VIII SA/Wa 798/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/, Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz, Protokolant Aleksandra Borkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2010 r. sprawy ze skargi T. M., M. M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie przyznania renty strukturalnej, po wznowieniu postępowania 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w . z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. na rzecz skarżących T. M., M. M. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją Nr [...] z dnia [...] lipca 2009r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (zwana dalej ARiMR) w R. działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) - zwana dalej kpa - oraz § 17 ust. 1 w związku z § 21 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004r. Nr 114, poz. 1191 ze zm.) - zwane dalej rozporządzeniem w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania rent strukturalnych - z urzędu orzekł o 1. uchyleniu decyzji ostatecznej Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. z dnia [...] lipca 2005r. nr [...] w sprawie przyznania renty strukturalnej; 2. uchyleniu decyzji o zmianie wysokości renty strukturalnej Nr [...] z dnia [...] marca 2006r. Nr [...], z dnia [...] marca 2008r., Nr [...] z dnia [...] marca 2009r.; 3. przyznał M.M. od [...] czerwca 2005r. do [...] lutego 2006r. rentę strukturalną w wysokości [...] złotych, ustalając jej wysokość: a) od [...] marca 2006r. do [...] lutego 2008r. przez jej podwyższenie o kwotę [...] złotych; b) od [...] marca 2008r. do [...] lutego 2009r. przez jej podwyższenie o kwotę [...] złotych; c) od 1 marca 2009r. do [...] maja 2015r. przez jej podwyższenie o kwotę [...] złotych, nowa wysokość renty strukturalnej wynosi [...] złotych; 4. odmówił przyznania zwiększenia 60% kwoty najniższej emerytury z tytułu pozostawania w związku małżeńskim i spełnienia dodatkowych warunków określonych w § 12 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, iż postanowieniem wydanym w wyniku rozpatrzenia wniosku z dnia [...] marca 2005r. po spełnieniu innych warunków wymaganych do przyznania i wypłaty renty strukturalnej rolnikowi przyznano rentę strukturalną. Świadczenie zgodnie z § 13 przyznane zostało na okres 10 lat. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2009r. organ działając zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 listopada 2006r., sygn. akt IV SA/Wa 1364/06 i z dnia 31 października 2008r., sygn. akt VIII SA/Wa 269/08 wznowił postępowanie w sprawie w celu ustalenia, czy skarżącemu przysługiwało 60% zwiększenia do renty na małżonka zgodnie z § 12 ust. 2 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania rent strukturalnych. Ustalono, iż rolnik nie ma prawa do w/w zwiększenia renty, bowiem jego małżonek na podstawie decyzji Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] lipca 2005r. ma przyznane prawo do emerytury rolniczej od dnia [...] lipca 2005r. (mimo zawieszenia wypłaty emerytury). W dalszej części decyzji organ przedstawił sposób wyliczenia wysokości renty strukturalnej z uwzględnieniem zmian wynikających z waloryzacji emerytury podstawowej. Decyzją Nr [...] z dnia [...] września 20009r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 kpa orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji wydanej przez organ I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił przebieg postępowania w sprawie. Podał, iż decyzją z dnia [...] lipca 2005r. M.M. przyznana została renta strukturalna. Pismem z dnia [...] marca 2006r. skarżący wraz z żoną wniósł o zwiększenie renty strukturalnej o dodatek na współmałżonka. Uznając złożone pismo za wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej prawomocną decyzją, organ decyzją z dnia [...] kwietnia 2006r. o orzekł o odmowie wznowienia postępowania. W toku postępowania odwoławczego organ II Instancji uznał zasadność wydanego rozstrzygnięcia. W wyniku rozpoznania skargi strony skarżącej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję organu I i II instancji. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy organ pierwszoinstancyjny wydał w dniu [...] października 2007r. dwie decyzje nr [...] i [...] odmawiające przyznania 60% zwiększenia do renty strukturalnej, odpowiednio dla M.M. i jego żony T.M.. Rozpoznając odwołanie od tych decyzji Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR za niewłaściwe w świetle prawno-procesowym uznał wydanie dwóch jednobrzmiących decyzji i w konsekwencji w dniu [...] grudnia 2007r. wydał odpowiednio dwie decyzje nr [...] i [...] orzekając o uchyleniu wydanych decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. wydał w dniu [...] lutego 2008r. decyzję odmawiającą przyznania 60% zwiększenia renty strukturalnej. Przedmiotowa decyzja doręczona została obydwu stronom postępowania tj. M.M. i T.M.. Organ II instancji ARiMR uznał zasadność wydanej decyzji. W wyniku rozpatrzenia skargi strony skarżącej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 31 października 2008r. uchylił zaskarżone oraz poprzedzające je rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu orzeczenia Wojewódzki Sąd Administracyjny podał, że decyzje wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, wskazał także na niewłaściwe wykonanie przez organ zaleceń zawartych w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 listopada 2006r. Dokonując ponownej analizy zebranych w sprawie dokumentów Kierownik Biura Powiatowego ARiMR - po wydaniu w dniu [...] lipca 2009r. postanowienia o wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej prawomocną decyzją z dnia [...] lipca 2005r. o przyznaniu renty strukturalnej - decyzją z dnia [...] lipca 2009r. postanowił o uchyleniu pierwotnej decyzji z dnia [...] lipca 2005r. przyznającej rentę strukturalną i uchyleniu będących jej konsekwencją decyzji o zmianie wysokości świadczenia (w związku z waloryzacją renty) oraz orzekł o przyznaniu renty strukturalnej M.M. z uwzględnieniem zmian waloryzujących wysokość renty. Jednocześnie organ stwierdził, iż że brak jest podstaw do zwiększenia renty strukturalnej o 60% kwoty najniższej emerytury z tytułu pozostawania wnioskodawcy w związku małżeńskim. Zaznaczył, iż stosownie do wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organ I instancji dokonał szeregu czynności w postępowaniu administracyjnym, które pozwoliły na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy, w szczególności na postawie pism skarżących z [...] marca 2006r. i [...] lutego 2009r. ustalił, iż wnoszą oni o przyznanie do renty strukturalnej dodatku 60% najniższej emerytury w trybie postępowania zwykłego. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR za prawidłowe uznał stwierdzenia organu I instancji, iż w dniu złożenia wniosku o przyznanie renty strukturalnej, żona skarżącego nie spełniała warunku wymaganego wieku 55 lat, natomiast w dniu wydawania decyzji o przyznaniu renty strukturalnej tj. [...] lipca 2005r. żona rolnika miała przyznane prawo do emerytury rolniczej bezterminowo od dnia [...].07.2005r. na podstawie decyzji organu rentowego KRUS z dnia [...] lipca 2005r. Prawo to T.M. posiada nadal. Powołując treść z § 12 ust. 2 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania rent strukturalnych organ wywiódł, że nie zostały spełnione warunki do ustalenia zwiększenia renty strukturalnej o 60 % emerytury podstawowej na małżonka rolnika. Skargę na powyższą decyzję do sądu administracyjnego złożyli T. i M. małżonkowie M. wnioskując o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji. W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawili szczegółowo stan faktyczny sprawy oraz powtórzyli argumenty powoływane w toku postępowania administracyjnego. Wskazali nadto, iż w dniu [...] lutego 2006r. skarżąca złożyła w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego podanie o wstrzymanie wypłaty emerytury rolniczej oraz w dniu [...] marca 2006r. wniosek o zawieszenie wypłaty emerytury rolniczej w związku z ubieganiem się o rentę strukturalną. Skarżący oświadczyli, iż w sprawie zastosowanie winien mieć § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania rent strukturalnych, zgodnie z którym wysokość renty strukturalnej zwiększa się o 60% kwoty najniższej emerytury, jeżeli wnioskodawca pozostaje w związku małżeńskim i spełnione są inne warunki wymagane do przyznania i wypłaty renty strukturalnej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek nie z przyczyn w niej wskazanych. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p. p. s. a, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Podstawową kwestią dla rozpoznania sprawy niniejszej jest problematyka związana ze wznowieniem postępowania, a w szczególności trafność zastosowanego w sprawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością procesową wyliczoną w przepisach prawa procesowego art. 145 § 1 kpa (W. Dawidowicz "Postępowanie administracyjne. Zarys wykładu", W-wa 1983 r. s. 242; B. Adamiak, J. Borkowski "Polskie postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne", Wyd. Naukowe PWN, W-wa 1992 r., s. 214; E. Mzyk "Wznowienie postępowania administracyjnego", W-wa - Zielona Góra 1994 r., s. 19). Wznowienie postępowania następuje z urzędu z wyjątkiem sytuacji określonych w art. 145 § 1 ust. 4 i 145a lub na żądanie strony. W sprawie niniejszej wznowione zostało postępowanie z urzędu. Wszczęcie postępowania o wznowienie postępowania rozpoczyna nowe postępowanie administracyjne w stosunku do postępowania prowadzonego w trybie zwykłym. Enumeratywne wymienione podstawy wznowienia postępowania w art. 145 § 1 kpa nakazują organom dokonywanie ich precyzyjnej interpretacji, zwłaszcza iż wznowienie postępowania jest szczególnym, nadzwyczajnym trybem weryfikacji decyzji ostatecznych. Podstawą prawną wznowienia postępowania w niniejszej sprawie był przepis art. 145 § 1 pkt 5 kpa, bowiem w ocenie organów wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji ostatecznej nie znane organowi, który ją wydał. Tą nową okolicznością było wydanie przez KRUS w dniu [...] lipca 2005r. decyzji nr [...] przyznającej żonie skarżącego prawa do emerytury rolniczej. Art. 145 § 1 pkt 5 kpa wymaga kumulatywnego spełnienia następujących przesłanek: nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody muszą zostać ujawnione po wydaniu decyzji ostatecznej, nadto te okoliczności i dowody musiały istnieć już wcześniej, to jest w chwili wydawania decyzji ostatecznej, lecz dla tego organu są one nowymi tylko dlatego, że nie były mu wcześniej znane. Spełnienie warunku ujawnienia nowych okoliczności i dowodów należy odnieść do organu a nie strony. Oznacza to, że organ nimi nie dysponował i nie były one mu znane (E. Mzyk "Wznowienie postępowania administracyjnego", op. cit., s. 78). Z powyższego wynika, iż nowe okoliczności, o jakich mowa w art. 145 § 1 pkt 5 kpa, przedstawiają określony stan faktyczny i prawny, który istniał w chwili wydawania przez organ decyzji ostatecznej, lecz nie był on znany organowi z niezależnych od tego organu przyczyn, mający wpływ na status prawny strony, tj. zakres jego praw i obowiązków, a w konsekwencji na treść merytorycznego rozstrzygnięcia. Przez nową okoliczność istotną dla sprawy należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza, iż w sprawie zapadłaby decyzja, co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego. Powołany przepis stanowi, że wznawia się postępowanie zakończone ostateczną decyzją, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Zatem nie każde nowe okoliczności faktyczne lub dowody, które po wydaniu decyzji i uzyskaniu przez nią przymiotu ostateczności wyszły na jaw, mogą stanowić podstawy wznowienia postępowania, a tylko te, które są istotne dla sprawy, to znaczy takie, które mogłyby wpłynąć na rozstrzygnięcie, gdyby organ je znał w momencie podejmowania decyzji. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, iż wydając w dniu [...] lipca 2005r. decyzję przyznającą M.M. prawo do renty strukturalnej organ pierwszoinstancyjny nie posiadał wiedzy o wydaniu przez organ rentowy (KRUS) w dniu [...] lipca 2005r. decyzji przyznającej żonie rolnika prawo do emerytury rolniczej od dnia [...] lipca 2005r. Rozważenia wymaga jednak teza organu, że posiadając wiedzę o wydanej w stosunku do żony skarżącego decyzji przyznającej prawo do emerytury rolniczej wydałby decyzję innej treści niż pierwotna. Wniosek o przyznanie renty strukturalnej skarżący złożył w dniu [...] marca 2005r. W dacie tej żona rolnika urodzona w dniu [...] czerwca 1950r. nie osiągnęła wieku 55 lat uprawniającego do ustalenia 60% zwiększenia renty strukturalnej. Okoliczność ta uległa zmianie w czerwcu 2005r. Wydając w dniu [...] lipca 2005r. decyzję przyznającą rolnikowi prawo do renty strukturalnej organ pierwszoinstancyjny winien więc rozważyć prawo rolnika do przyznania do renty strukturalnej dodatku dla małżonka zgodnie z § 12 ust. 2 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania rent strukturalnych. Przepis ten stanowi bowiem, iż wysokość renty strukturalnej zwiększa się o 60 % kwoty najniższej emerytury, jeżeli wnioskodawca pozostaje w związku małżeńskim i spełnione są dodatkowe określone w tym przepisie przesłanki. Kwestia ta została w wydanym w dniu [...] lipca 2005r. przez organ orzekający całkowicie pominięta. Wydaną w wyniku wznowienia postępowania z urzędu decyzję z dnia [...] lipca 2009r. organ I instancji oparł o przepis art. 145 § 1 pkt 5 kpa, wskazując na istnienie nowych okoliczności, nieznanych organowi w dniu wydawania pierwotnej decyzji. Jednakże wydana decyzja nie kształtuje jednak odmiennej od pierwotnie określonej sytuacji prawnej rolnika. Zarówno pierwsza jak i ostatnia decyzja postanawia o przyznaniu prawa do renty strukturalnej od dnia [...] czerwca 2005r. Różnica między wydanymi rozstrzygnięciami polega na wyraźnym wyartykułowaniu (w ostatniej), iż brak podstaw do ustalenia 60% zwiększenia na małżonka. W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, brak jest przy tak ustalonym stanie faktycznym podstaw do wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Takie działanie organu byłoby uzasadnione gdyby wydana pierwotnie decyzja ustalała prawo skarżącego do 60% zwiększenia renty strukturalnej. Wówczas ujawnienie nowych okoliczności – wydania przez organ rentowy (KRUS) decyzji przyznającej żonie skarżącego prawa do emerytury rolniczej od dnia [...] lipca 2005r. stanowiłoby przesłankę wznowienia postępowania. W sytuacji gdy o zwiększeniu renty o 60% dodatku na małżonka organ nie rozstrzygał, wskazywana przez organ okoliczność nie może stanowić postawy wznowienia postępowania. Tym samym uznać należy, iż wbrew twierdzeniom organów obu instancji nie wyszły na jaw nowe okoliczności w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 kpa i w tym znaczeniu już w tej fazie postępowania organ pierwszej instancji naruszył ww. przepis w stopniu mającym istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Rozstrzygając sprawę niniejszą należy też mieć na uwadze, iż postanowieniem z [...] lipca 2009 r. wznowiono postępowanie administracyjne zakończone decyzją z dnia [...] lipca 2005 roku o przyznaniu renty strukturalnej. Zapadłą w wyniku tego wznowienia decyzją z [...] lipca 2009 r. uchylono na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 kpa nie tylko decyzję będącą przedmiotem wznowienia - a więc tę [...] lipca 2005 r. - ale i inne decyzje to jest: decyzje Nr [...] z dnia [...] marca 2006r. , Nr [...] z dnia [...] marca 2008r. i decyzję Nr [...] z dnia [...] marca 2009 r. Granice postępowania rozpoznawczego sprawy administracyjnej wyznaczone są sprawą rozstrzygniętą decyzją ostateczną. W niniejszym postępowaniu była to sprawa zakończona decyzją ostateczną z [...] lipca 2009 r. natomiast nie były nią sprawy o zmianie wysokości renty strukturalnej zakończone decyzjami o cyt. wyżej numerach z dnia [...].03.2006 r., [...].03.2008 r. i z dnia [...].03.2009r. Rozstrzygnięcie w trybie wznowienia o sprawach zakończonych decyzjami ostatecznymi nie będących przedmiotem wznowienia stanowi ewidentne naruszenie prawa . Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, stwierdzić należy, że decyzje obu organów zapadły z naruszeniem przepisów postępowania mającym istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego też Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1c p. p. s. a. orzekł jak w pkt I wyroku. Na podstawie art. 152 p. p. s. a Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia. O kosztach orzeczono na mocy art. 200 powołanej ustawy. ----------------------- 7