II SA/Gl 921/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant Grzegorz Śliwa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2010 r. sprawy ze skargi Gminy B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną oddala skargę Pismem z daty [...] r., które wpłynęło do Starostwa Powiatu B. w dniu [...] r., E. i J. U. oraz A. i E. U. zwrócili się o wypłatę odszkodowania za działkę nr 1 k.m. 1 S., zajętą pod ulicę [...]. Wniosek ten został opatrzony podpisami A.U. i J. U., zaś E. U. na wezwanie organu pismem z dnia [...] r., potwierdziła fakt złożenia wniosku, którego przez nieuwagę nie podpisała. Stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem [...] r. przez Gminę B., własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną – ul. [...] w S., oznaczonej jako działka nr 1 o pow. [...] m2 k.m. 1, obręb S, która w dniu [...] r. stanowiła własność E. i J. U., zaś na podstawie umowy darowizny z dnia [...] r. Rep [...], prawo własności zostało wpisane w księdze wieczystej [...] na rzecz E. i A. U., nastąpiło na mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...]. Na rozprawie administracyjnej w dniu [...] r. strony zapoznano z operatem szacunkowym, sporządzonym przez rzeczoznawcę majątkowego U. G., która określiła wartość rynkową przedmiotowej nieruchomości na kwotę [...] zł, nie wnosząc do niego uwag. Pełnomocnik Gminy B. wniósł jednak zastrzeżenie co do wypłaty odszkodowania wyłącznie do rąk E. i J. U. bowiem prawo własności przysługuje E. i A. U., domagając się nadto powiadomienia E. U. o konieczności zajęcia stanowiska w sprawie. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Starosta B. działając na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) oraz art. 129 ust. 1, art. 130 i art. 132 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), orzekł o ustaleniu odszkodowania na rzecz E. i J. U. w kwocie [...] zł, zobowiązując do jego wypłaty Gminę B. W odwołaniu od decyzji Gmina B. zarzuciła naruszenie art. 10, art. 7 i art. 77 kpa. Jej zdaniem, w toku rozprawy administracyjnej w dniu [...] r. pełnomocnik Wójta Gminy B. złożył do protokołu wniosek o powiadomienie gminy o fakcie rezygnacji E. U. z odszkodowania oraz wypłaty przysługującej jej kwoty na rzecz E. i J.U. Okoliczność ta ma zaś znaczenie dla zobowiązanego do wypłaty odszkodowania wobec przejścia prawa własności i jego skutków prawno-finansowych w drodze umowy darowizny na rzecz E. i A. U. Tymczasem Starosta nie powiadomił Wójta Gminy o treści oświadczenia E. U., jak również o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, wydając decyzję o ustaleniu odszkodowania na rzecz E. i J. U. Zaskarżoną decyzją, podjętą z up. Wojewody [...], orzeczono o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy uznał bowiem, że do wypłaty odszkodowania uprawnieni są E. i J. U. jako właściciele nieruchomości w dniu odjęcia im tego prawa, tj. w dniu [...] r. W niniejszej sprawie nastąpiło też wyłącznie załatwienie ich wniosku, zaś żądanie E. i A. U. winno być rozstrzygnięte odrębną decyzją. Stąd też w ocenie organu bez znaczenia są zarzuty naruszenia art. 7 i 77 kpa z uwagi na nieuwzględnienie wniosku o powiadomienie E. U. o konieczności zajęcia stanowiska w sprawie. Za nieuzasadniony uznano też zarzut naruszenia art. 10 kpa, bowiem Gmina B. miała możliwość zapoznania się z aktami sprawy na przeprowadzonej rozprawie administracyjnej i była reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, zaś doręczenie korespondencji nastąpiło do rąk Wójta Gminy B. jako organu reprezentującego Gminę. Stąd też odwołania nie uwzględniono. W skardze do sądu administracyjnego Gmina B. wniosła o uchylenie