżący legitymuje się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym. Konstatacja tych organów jest prawidłowa, gdyż skarżący po zdaniu egzaminu sędziowskiego nie nabył stosownego doświadczenia zawodowego. Wbrew twierdzeniom skarżącego z treści uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego wynika jednoznacznie, że należy badać staż pracy już po zdanym egzaminie a nie staż pracy w ogóle. W tej sprawie nie zachodziła konieczność analizowania, czy skarżący daje rękojmię należytego wykonywania zawodu, gdyż do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy wystarczająca była ocena znaczenia przepisu art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawo o adwokaturze, który stanowił podstawę materialnoprawną wniosku skarżącego w chwili podejmowania uchwał przez organy samorządu adwokackiego w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego. W tym stanie rzeczy Minister Sprawiedliwości jako organ odwoławczy prawidłowo uznał, iż zakwestionowane przez skarżącego uchwały nie naruszają prawa. Minister Sprawiedliwości wydając zaskarżoną decyzję działał w nowym stanie prawnym, albowiem ustawa z dnia 20 lutego 2009 r. o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz ustawy Prawo o notariacie (Dz. U. z 2009 r., Nr 37, poz. 286), która weszła w życie w dniu 25 marca 2009 r. zmieniła dotychczasową treść art. 66 Prawa o adwokaturze. Przepis ten uregulował w odmienny sposób przesłanki, od spełnienia których uzależniony jest wpis na listę adwokatów z uwagi na praktykę w zawodzie prawniczym. Minister Sprawiedliwości jako organ odwoławczy nie mógł ograniczyć się tylko do kontroli zaskarżonych uchwał ale powinien sprawę rozpoznać na nowo, uwzględniając stan prawny w dacie wydania przez niego decyzji, tymbardziej, że ustawa nowelizująca nie zawierała żadnych przepisów intertemporalnych. Ostateczne stwierdzenie Ministra Sprawiedliwości, iż skarżący zarówno według przepisów obowiązujących w dacie podejmowania uchwał przez organy samorządu adwokackiego jak i tych znowelizowanych nie spełnia przesłanek wymaganych do wpisu na listę adwokatów odpowiada prawu. Należy nadmienić, iż skarżący nie wykazał takich luk w postępowaniu dowodowym prowadzonym przez organ, które miałyby istotny wpływ na wynik sprawy. Tak więc zarzut naruszenia art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. Sąd uznał za nieusprawiedliwiony. Co do naruszenia przez Ministra Sprawiedliwości art. 6 i 8 k.p.a. Sąd stoi na stanowisku, iż nie można przenosić uregulowań z zakresu ustawy o radcach prawnych na grunt niniejszej sprawy, która dotyczy wpisu na listę adwokatów. Poza tym każda sprawa jest rozpatrywana indywidualnie, w konkretnym stanie faktycznym i prawnym, dlatego też skarżący nie może porównywać swojej sytuacji do sytuacji innych osób, które po zdanym egzaminie sędziowskim uzyskały wpis na listę radców prawnych. Z tych wszystkich względów wobec tego, że zarzuty skargi okazały się bezzasadne Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.