I SA/Gd 466/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Romała po rozpoznaniu w dniu 18 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym skargi S. J. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 stycznia 2009 r. sygn. akt I SA/Gd 825/08 w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 marca 2006 r. sygn. akt [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych postanawia odrzucić skargę o wznowienie postępowania. Wyrokiem z dnia 29 stycznia 2009 r. sygn. akt I SA/Gd 825/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę S. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 marca 2006 r. w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych. Pismem z dnia 25 czerwca 2009 r. skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika – adwokata I. G., w oparciu o art. 271 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej jako "P.p.s.a.", wniósł do tutejszego Sądu skargę o wznowienie ww. postępowania sądowego, podnosząc że ustanowiony w sprawie pełnomocnik z urzędu nie brał udziału w tym postępowaniu. W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącego podał, że po ustanowieniu go pełnomocnikiem z urzędu w sprawie zwrócił się do skarżącego z prośbą o nadesłanie stosownego pełnomocnictwa (notarialnego, z uwagi na treść art. 80 k.c.), jednakże pismo to pozostało bez odpowiedzi, w związku z czym miał prawo uznać, że pełnomocnictwo nie zostało udzielone, dlatego nie podjął żadnych czynności w związku z przedmiotową sprawą. I. G. zaznaczył, że w myśl art. 37 § 1 P.p.s.a. to pełnomocnik, a nie mocodawca obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem. Złożenie pełnomocnictwa bezpośrednio przez skarżącego z pominięciem pełnomocnika, bez powiadomienia go o tym fakcie (zarówno przez skarżącego, jak i Sąd), skutkuje tym, że pełnomocnictwo nie zostało skutecznie udzielone, bowiem stosunek pełnomocnictwa wynika nie tylko z jego udzielenia, ale i świadomego przyjęcia. I. G. poinformował, że o fakcie złożenia pełnomocnictwa bezpośrednio w sądzie dowiedział się z pisma skarżącego z dnia 10 czerwca 2009 r., którą to okoliczność zweryfikował zapoznając się z aktami sądowymi w dniu 25 czerwca 2009 r. I. G. zwrócił również uwagę na niedochowanie wymogu art. 80 k.c. przewidującego szczególną formę oświadczenia woli w przypadku osób nie mogących czytać (tak jak w przypadku S. J. będącego osoba niewidomą). Reasumując, I. G. podniósł, że jeżeli Sąd, posiadając wiedzę o udziale w sprawie pełnomocnika z urzędu, którego sam ustanowił, pomija go w postępowaniu przed dołączeniem przez pełnomocnika do akt sprawy przy pierwszej czynności procesowej dokumentu pełnomocnictwa, to takie postępowanie nie wypełnia standardów pomocy prawnej wynikającej z art. 6 EKPCz i art. 45 Konstytucji RP. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 271 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności: jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Z kolei art. 280 § 1 P.p.s.a. stanowi, że sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd wniosek odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Do postępowania ze skargi o wznowienie postępowania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, jeżeli przepisy poniższe nie stanowią inaczej. Jednakże, gdy do wznowienia postępowania właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny, stosuje się odpowiednio art. 175 (art. 276 P.p.s.a.). W myśl art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Z akt prowadzonych przez tutejszy Sąd spraw o sygnaturach I SA/Gd 422/06 i I SA/Gd 825/08 wynika, co następuje: Postanowieniem z dnia 3 lipca 2006 r. sygn. akt I SA/Gd 422/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku przyznał S. J. prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W dniu 5 lipca 2006 r. tutejszy Sąd wystąpił do Okręgowej Rady Adwokackiej z wnioskiem o wyznaczenie adwokata z urzędu. Pismem z dnia 11 lipca 2006 r. Okręgowa Rada Adwokacka poinformowała tutejszy Sąd, że pełnomocnikiem z urzędu S. J. został wyznaczony adwokat I. G. W związku z powyższym pismem z dnia 19 lipca 2006 r. tutejszy Sąd wezwał S. J. do złożenia opłaconego pełnomocnictwa. W odpowiedzi na ww. wezwanie S. J. poinformował, że nie ma kontaktu ze swoim pełnomocnikiem, a sam do [...] pojechać nie może, gdyż nie ma z kim (jest osobą niewidomą). W związku z tym pismem z dnia 8 sierpnia 2006 r. tutejszy Sąd wezwał adwokata I. G. do złożenia opłaconego pełnomocnictwa. W odpowiedzi na ww. pismo adwokat I. G. poinformował, że nie składał do przedmiotowej sprawy żadnego pełnomocnictwa ani też żadne pełnomocnictwo w tej sprawie jak dotąd nie zostało mu udzielone. W dniu 23 sierpnia 2006 r. tutejszy Sąd przesłał adwokatowi I. G. kserokopię pisma skarżącego z dnia 1 sierpnia 2006 r. (odpowiedź na wezwanie Sądu do złożenia opłaconego pełnomocnictwa). W dniu 8 września 2006 r. do