I OSK 1421/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Sędziowie NSA Wojciech Chróścielewski del.WSA Iwona Kosińska Protokolant Małgorzata Penda po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. J od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 8 lipca 2009 r. sygn. akt II SA/Sz 439/09 w sprawie ze skargi S. J na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w S. z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie niewyrażenia zgody na zmianę oceny na dyplomie ukończenia studiów 1. uchyla zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i decyzję Rektora Uniwersytetu {...] w S. z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Dziekana Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] w S. z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...], 2. zasądza od Rektora Uniwersytetu [...] w S. na rzecz S. J kwotę 420 (czterysta dwadzieścia ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wyrokiem z dnia 8 lipca 2009 r., sygn. akt. II SA/Sz 439/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę S. J na decyzję Rektora Uniwersytetu S. w S. z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...] w przedmiocie niewyrażenia zgody na zmianę oceny na dyplomie ukończenia studiów. Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Powyższą decyzją Rektor Uniwersytetu S., po ponownym rozpoznaniu sprawy – w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 19 listopada 2008 r., sygn. akt II SA/Sz 621/08, stwierdzającym nieważność decyzji z dnia [...] maja 2008 r., nr [...], jako wydanej z naruszenie przepisów o właściwości – utrzymał w mocy decyzję Dziekana Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu S. z dnia [...] kwietnia 2008 r., znak [...], w przedmiocie odmowy wyrażenia na rzecz S. J zgody na zmianę oceny na dyplomie ukończenia studiów niestacjonarnych II stopnia na kierunku: administracja, z oceny dostatecznej, na ocenę dobrą. W uzasadnieniu decyzji Rektor wskazał, iż zdaniem S. J okoliczność, że ostateczny wynik ukończonych przez niego studiów wynosi 3,63 skutkować powinna, w mysl § 49 ust. 4 Regulaminu Studiów Uniwersytetu S., wpisaniem na dyplomie ukończenia studiów oceny dobrej. Rektor stwierdził, że zgodnie z § 49 ust. 4 Regulaminu, student może otrzymać ocenę dobrą na dyplomie ukończenia studiów w przypadku gdy średnia ocen całego okresu studiów wynosi przynajmniej 3,5. Przepis § 49 ust. 2 pkt a/ Regulaminu zawiera definicję średniej ocen całego okresu studiów, jako średnią arytmetyczną wszystkich ocen z egzaminów oraz zaliczeń z przedmiotów niekończących się egzaminem objętych planem studiów, z uwzględnieniem wszystkich ocen niedostatecznych z ww. egzaminów i zaliczeń uzyskanych w ciągu całego okresu studiów. Średnia ocen, o której mowa w przepisie § 49 ust. 2 pkt a Regulaminu, w przypadku S. J, wyniosła 3,41, nie dając podstawy do zastosowania przepisu § 49 ust. 4 Regulaminu Studiów i dokonania zmiany oceny na dyplomie ukończenia studiów. Skargę na powyższą decyzję złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie S. J, domagając się uchylenia rozstrzygnięcia i zobowiązania Rektora Uniwersytetu S. do korekty oceny studiów na dyplomie. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzenie, że "Przepis § 49 ust. 2 pkt a/ Regulaminu Studiów zawiera definicję średniej ocen całego okresu studiów jako średnią arytmetyczną wszystkich ocen z egzaminów oraz zaliczeń z przedmiotów niekończących się egzaminem objętych planem studiów, z uwzględnieniem wszystkich ocen niedostatecznych z egzaminów i zaliczeń uzyskanych w ciągu całego okresu studiów" rozmija się z prawdą, ponieważ powołany przepis definiuje wyłącznie jeden z elementów końcowej średniej, definiowanej w § 49 ust. 3 Regulaminu. W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu S. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując wcześniejszą argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, rozpoznając skargę, stwierdził, że zaskarżona decyzja Rektora Uniwersytetu S. wydana została zgodnie z prawem. Sąd I instancji podkreślił, że podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy miało ustalenie znaczenia treści § 49 Regulaminu Studiów Uniwersytetu Szczecińskiego, stanowiącego załącznik do Zarządzenia nr [...] Rektora Uniwersytetu S. w S. z dnia [...] kwietnia 1998 r. W ocenie Sądu określone w § 49 ust. 4 Regulaminu Studiów wyrównywanie wpisywanego na dyplomie ostatecznego wyniku studiów ma także na celu nagrodzenie studentów, którzy w całym okresie studiów uzyskiwali pozytywne wyniki w nauce. Świadczy o tym także § 49 ust. 6 "Komisja egzaminacyjna może podwyższyć ocenę, o której mowa w ust. 2 o jeden stopień, jeżeli student z pracy magisterskiej i egzaminu magisterskiego otrzymał oceny bardzo dobre, a w ciągu ostatnich dwóch lat studiów uzyskał średnią ocen nie niższą niż 4,0 i nie otrzymał w tym okresie żadnej oceny niedostatecznej". Sąd podniósł, iż skoro w § 49 ust. 2 lit. a/ Regulaminu zdefiniowano jedynie średnią arytmetyczną wszystkich ocen uzyskanych w ciągu całego okresu studiów, a następnie w kolejnych zapisach posłużono się sformułowaniem "średnia ocen całego okresu studiów", kierując się wykładnią celowościową należy uznać, że również w przypadku stosowania § 49 ust. 4 zdanie drugie, zgodnie z którym student może otrzymać ocenę dobrą na dyplomie ukończenia studiów w tym przypadku, gdy średnia ocen całego okresu studiów wynosi przynajmniej 3,5, trzeba uwzględniać średnią, o której mowa w § 49 ust. 2 lit. a/, a więc średnią arytmetyczną wszystkich ocen. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego organy obu instancji zasadnie jako podstawę ustalenia oceny na dyplomie ukończenia studiów przyjęły uzyskaną przez S. J średnią arytmetyczną wszystkich ocen z egzaminów oraz zaliczeń z przedmiotów niekończących się egzaminem, objętych planem studiów z uwzględnieniem wszystkich ocen niedostatecznych z ww. egzaminów i zaliczeń uzyskanych w ciągu całego okresu studiów, wynoszącą 3,41. Mając powyższe na uwadze Sąd I instancji oddalił skargę S. J. na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą P.p.s.a. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego S. J, reprezentowany przez radcę prawnego, domagając się uchylenia zaskarżonego orzeczenia i zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania. Skarga kasacyjna oparta została na podstawie wskazanej w art. 174 pkt 1 ustawy P.p.s.a., a zaskarżonemu orzeczeniu postawiono zarzut naruszenia § 49 ust. 4 Regulaminu Studiów Uniwersytetu S. poprzez nieuprawnione przyjęcie, że słowo średnia oznacza średnią arytmetyczną. W uzasadnieniu kasator podniósł, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie uznał, że w zdaniu drugim w § 49 ust. 4 Regulaminu mowa jest o średniej arytmetycznej ocen egzaminów i zaliczeń z przedmiotów niekończących się egzaminem, z pominięciem oceny pracy dyplomowej i egzaminu magisterskiego. Autor skargi kasacyjnej zauważył, że w zdaniu tym użyte jest jedynie słowo średnia bez precyzowania o jaką średnią chodzi. Podkreślono też, że w poprzedzającym ustępie 3 tego samego § 49, zawarta jest definicja średniej studiów jako średnia ważona kilku elementów. Zdaniem skarżącego, gdyby twórcom Regulaminu rzeczywiście chodziło w zdaniu drugim w § 49 ust. 4 jedynie o średnią arytmetyczną ocen egzaminów semestralnych z pominięciem oceny pracy dyplomowej i egzaminu magisterskiego, to zostałaby ta średnia precyzyjnie nazwana średnią arytmetyczną, tak jak to uczynione jest w kilku innych paragrafach omawianego Regulaminu. W sytuacji nieprecyzyjnego określenia jedyną logicznie możliwą interpretacją jest przyjęcie, że chodzi o tę średnią, której algorytm liczenia zawarty jest w tym samym paragrafie ustęp wcześniej i niedopuszczalne jest by w jednym paragrafie to samo określenie dotyczyło różnych pojęć. Kasator podkreślił, że z zestawienia zapisów § 47 ust. 7 i § 49 ust. 2 lit. c/ wynika, że słowa wynik i ocena są w Regulaminie Studiów Uniwersytetu Szczecińskiego traktowane zamiennie, co dodatkowo wskazuje, że użyte w § 49 ust. 4 określenie "średnia ocen całego okresu studiów" dotyczy średniej ważonej, której algorytm wyliczenia normuje § 49 ust. 3 czego nie dostrzegł Sąd. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie bowiem postawiony w jej podstawie zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie § 49 ust. 4 Regulaminu Studiów Uniwersytetu Szczecińskiego jest trafny. Szczegółowa analiza treści ww. przepisu wymaga odniesienia się do całej regulacji zawartej w § 49 regulaminu, gdyż tylko wtedy możliwa jest prawidłowa wykładnia jego ust. 4, którego zapis stanowi konsekwencję poprzedzających go przepisów ust. 1–3 regulaminu. Zgodnie z § 49 regulaminu studiów ukończenie studiów następuje po złożeniu egzaminu magisterskiego (dyplomowego) z wynikiem co najmniej dostatecznym. Dyplom wystawia się w ciągu 14 dni od daty złożenia egzaminu. Podstawą obliczania średniego wyniku studiów są: a) średnia arytmetyczna wszystkich ocen z egzaminów oraz zaliczeń z przedmiotów niekończących się egzaminem objętych planem studiów, z uwzględnieniem wszystkich ocen niedostatecznych z ww. egzaminów i zaliczeń uzyskanych w ciągu całego okresu studiów, b) ocena pracy magisterskiej (dyplomowej), c) ocena egzaminu magisterskiego (dyplomowego). Wynik studiów stanowi sumę: 4/5 ocen wymienionych pod literą a/ oraz po 1/10 ocen wymienionych pod lit. b/ i c/. W dyplomie ukończenia studiów wpisuje się ostateczny wynik studiów wyrównany do pełnej oceny zgodnie z zasadą: do 3,50 – dostateczny, od 3,51 do 4,5 – dobry, powyżej 4,5 – bardzo dobry. Student może otrzymać ocenę dobrą na dyplomie ukończenia studiów w tym przypadku, gdy średnia ocen całego okresu studiów wynosi przynajmniej 3,5. Wyrównanie do pełnej oceny dotyczy tylko wpisu do dyplomu, we wszystkich innych zaświadczeniach określa się rzeczywisty wynik studiów, określony w ust. 2. Komisja egzaminacyjna może podwyższyć ocenę, o której mowa w ust. 2 o jeden stopień, jeżeli student z pracy magisterskiej i egzaminu magisterskiego otrzymał oceny bardzo dobre, a w ciągu ostatnich dwóch lat studiów uzyskał średnią ocen nie niższą niż 4,0 i nie otrzymał w tym okresie żadnej oceny niedostatecznej. Powołany przepis traktuje o wyniku studiów. Wynik ten stanowi odzwierciedlenie pracy studenta w czasie całego okresu studiów, a więc od momentu ich rozpoczęcia aż do ich zakończenia poprzez złożenie egzaminu magisterskiego. Jest podsumowaniem efektów pracy studenta wyrażających się w uzyskanych przez niego ocenach z egzaminów, w tym egzaminu magisterskiego, zaliczeń oraz oceny pracy magisterskiej. Skoro wynik o jakim mowa w § 49 regulaminu stanowi podsumowanie osiągnięć studenta uzyskanych w czasie całego okresu studiów, to nie do przyjęcia jest aby przy jego określaniu uwzględniać tylko niektóre z nich, np. tylko oceny z egzaminów i zaliczeń. Z § 49 ust. 3 regulaminu studiów wynika, że wynik studiów stanowi sumę 4/5 ocen wszystkich egzaminów oraz zaliczeń z przedmiotów niekończących się egzaminem objętych planem studiów oraz po 1/10 oceny pracy magisterskiej (dyplomowej) i egzaminu magisterskiego (dyplomowego). Tak ustalony wynik stanowi ostateczny wynik studiów o jakim mowa w § 49 ust. 4. Innymi słowy ostateczny wynik studiów stanowi stanowi sumę ocen wymienionych w § 49 ust. 2 obliczona zgodnie z zasadą określoną w ust. 3 tego przepisu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego odwoływanie się jak to uczynił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie do wykładni celowościowej § 49 regulaminu było zbyteczne, bowiem wykładnia językowa przepisu nie budzi wątpliwości. Skoro wspomniany przepis dotyczy wyniku studiów, to niedopuszczalne jest aby wynik ten jak wyinterpretował Sąd I instancji nie uwzględniał ocen związanych z pracą magisterską i egzaminem magisterskim. Jedną z dyrektyw wykładni językowej jest zakaz nadawania tym samym sformułowaniom użytym w tym samym akcie prawnym różnych znaczeń. Oznacza to, że pojęcie "wyniku studiów" użyte w § 49 regulaminu studiów należy rozumieć identycznie we wszystkich jednostkach redakcyjnych wymienionego uregulowania, bez względu na to czy wynik ten określony jest mianem "średniego" (ust. 2), "ostatecznego" (ust. 3), czy "rzeczywistego" (ust. 4). W każdym przypadku wynik studiów stanowić będzie sumę ocen wymienionych w ust. 2 § 49 obliczoną z uwzględnieniem treści ust. 3. Wynik studiów w rozumieniu § 49 regulaminu to inaczej ocena całego okresu studiów. Średni wynik studiów oznacza to samo co średnia ocena całego okresu studiów, o jakiej mowa w ust. 4 § 49 regulaminu. Dla potrzeb stosowania tego przepisu wynik studiów ustalony w sposób określony w ust. 2 i 3 § 49 będzie równoznaczny ze średnią oceną całego okresu studiów w rozumieniu ust. 4 § 49 regulaminu. W przypadku S. J średnia ocen całego okresu studiów (wynik studiów) wyniosła 3,67, co uprawniało go do otrzymania na dyplomie ukończenia studiów oceny dobrej. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z art. 203 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.