I OSK 1039/10
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2010-12-03
Skład orzekający: Jan Kacprzak, Anna Lech, Stanisław Marek Pietras
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zasiłek pielęgnacyjny powinien być przyznany od daty wskazanej w orzeczeniu o niepełnosprawności jako początkowa data powstania niepełnosprawności, czy od daty złożenia wniosku o zasiłek, jeśli postępowanie w sprawie ustalenia niepełnosprawności było długotrwałe i skomplikowane?Ratio decidendi
Prawo do zasiłku pielęgnacyjnego ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności, jeśli wniosek o zasiłek został złożony w terminie trzech miesięcy od wydania orzeczenia o niepełnosprawności. Nie można przyznać zasiłku od daty wcześniejszej niż złożenie wniosku o świadczenie, nawet jeśli orzeczenie o niepełnosprawności wskazuje wcześniejszą datę powstania niepełnosprawności, jeśli poprzednie postępowania w sprawie niepełnosprawności zakończyły się negatywnie lub nie były kontynuowane.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego od daty wskazanej jako początkowa data niepełnosprawności (październik 2006 r.). Skarżąca domagała się przyznania zasiłku od tej daty, argumentując, że postępowanie w sprawie ustalenia niepełnosprawności było długotrwałe i skomplikowane. Organy administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny uznały, że zasiłek przysługuje od daty złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności (kwiecień 2008 r.), który doprowadził do pozytywnego orzeczenia, zgodnie z art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrywał skargę kasacyjną od wyroku WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Kacprzak (spr.), Sędzia NSA Anna Lech, Sędzia WSA del. do NSA Stanisław Marek Pietras, Protokolant st. sekretarz sądowy Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2010r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 10 marca 2010r. sygn. akt II SA/Bd 123/10 w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia [...] grudnia 2009r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 10 marca 2010 r. sygn. akt II SA/Bd 123/10 oddalił skargę A. B. – przedstawiciela ustawowego A. B., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy:
Decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. Kierownik Sekcji Świadczeń Rodzinnych Miejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. przyznał A. B. zasiłek pielęgnacyjny w kwocie [...] zł miesięcznie na okres od [...] kwietnia 2008 r. do [...] sierpnia 2009 r.
W wyniku rozpatrzenia odwołania od w/w decyzji S. G. – pełnomocnika A. B. - przedstawiciela ustawowego A. B., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. uchyliło decyzję organu I instancji w części dotyczącej końcowego okresu przyznania zasiłku pielęgnacyjnego i określiło go na dzień [...] sierpnia 2009 r., bowiem stosownie do art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992; z późn. zm.; zwanej w skrócie "u.ś.r.", termin ten powinien przypadać na ostatni dzień miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia o niepełnosprawności.
Ponadto organ ustalił, że w rozpatrywanej sprawie A. B., do wniosku o świadczenie dołączyła wyrok Sąd Rejonowego w Bydgoszczy z dnia [...] maja 2009 r. (sygn. akt [...]) zmieniający orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] czerwca 2008 r. w ten sposób, że zaliczono A. B. do osób niepełnosprawnych, ze wskazaniem, że stan zdrowia dziecka wymaga konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji na okres od [...] października 2006 r. do [...] sierpnia 2009 r. Z orzeczenia z dnia [...] czerwca 2008 r. wynika natomiast, że wniosek o ustalenie niepełnosprawności został złożony "w dniu [...] czerwca 2008 r." Zgodnie zatem z art. 24 ust. 2a u.ś.r. przyznanie zasiłku mogło nastąpić wyłącznie od [...] kwietnia 2008 r.
W skardze do sądu administracyjnego wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, zarzucając naruszenie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071; z późn. zm.; zwanej "K.p.a.") oraz art. 32, art. 63, art. 69 i art. 71 Konstytucji RP, bowiem zdaniem skarżącego, zasiłek pielęgnacyjny powinien zostać przyznany od października 2006 r. tj. od momentu złożenia wniosku wysłanego [...] października 2006 r. do Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności oraz zgodnie z prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Bydgoszczy i art. 24 ust. 2 – 2a u.ś.r. Jednocześnie podkreślono, że żaden przepis ustawy oświadczeniach rodzinnych nie uzależnia przyznania zasiłku pielęgnacyjnego od procedury odwoławczej, a uzależnienie przyznania zasiłku od wszczęcia procedury odwoławczej jest naruszeniem zasady równości wobec prawa, gwarantowanej art. 32 Konstytucji RP. Wskazując na art. 35, art. 36 i art. 133 K.p.a. wniesiono o nałożenie przez Sąd sankcji przewidzianych w art. 38 K.p.a. na osoby winne przedłużenia postępowania odwoławczego, po złożeniu w dniu [...] sierpnia 2009 r. odwołania w Miejsko – Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w K.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę stwierdził, iż istotną kwestią w sprawie jest określenie daty początkowej okresu, na który przyznano A. B. zasiłek pielęgnacyjny, w związku z wcześniejszymi postępowaniami dotyczącymi uznania go za osobę niepełnosprawną.
