II SA/Wa 1692/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Sędziowie WSA Andrzej Kołodziej (spr.), Przemysław Szustakiewicz, Protokolant Agnieszka Bieniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2010 r. sprawy ze skargi M.J. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2009 r. Nr [...], 2) zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 94 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j. Dz. U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania M.J., utrzymał w mocy decyzję Komendanta Głównego Policji nr [...] z dnia [...] lipca 2009 r., odmawiającą wyżej wymienionej przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. W uzasadnieniu podał, iż M.J. – funkcjonariuszka Komendy Głównej Policji – w dniu [...] maja 2009 r. złożyła wniosek o przyznanie pomocy finansowej, oświadczając jednocześnie, że aktem notarialnym [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r., nabyła wraz z mężem odrębną własność lokalu mieszkalnego położonego w W. przy ul. [...] m. [...]. Ponadto mąż zainteresowanej J.J. – funkcjonariusz Komendy Stołecznej Policji – na podstawie decyzji Komendanta Stołecznego Policji z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...], otrzymał lokal mieszkalny nr [...] przy ul. [...] w W., a do wspólnego zamieszkiwania uprawniona była M.J. W dniu [...] marca 2009 r. mąż funkcjonariuszki protokołem zdawczo-odbiorczym przekazał przedmiotowy lokal dysponentowi, tj. Komendzie Stołecznej Policji. Organ stwierdził, że wykładnia art. 88 ust. 1 i art. 94 ust. 1 ustawy o Policji prowadzi do wniosku, iż przysługujące policjantowi prawo do lokalu mieszkalnego jest realizowane przede wszystkim przez przydzielenie lokalu, a kiedy przydziału lokalu nie dokonano, przysługuje pomoc finansowa. Oznacza to, że taka pomoc przysługuje policjantowi w służbie stałej pod warunkiem nieotrzymania lokalu na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, czego potwierdzeniem jest wyrok WSA z dnia 24 lutego 2005 r. (II SA/Bk 712/04). W ocenie organu brak jest zatem podstaw do przyznania pomocy finansowej, nawet w sytuacji, gdy na dzień składania wniosku o jej przyznanie, małżonek zainteresowanej zrezygnował z przydzielonego wcześniej mieszkania i przekazał go dysponentowi. Powołane przepisy ustawy o Policji, zdaniem organu, wyraźnie wskazują, iż na organach Policji spoczywa obowiązek zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych policjanta poprzez przydział lokalu mieszkalnego, a w razie braku takiej możliwości, poprzez przyznanie pomocy finansowej. Skoro zatem mąż zainteresowanej otrzymał lokal z zasobów Policji, to tym samym zaspokojone zostały potrzeby mieszkaniowe policjanta i członków jego rodziny. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M.J. wniosła o jej uchylenie jako naruszającej prawo oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazała, że pomoc finansowa przewidziana w art. 94 ustawy o Policji, ma charakter subsydiarny w stosunku do podstawowej formy pomocy w zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych funkcjonariuszy, czyli przydziału lokalu. Zatem pomoc taka pozostaje zrealizowana, jeżeli funkcjonariuszowi zostało przydzielone mieszkanie i też z niego korzysta, zaspokajając w ten sposób swoje potrzeby mieszkaniowe. Skarżąca nie zgodziła się z organem, iż potrzeby te zostały zaspokojone przez przydzielenie mieszkania w sytuacji, kiedy lokal został zwrócony dysponentowi. Nie chodzi bowiem o jednorazową czynność przydziału, lecz o zapewnienie funkcjonariuszowi, by miał gdzie mieszkać i aby stan ten był utrzymywany w czasie. W związku z tym skarżąca podniosła, że kiedy funkcjonariusz zwraca przydzielony mu lokal, to powinien mu przysługiwać inny, względnie na zasadzie subsydiarności, pomoc finansowa, jeżeli nie można mu przydzielić innego lokalu. O takiej ekwiwalentności oraz fakcie, że potrzeby mieszkaniowe nie zostają zaspokojone poprzez jednorazowy przydział, świadczą przepisy art. 96 ustawy o Policji. Potwierdzeniem powyższego jest ponadto pismo Zastępcy Komendanta Stołecznego Policji z dnia [...] lutego 2009 r., wskazujące, iż skarżąca z mężem zostali umieszczeni na liście osób oczekujących na przydział lokalu spełniającego normy zaludnienia. Zatem, w ocenie skarżącej, skoro nie ma przeszkód prawnych, aby funkcjonariusz otrzymał inny, spełniający normy zaludnienia lokal, to tym samym nie powinno być przeszkód do przyznania pomocy finansowej w trybie art. 94 ustawy o Policji. Co więcej, na co zwróciła uwagę M.J., organy Policji nie kwestionują jej uprawnienia do otrzymania lokalu, a podnoszą jedynie, że policjantowi, który otrzymał lokal mieszkalny, nie przysługuje pomoc finansowa. Dodatkowo skarżąca wskazała, że lokal przydzielony decyzją administracyjną nie tylko nie spełniał norm zaludnienia, lecz także nie zapewniał warunków normalnej egzystencji z uwagi na brak gazu i centralnego ogrzewania. Ponadto, odnosząc się do powołanego w zaskarżonej decyzji wyroku WSA w Białymstoku, stwierdziła, iż zapadł on w zupełnie innym stanie faktycznym, niemającym zastosowania w niniejszej sprawie. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko faktyczne oraz prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniana według powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j. Dz. U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277 ze zm.), policjantowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. Natomiast, w myśl przepisu art. 94 ust. 1 ww. ustawy, policjantowi, który nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość. Pierwszy z powołanych przepisów statuuje generalną zasadę kształtującą uprawnienie policjanta do zaspokojenia jego potrzeb mieszkaniowych poprzez otrzymanie lokalu mieszkalnego w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej, a nadto nakłada na Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji obowiązek utrzymywania określonego w art. 90 ustawy o Policji, zasobu mieszkaniowego, przeznaczonego na lokale mieszkalne dla policjantów. Drugi z nich z kolei stanowi zastępczą formę realizacji uprawnienia do otrzymania lokalu w sytuacji, gdy uprawnienie to nie może być zrealizowane w jego podstawowej formie (przydział lokalu mieszkalnego) w drodze decyzji administracyjnej. Potwierdza ten tok rozumowania gramatyczna wykładnia art. 94 ust. 1 w związku z art. 88 ust. 1 ustawy o Policji jednoznacznie wskazująca, że uprawnienie do otrzymania pomocy finansowej na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych policjanta uzależnione jest od jego uprawnienia do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych poprzez przydział lokalu mieszkalnego. Zgodnie zaś z przepisem art. 95 ust. 1 omawianej ustawy, lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej nie przydziela się policjantowi w razie skorzystania z pomocy finansowej, o której mowa w art. 94 (pkt 1), posiadającemu w miejscowości, w której pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej lokal mieszkalny odpowiadający co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej albo dom jednorodzinny lub dom mieszkalno-pensjonatowy (pkt 2), którego małżonek posiada lokal mieszkalny lub dom określony w pkt 2 (pkt 3) oraz w razie zbycia przez niego lub jego małżonka własnościowego prawa do spółdzielczego lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość albo dom, o którym mowa w pkt 2, z wyjątkiem przypadków określonych na podstawie art. 96 ust. 3 (pkt 4). Tak więc warunek przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu należy wiązać tylko z taką sytuacją, w której policjant spełnia warunki do uzyskania przydziału lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, lecz lokalu takiego nie otrzymał. Natomiast w przypadku zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych policjanta w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej w formie przewidzianej w art. 95 ustawy, zachodzi brak spełnienia ustawowych wymogów do uzyskania prawa do lokalu, a co za tym idzie, nie legitymuje się on przesłanką przyznania pomocy finansowej określonej w art. 94 ust. 1 ustawy o Policji. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, należy przede wszystkim zauważyć, że mamy tu do czynienia z sytuacją specyficzną i niestandardową. Specyfika ta wynika bowiem z tego, że zarówno skarżąca, jak też jej mąż J.J., są funkcjonariuszami Policji. Okolicznością bezsporną jest w sprawie, iż J.J. – funkcjonariusz Komendy Stołecznej Policji – decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2005 r., wydaną przez Komendanta Stołecznego Policji, otrzymał przydział lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w W., zaś M.J. została uwzględniona przy przydziale lokalu jako członek rodziny uprawniony do wspólnego zamieszkania. Przedmiotowy lokal w dacie jego przydziału, spełniał kryterium 2 norm zaludnienia przysługujących małżonkom J. Nie budzi wątpliwości także fakt, że protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia [...] marca 2009 r. J.J. przekazał lokal nr [...] przy ul. [...] w W. dysponentowi, czyli Komendzie Stołecznej Policji, a nadto, że skarżąca z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość wystąpiła w dniu [...] maja 2009 r. W świetle powyższego, nie sposób przyjąć, że M.J. – abstrahując od sytuacji prawnej jej męża w tym przedmiocie, czego organy Policji zdają się nie dostrzegać – spełniła przesłanki określone w art. 95 ust. 1 ustawy o Policji, eliminujące ją z kręgu osób uprawnionych do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych, poprzez przydział lokalu mieszkalnego w drodze decyzji administracyjnej. Potwierdzeniem takiej oceny dokonanej przez organ Policji jest pismo Zastępcy Komendanta Stołecznego Policji z dnia [...] lutego 2009 r. informujące, że na wniosek skarżącej o przydział lokalu mieszkalnego, małżonkowie J. zostali umieszczeni na liście osób oczekujących na przydział lokalu mieszkalnego zapewniającego 3 normy zaludnienia. Skoro zatem skarżąca uprawniona była do uzyskania lokalu mieszkalnego w drodze przydziału, to tym samym, w przypadku kiedy organ Policji takiego uprawnienia nie może zrealizować, przysługiwało jej prawo do zastępczej formy zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych w postaci pomocy finansowej. Trzeba wyraźnie podkreślić, że uprawnienia do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego nie mogą być oceniane w oderwaniu od całości przepisów Rozdziału 8 ustawy o Policji, w tym, w szczególności art. 88 i 95. Przepis art. 95 ust. 2 pkt 5 stanowi bowiem, iż decyzję o opróżnieniu lokalu mieszkalnego wydaje się, jeżeli policjant otrzymał pomoc finansową, o której mowa w art. 94 ust. 1 ustawy. Tak więc uzasadnione jest przyjęcie, że pomoc finansowa może być przyznana także w sytuacji otrzymania lokalu na podstawie decyzji o jego przydziale, w innym bowiem razie powyższy przepis byłby zbędny. Tak więc również w sytuacji, kiedy mąż skarżącej otrzymał lokal mieszkalny w drodze przydziału, którą to okoliczność eksponują organy Policji jako przemawiającą za odmową przyznania pomocy finansowej, brak było podstaw do eliminacji M.J. z grona funkcjonariuszy uprawnionych do pomocy finansowej na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych. Nie można ponadto tracić z pola widzenia, w szczególności w kontekście niniejszej sprawy, celu, jakiemu służą przepisy Rozdziału 8 ustawy o Policji. Celem tych przepisów jest bowiem zapewnienie, by funkcjonariusz Policji zamieszkiwał w miejscu pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej, zaś obowiązkiem organów Policji jest realizacja powyższego uprawnienia. W sytuacji zaś ograniczonych zasobów mieszkaniowych, pozostających w dyspozycji organów Policji, popierana winna być aktywność funkcjonariuszy w zaspokajaniu potrzeb mieszkalnych we własnym zakresie właśnie poprzez udzielanie pomocy finansowej. Dlatego też trudno Sądowi zrozumieć upór, z jakim organy Policji w rozpoznawanej sprawie usiłowały skarżącą takiego uprawnienia pozbawić. Reasumując, zarówno Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w zaskarżonej decyzji, jak i Komendant Główny Policji w utrzymanej nią w mocy decyzji, w oparciu o błędną interpretację przepisów Rozdziału 8 ustawy o Policji, bezzasadnie pozbawiły skarżącą prawa do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość. Rozpoznając sprawę ponownie, organy Policji, stosując przedstawioną wykładnię przepisów ustawy o Policji, jeszcze raz zbadają uprawnienia M.J. do wnioskowanego świadczenia. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji Sąd orzekł w oparciu o przepis art. 152 powołanej ustawy.