tutejszego Sądu wpłynęło pismo adwokata I. G. (skierowane do Okręgowej Rady Adwokackiej), w którym wniósł on o zwolnienie z obowiązku świadczenia pomocy prawnej z urzędu S. J. W uzasadnieniu tego pisma podniesiono, że pełnomocnictwo udzielane przez osobę niewidomą zgodnie z art. 80 k.c. wymaga zachowania formy aktu notarialnego, w związku z czym inicjatywa w tym zakresie winna spoczywać na skarżącym. Następnie pismem z dnia 20 września 2006 r. adwokat I. G. zwrócił się do tutejszego Sądu z wnioskiem o ustanowienie adwokata z urzędu do dokonania czynności prawnej poza siedzibą okręgu sądu rejonowego, w którym ma swoją kancelarię, tj. sporządzenia pełnomocnictwa do działania w sprawie w formie aktu notarialnego. Postanowieniem z dnia 26 września 2006 r. sygn. akt I SA/Gd 422/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił wniosek pełnomocnika z urzędu o ustanowienie adwokata z urzędu do dokonania czynności prawnej poza siedzibą okręgu sądu rejonowego, w którym ma swoją kancelarię. W związku z wyrażonym przez adwokata I. G. w piśmie z dnia 4 września 2006 r. poglądem odnośnie formy pełnomocnictwa tutejszy Sąd poinformował skarżącego, że pełnomocnictwo procesowe nie wymaga zachowania formy aktu notarialnego. Wyrokiem z dnia 19 grudnia 2006 r. sygn. akt I SA/Gd 422/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Na skutek wniesionej od ww. wyroku skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 lipca 2008 r. sygn. akt II FSK 660/07 uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 29 stycznia 2009 r. sygn. akt I SA/Gd 825/08 oddalił skargę. Pismem z dnia 21 lutego 2009 r. S. J. wystąpił do tutejszego Sądu z wnioskiem o zmianę adwokata, wskazując że ustanowiony z urzędu pełnomocnik w ogóle się z nim nie kontaktuje, wobec czego cofa udzielone mu pełnomocnictwo. Skarżący podał, że z tożsamym żądaniem zwracał się już kilkakrotnie do Okręgowej Rady Adwokackiej, uzyskując informację, iż o zmianie adwokata decyduje sąd. Postanowieniem z dnia 9 marca 2009 r. sygn. akt I SA/Gd 825/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku umorzył postępowanie w zakresie wniosku o zmianę przydzielonego z urzędu pełnomocnika. Pismem z dnia 25 czerwca 2009 r. skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika – adwokata I. G., wniósł do tutejszego Sądu skargę o wznowienie postępowania sądowego w sprawie I SA/Gd 825/08. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 6 lipca 2009 r., doręczonym w dniu 18 lipca 2009 r., wezwano adwokata I. G. do złożenia dokumentu, z którego będzie wynikało jego umocowanie do złożenia skargi o wznowienie postępowania, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia tej skargi. Pomimo upływu terminu adwokat I. G. nie uzupełnił braków formalnych skargi o wznowienie postępowania. W dniu 22 lipca 2009 r. do tutejszego Sądu wpłynęło pismo Okręgowej Rady Adwokackiej informujące, że na skutek wniosku adwokata I. G. zmienia pełnomocnika z urzędu dla S. J. na adwokata M. L. Z przedstawionego powyżej stanu faktycznego wynika, że w sprawie w istocie nie doszło do udzielenia przez S. J. pełnomocnictwa adwokatowi I. G., albowiem – co podniósł sam pełnomocnik w skardze o wznowienie postępowania – stosunek pełnomocnictwa wynika nie tylko z jego udzielenia, ale również świadomego przyjęcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie podziela prezentowanego przez pełnomocnika skarżącego poglądu, że w przedmiotowej sprawie – z uwagi na fakt, że S. J. jest osobą niewidomą – udzielenie pełnomocnictwa wymaga zachowania formy aktu notarialnego. Zgodnie z art. 80 k.c. jeżeli osoba nie mogąca czytać ma złożyć oświadczenie woli na piśmie, oświadczenie powinno być złożone w formie aktu notarialnego. Jednakże zarówno w orzecznictwie (postanowienie SN z dnia 24 stycznia 1968 r. sygn. akt I CR 631/07, OSNC 1968/8–9/153), jak i doktrynie (W. Robaczyński, Komentarz do art. 80 kodeksu cywilnego (Dz.U.94.16.93), [w:] B. Giesen, W.J. Katner, P. Księżak, B. Lewaszkiewicz – Petrykowska, R. Majda, E. Michniewicz – Broda, T. Pajor, U. Promińska, M. Pyziak – Szafnicka, W. Robaczyński, M. Serwach, Z. Świderski, M. Wojewoda, Kodeks cywilny. Część ogólna. Komentarz, LEX, 2009) podkreśla się, że przepisu art. 80 k.c. nie stosuje się do pełnomocnictwa procesowego, ponieważ sposób udzielenia pisemnego pełnomocnictwa procesowego reguluje w sposób szczególny art. 90 k.p.c. Natomiast w postępowaniu przed sądami administracyjnymi kwestię tę reguluje art. 38 P.p.s.a., zgodnie z którym za stronę, która nie może się podpisać, podpisuje pełnomocnictwo osoba przez nią upoważniona, z wymienieniem przyczyny, dla której strona sama się nie podpisała. Biorąc pod uwagę, że adwokat I. G. pomimo wezwania nie uzupełnił braków formalnych skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 280 § 1 w zw. z art. 276 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.