Wyjaśniając tę kwestię w pierwszej kolejności Sąd I instancji powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 października 2007 r. (sygn. akt P 28/07, opubl. w "Orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego" seria A z 2007 r., Nr 9, poz. 106; por. część III pkt 1.3 uzasadnienia wyroku TK), w którym wskazano, iż przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego obejmuje w istocie dwa etapy: urzędowe potwierdzenie stanu faktycznego tj. niepełnoprawności oraz przyznanie zasiłku. Dostrzegając ścisły związek tych dwóch etapów (stadiów) Trybunał orzekł o niezgodności art. 24 ust. 2 u.ś.r. z art. 2 w związku z art. 69 Konstytucji RP w zakresie, w jakim stanowi, że w wypadku wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności uzyskanym w wyniku rozpoznania przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności jej odwołania od orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Zatem Trybunał w tym ściśle określonym przypadku, zakwestionował prawidłowość określonej w art. 24 ust. 2 u.ś.r. zasady, iż prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.
Wojewódzki Sąd wskazał, iż po w/w wyroku została dokonana nowelizacja przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, w wyniku której w art. 24 u.ś.r. dodano ustęp 2a stanowiący, że "Jeżeli osoba w okresie trzech miesięcy od wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności złoży wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, prawo do zasiłku pielęgnacyjnego ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności". Zdaniem Sądu, nowelizacja ta usunęła wątpliwości co do konstytucyjności (zwłaszcza w odniesieniu do art. 69 Konstytucji) zawartej w art. 24 ust. 2 u.ś.r. zasady, zgodnie z którą świadczenie rodzinne przysługuje począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Zasada ta w odniesieniu do świadczeń uzależnionych od wcześniejszego orzeczenia o niepełnosprawności poprzez art. 24 ust. 2a u.ś.r. uległa takiej modyfikacji, iż wnioskodawca nie jest już obciążany odpowiedzialnością za błędy i opieszałość organów orzekających o niepełnosprawności. W przypadku bowiem, kiedy takie błędy lub opieszałość wystąpiły, a ostatecznie uznano, iż dana osoba jest osobą niepełnosprawną – zasiłek przysługuje od momentu, kiedy osoba ta zdecydowała się ubiegać się o pomoc Państwa, składając wniosek o wydanie orzeczenia o niepełnoprawności. Ponadto rozwiązanie to, zdaniem Sądu I instancji, jest zgodne z wyrażoną w preambule Konstytucji zasadą pomocniczości, w świetle której wynikający z art. 69 Konstytucji RP obowiązek pomocy władz publicznych osobom niepełnosprawnym oznacza konieczność wspierania przez Państwo osób niepełnosprawnych, a nie obowiązek zastąpienia osób niepełnosprawnych (lub ustawowych przedstawicieli takich osób) w ich staraniach o zabezpieczenie egzystencji, przysposobienie do pracy czy komunikacji społecznej.
Wobec powyższego, zdaniem Wojewódzkiego Sądu, ważne było ustalenie w sprawie, czy A. B. – przedstawiciel ustawowy A. B., podjęła starania o ustalenie stopnia niepełnosprawności, co nastąpiło w październiku 2006 r., jednakże wniosek ten został rozpatrzony odmownie orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Bydgoszczy z dnia [...] stycznia 2007 r. (nr [...]– k. 18 akt administracyjnych organu I instancji) i z akt sprawy nie wynika, ażeby zostało złożone odwołanie, co potwierdził również pełnomocnik na rozprawie.