decyzji Wojewody jako wydanej z naruszeniem art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną oraz art. 7, 10, 77, 78 § 1 i 2 i art. 81 kpa. Nadto, skarżąca Gmina wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, domagając się przeprowadzenia dowodu z akt sprawy [...], dotyczących wypłaty odszkodowania E. i A. U. Zdaniem skarżącej Gminy, właścicielem nieruchomości, uprawnionym do wystąpienia z wnioskiem o wypłatę odszkodowania za działkę drogową, jest także osoba, której prawo zostało ujawnione w księdze wieczystej w wyniku zawarcia umowy z poprzednim właścicielem. W tym względzie skarżąca odwołała się do poglądu, wyrażonego w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 10 grudnia 2007 r. sygn. akt II SA/Gl 626/07. Stąd też błędnie organy administracji przyjęły, że odszkodowanie przysługuje wyłącznie E. i J. U., z wyłączeniem E. i A. U. Nadto, skarżąca podtrzymała argumentację, zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji, zarzucając że organ odwoławczy błędnie ją zinterpretował. Podniesiono też, że powiadomienie o wszczęciu postępowania obejmowało małżeństwo E. i J. U. oraz E. i A. U. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej. W toku rozprawy sądowej uczestnik postępowania J. U. przychylił się do stanowiska Wojewody. Uczestnicy postępowania E. U. i A. U. pozostawili rozstrzygnięcie sprawy do uznania Sądu. Jednakże A. U. stwierdził nadto, że z punktu widzenia interesów ich rodziny bez znaczenia jest kwestia, komu zostanie przyznane odszkodowanie. Uczestniczka postępowania E. U. przychyliła się do stanowiska męża A. U., oświadczając że oczekują wypłaty odszkodowania i bez znaczenia jest kwestia, do czyich rąk to nastąpi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie mogła odnieść skutku. Zaskarżona decyzja nie narusza bowiem prawa materialnego, ani też w toku postępowania organy administracji nie naruszyły reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem po myśli art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi. W niniejszej sprawie nie jest kwestionowany fakt, że spełnione zostały ustawowe przesłanki do wypłaty odszkodowania za nieruchomość przejętą z dniem [...] r., stanowiącą działkę nr 1 o pow. [...] m2, a zajętą pod drogę gminną – ul. [...] w S. Nie jest też sporna wysokość odszkodowania, ustalona na kwotę [...] zł zgodnie z operatem szacunkowym, sporządzonym w dniu [...] r. przez rzeczoznawcę majątkowego U. G. Skarżąca Gmina B. nie kwestionuje też faktu, że jest podmiotem zobligowanym do wypłaty odszkodowania, jako że przedmiotowa działka została zajęta pod drogę gminną, stanowiąc w mocy prawa własność tejże Gminy. Spór w niniejszej sprawie dotyczy wyłącznie określenia osób uprawnionych do odszkodowania z mocy art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U Nr 133, poz. 872 ze zm.). Mianowicie, stwierdzenie nabycia własności działki z mocy prawa przez Gminę B. nastąpiło na podstawie decyzji Wojewody S. z dnia [...] r. nr [...], a więc dopiero w toku niniejszego postępowania, podczas gdy uprzednio, bowiem w dniu [...] r. Eryka U. i J. U. zawarli umowę darowizny przedmiotowej nieruchomości na rzecz E. U. i A. U. (Rep. [...]) i prawo nabywców zostało ujawnione w księdze wieczystej, prowadzonej dla nieruchomości. Nadto, wniosek o wypłatę odszkodowania został złożony wspólnie (w jednym piśmie) zarówno przez E. i J. U. jak i E. i A. U. Istotny jest też fakt, że wniosek ten złożono w dniu [...] r. a więc w ustawowym terminie, określonym w art. 73 ust. 4 ustawy. Zdaniem sądu administracyjnego, nie powinno budzić żadnych wątpliwości, że brak jakichkolwiek podstaw prawnych do przyjęcia, iż odszkodowanie przysługuje łącznie, bądź w częściach ułamkowych zarówno E. i J. małżonkom U. jako współwłaścicielom działki w dniu [...] r., kiedy to z mocy prawa nastąpił skutek prawny w postaci przejścia (odjęcia) prawa własności oraz E. i A. U. jako obdarowanym na mocy umowy notarialnej zawartej po tej dacie. Zdaniem składu orzekającego, nie sposób też przyjąć, aby organowi administracji przysługiwał wybór osoby uprawnionej do odszkodowania. W dotychczasowym orzecznictwie istniała zaś rozbieżność w tej materii. W wyroku składu siedmiu sędziów NSA z dnia 11 stycznia 2010 r. sygn. akt I OPS 3/09 (LEX nr 534304), zajęto stanowisko, że uprawnionym do złożenia wniosku o ustalenie odszkodowania może być także osoba, która po dniu [...] r., ale przed wydaniem decyzji na podstawie art. 73 ust. 3 ustawy, zawarła umowę nabycia nieruchomości zajętej pod drogę publiczną w formie aktu notarialnego z osobą, która była właścicielem tej nieruchomości w dniu [...] r. i została wpisana jako właściciel tej nieruchomości do księgi wieczystej. Jednak przywołany wyrok zapadł w odmiennym stanie faktycznym sprawy, a mianowicie w sytuacji, gdy w ustawowym terminie, tj. do dnia [...] r. poprzedni właściciel nie złożył wniosku o odszkodowanie, zaś przedmiotem darowizny była większa nieruchomość, której jedynie część zajęto pod drogę publiczną. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał też, że co do zasady uprawnionym do odszkodowania jest właściciel nieruchomości w dniu [...] r. Zdaniem składu orzekającego, w niniejszej sprawie z uwagi na wspólne złożenie wniosku w ustawowym terminie oraz mając na względzie oświadczenia uczestników postępowania, złożone w toku rozprawy sądowej, iż z ich punktu widzenia bez znaczenia jest kwestia, do czyich rąk nastąpi wypłata odszkodowania, podzielić należy pogląd organów administracji, że uprawnionymi do odszkodowania są E. i J. małż. U. jako osoby, którym z mocy prawa odjęto prawo własności. Zawarta umowa darowizny była zaś bezskuteczna, a przyznanie odszkodowania realizuje konstytucyjną zasadę wywłaszczania za odszkodowaniem. Stąd też sąd administracyjny nie podzielił zarzutu skarżącej Gminy co do naruszenia art. 73 ust. 4 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Godzi się też podnieść, że ustalenie odszkodowania na rzecz uczestników E. i J. U. – z wyłączeniem uprawnienia E. i A. małż. U. jako obdarowanych, nie narusza żadnych praw ani obowiązków Gminy B. jako podmiotu zobowiązanego do wypłaty odszkodowania. Aczkolwiek zgodzić się należy z zarzutem, że organ I instancji naruszył reguły postępowania administracyjnego, powiadamiając o wszczęciu jednego postępowania, a następnie zarządził odrębne rozprawy administracyjne i zakończył postępowanie poprzez wydanie decyzji jedynie z wniosku E. U. i J. U., to jednak uchybienia w tym względzie nie mogły mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Wydanie decyzji częściowej jest bowiem dopuszczalne. Odrębną kwestią jest zaś załatwienie wniosku E. i A. U., które to postępowanie organ I instancji, zawiesił postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], uchylonym wskutek zażalenia Gminy B. na podstawie postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] r., co ustalono w toku rozprawy sądowej w oparciu o dokumenty, złożone przez pełnomocnika organu odwoławczego. W niniejszej sprawie nie ma więc znaczenia fakt, czy uczestniczka E. U. zrezygnowała z odszkodowania, skoro uprawnionymi do odszkodowania są E. i J. małż. U. i do ich rąk skarżąca Gmina zobligowana została do wypłaty odszkodowania w całości. Z tych wszystkich względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. SW