Natomiast następny wniosek o ustalenie niepełnosprawności został złożony w dniu [...] kwietnia 2008 r. (a nie [...] maja 2009 r. jak wskazało Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji – zdaniem Sądu, biorąc pod uwagę treść dokumentów wskazanych przez Kolegium – w skutek oczywistej omyłki pisarskiej) i dopiero w rezultacie rozpatrzenia tegoż wniosku, na mocy wyroku Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia [...] maja 2009 r., uznana została niepełnosprawność A. B. Wobec tego, skoro wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego został złożony w dniu [...] czerwca 2009 r. tj. w okresie trzech miesięcy od wyroku Sądu orzekającego niepełnosprawność – zasadnie Kolegium uznało, iż w tej sytuacji ma zastosowanie art. 24 ust. 2a u.ś.r., bowiem "orzeczeniem o niepełnosprawności", o którym mowa w tym przepisie jest orzeczenie uznające, iż dana osoba jest niepełnoprawna, a nie orzeczenie "dotyczące" niepełnosprawności tej osoby w ten sposób, że odmawia się uznania, iż taka niepełnosprawność istnieje.
Sąd I instancji podniósł, iż zasadnie skarżący wskazał na przewlekłość postępowania międzyinstancyjnego, gdyż z akt sprawy nie wynika, aby zaistniała jakakolwiek przeszkoda w dotrzymaniu przez organ I instancji siedmiodniowego terminu na przesłanie odwołania wraz z kwestionowaną decyzją i aktami sprawy organowi odwoławczemu. Tym niemniej zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W kontrolowanej sprawie, zdaniem WSA, niewątpliwa opieszałość organu I instancji nie miała wpływu na rozstrzygnięcie podjęte przez Kolegium, gdyż nie ograniczała praw strony do obrony jej praw, w szczególności przez pominięcie jakichkolwiek istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych. Z tego względu podniesiony zarzut nie mógł skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji Kolegium.
Od powyższego wyroku, na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wniesiono skargę kasacyjną, którą oparto na podstawie naruszenia:
1. prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) przez przyjęcie reguł wykładni językowej, podczas, gdy z przepisu wynika norma prawna, zgodnie z którą prawo do zasiłku pielęgnacyjnego ustala się począwszy od miesiąca, w którym wystąpiła niepełnosprawność ustalona, zgodnie z orzeczeniem organu właściwego w sprawach orzekania o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności,
2. prawa materialnego polegające na niezastosowaniu przepisów art. 2, art. 8 ust. 1 i art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia WSA w Bydgoszczy, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz o rozpatrzenie sprawy również pod nieobecność skarżącej.
W uzasadnieniu podniesiono, że skarżąca domaga się przyznania zasiłku od [...] października 2006 r. tj. od dnia, który został ustalony jako dzień powstania u dziecka niepełnosprawności na mocy wyroku Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia [...] maja 2009 r., sygn. akt [...]. Powołując się na stanowisko NSA zawarte w wyroku z dnia 30 listopada 2009 r. sygn. akt I OSK 674/09, zdaniem skarżącej, Sąd dokonując wykładni art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych pominął zasady wyrażone w Konstytucji stosując tylko gramatyczne reguły wykładni przepisów prawa, którego niekonstytucyjność stwierdził Trybunał w wyroku z dnia 23 października 2007 r. sygn. P 28/07, co nie mogło zostać przez Sąd pominięte. Jednocześnie orzeczenia TK wiążą sądy administracyjne i mają nierzadko dla ich orzecznictwa charakter prawotwórczy, zatem nie można podzielić poglądu Wojewódzkiego Sądu jakoby wykładni art. 24 ust. 2 należy dokonywać wyłącznie z uwzględnieniem językowych reguł wykładni, bowiem utrata konstytucyjności przepisów nie mogła pozostać bez wpływu na sądową ocenę prawidłowości jego zastosowania przez organy w niniejszej sprawie. Wskazanie przez Trybunał, iż interes wnioskującego o zasiłek pielęgnacyjny jest chroniony konstytucyjnie od momentu wskazanego przez władzę publiczną w decyzji ustalającej wystąpienie niepełnosprawności – tj. w niniejszej sprawie od [...] października 2006 r. – winno skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji organu II i I instancji. Z uwagi zaś na kilkumiesięczny okres trwania procesu orzekania o niepełnosprawności zasiłek pielęgnacyjny winien być przyznany od daty wskazanej w orzeczeniu o znacznej niepełnosprawności, a nie od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Sąd powinien dokonać wykładni wskazanego przepisu art. 24 ust. 2 w sposób zapewniający poszanowanie podstawowych zasad zawartych w Konstytucji tj. art. 2 i 32.
W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i jako taka podlega oddaleniu.
Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 53, poz. 1270 z późn. zm.), dalej P.p.s.a. rozpoznaje sprawę będąc związany granicami skargi kasacyjnej, jednakże z urzędu bierze pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przyczyny nieważności, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a., zatem Naczelny Sąd Administracyjny oceniał zaskarżony wyrok w ramach podstaw i zarzutów określonych w skardze kasacyjnej, która w swojej treści zawiera wyłącznie zarzuty naruszenia prawa materialnego, wobec czego NSA związany jest stanem faktycznym, przyjętym przez Sąd I instancji.
Materialnoprawną podstawą dochodzonego świadczenia są przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), zwanej dalej u.ś.r., w tym art. 16 ust. 2 pkt 1 zgodnie z którym zasiłek pielęgnacyjny przysługuje niepełnosprawnemu dziecku, za które należy uważać dziecko do ukończenia 16 roku życia, legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności określonym w przepisach ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 z późn. zm.), którą to niepełnosprawność dokumentuje się orzeczeniem o zaliczeniu do osób niepełnosprawnych.
W niniejszej sprawie, postawiony zarzut naruszenia art. 24 ust. 2 u.ś.r. przez błędną wykładnię wobec przyjęcia przez Sąd I instancji reguł wykładni językowej, podczas, gdy z przepisu wynika norma prawna, zgodnie z którą prawo do zasiłku pielęgnacyjnego ustala się począwszy od miesiąca, w którym wystąpiła niepełnosprawność ustalona orzeczeniem organu właściwego w sprawach orzekania o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, zatem skarżąca domaga się przyznania zasiłku od [...] października 2006 r., nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem należy wskazać, iż stosownie do treści w/w przepisu art. 24 ust. 2 prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.
W niniejszej sprawie, jak wynika z akt przedstawiciel ustawowy A. B. – A. B. podjęła starania o ustalenie o niepełnosprawności w październiku 2006 r., kiedy to złożyła stosowny wniosek w sprawie wydania orzeczenia o niepełnosprawności w dniu [...] października 2006 r. Jednakże wniosek ten został załatwiony negatywnie orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Bydgoszczy z dnia [...] stycznia 2007 r., które to orzeczenie stało się ostateczne, gdyż nie złożono od niego odwołania.
Natomiast następny wniosek o ustalenie niepełnosprawności został złożony w dniu [...] kwietnia 2008 r. i dopiero w wyniku rozpatrzenia tegoż wniosku na mocy wyroku Sądu Rejonowego w Bydgoszczy VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2009 r. sygn. akt [...], którym zmieniono orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Bydgoszczy z dnia [...] września 2008 r. i poprzedzające je orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Bydgoszczy z dnia [...] czerwca 2008 r. w ten sposób, iż zaliczono A. B. do osób niepełnosprawnych na okres od [...] października 2006 r.
W związku z tak ustalonym stanem faktycznym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, którym również związany jest Naczelny Sąd Administracyjny, mając na uwadze treść art. 24 ust. 2 u.ś.r. należy stwierdzić, iż prawo do świadczeń rodzinnych nie może datować się wcześniej niż od miesiąca, w którym złożono wniosek. Skarżąca złożyła tylko jeden wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w dniu [...] czerwca 2009 r. po wyroku Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia [...] maja 2009 r., stwierdzającym niepełnosprawność A. B. Wcześniej przed orzeczeniem PZdsOoN z dnia [...] stycznia 2007 r. skarżąca nie składała wniosku o świadczenie pielęgnacyjne, ani po tym orzeczeniu, bo było ono negatywne i nie składała od niego odwołania, zatem stało się ono ostateczne. Nie można zatem przyznać świadczenia, zgodnie z żądaniem strony, od dnia [...] października 2006 r. (dnia który ustalono jako dzień powstania u dziecka niepełnosprawności), gdyż wniosek został załatwiony negatywnie, zaś pozytywne orzeczenie stwierdzające niepełnosprawność zapadło dopiero [...] maja 2009 r., na skutek kolejnego wniosku o ustalenie niepełnosprawności z dnia [...] kwietnia 2008 r.
Zatem zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął, że w tej sytuacji ma zastosowanie art. 24 ust. 2a u.ś.r., zgodnie z którym jeżeli osoba w okresie trzech miesięcy od wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności złoży wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, prawo do tego zasiłku ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności tj. w niniejszej sprawie w dniu [...] kwietnia 2008 r., zatem zasiłek przysługiwał od dnia [...] kwietnia 2008 r.
Odnosząc się natomiast do drugiego z zarzutów naruszenia wskazanych norm prawa materialnego tj. art. 2, art. 8 ust. 1 i art. 69 Konstytucji polegające na ich niezastosowaniu, w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r. sygn. P 28/07, w którym Trybunał stwierdził niekonstytucyjność art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych i wobec tego utrata konstytucyjności przepisów nie mogła pozostawać bez wpływu na sądową ocenę prawidłowości zastosowania wskazanego przepisu przez organy w niniejszej sprawie, co powinno doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji, bowiem stwierdzenie przez Trybunał, iż interes wnioskującego o zasiłek pielęgnacyjny jest chroniony konstytucyjnie od momentu wskazanego przez władzę publiczną w decyzji ustalającej wystąpienie niepełnosprawności tj. w niniejszej sprawie od [...] października 2006 r. nie może zostać uwzględniony, bowiem należy wskazać, iż przedmiotowy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r., sygn. akt P 28/07 ma charakter zakresowy, co oznacza, że ocena Trybunału Konstytucyjnego obejmowała stwierdzenie niekonstytucyjności art. 24 ust. 2 u.ś.r. tylko wobec takich podmiotów, o których Trybunał wprost wypowiedział się w sentencji swojego orzeczenia tj. w wypadku wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności uzyskanym w wyniku rozpoznania przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności jej odwołania od orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, jest niezgodny z art. 2 w zw. z art. 69 Konstytucji RP.
Wyjaśnić w tym miejscu należy, że przyczyną stwierdzenia częściowej niekonstytucyjności była konieczność zapewnienia zainteresowanym świadczenia także wówczas, gdy osoby te ubiegając się o urzędowe potwierdzenie wymaganego stopnia niepełnosprawności, wszczynają długotrwałe postępowanie odwoławcze przed wojewódzkim zespołem (względnie przed sądem powszechnym). Takie osoby, w ocenie Trybunału Konstytucyjnego, dopiero po wielu miesiącach uzyskują niezbędne do wykazania niepełnosprawności prawidłowe, ostateczne orzeczenie (względnie wyrok sądu powszechnego). Ustalenie początkowej daty przysługiwania zasiłku pielęgnacyjnego nie powinno wówczas przypadać na dzień kompletnego udokumentowania wniosku, ale już na dzień złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności.
W wykonaniu tego wyroku przez ustawodawcę dodany został w art. 24 przepis ust. 2a), uwzględniający właśnie to stanowisko Trybunału Konstytucyjnego i usuwający powyższą zakresową niekonstytucyjność przepisu ust. 2 art. 24 ustawy.
W niniejszej sprawie sytuacja objęta powyższym wyrokiem TK nie miała miejsca i A. B., w imieniu którego działa A. B. do takiej kategorii podmiotów nie należy. Jest tak dlatego, iż A. B. z wnioskiem o zasiłek pielęgnacyjny wystąpiła tylko raz - w dniu [...] czerwca 2009 r., dołączając wymaganą dokumentację w postaci wyroku Sądu Rejonowego z dnia [...] maja 2009 r., wydanego po rozpoznaniu sprawy niepełnosprawności wszczętej wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2008 r. Uzyskanie orzeczenia ustalającego początkową datę powstania niepełnosprawności na okres od dnia [...] października 2006 r. nie było następstwem długotrwałego postępowania w sprawie niepełnosprawności wszczętego wnioskiem z dnia [...] października 2006 r., lecz wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2008 r. Można powiedzieć, iż było skutkiem zaniechania w roku 2007 procedur odwoławczych, mających na celu zmianę negatywnego orzeczenia PZdsOoN z dnia [...] stycznia 2007 r.
Dopiero złożony dnia [...] kwietnia 2008 r. kolejny wniosek o ustalenie niepełnosprawności został rozpatrzony pozytywnie przez uzyskanie korzystnego orzeczenia – wyroku Sądu Rejonowego z dnia [...] maja 2009 r., co skutkowało możliwością uwzględnienia wniosku z dnia [...] czerwca 2009 r. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od dnia [...] kwietnia 2008 r., stosownie do treści art. 24 ust. 2a u.ś.r.
Wobec powyższego, uznając, iż skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło