I OSK 340/11

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2012-02-22

Skład orzekający: Anna Łukaszewska - Macioch, Ewa Dzbeńska, Jacek Hyla

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo umorzył postępowanie w sprawie przyznania odszkodowania za nieruchomość, powołując się na ostateczną decyzję z 1973 r. odmawiającą odszkodowania, mimo że wnioskodawcami byli inni spadkobiercy niż osoba wskazana w poprzedniej decyzji, a charakter odszkodowania (za gospodarstwo rolne) nie został jednoznacznie ustalony?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nieprawidłowo kontrolował zaskarżoną decyzję, ograniczając się do powielenia argumentacji organów administracji i nie badając wyczerpująco stanu faktycznego. Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł, że tożsamość sprawy, która jest warunkiem zastosowania zasady powagi rzeczy osądzonej, nie zachodzi, gdy podmiotowy zakres rozstrzygania jest inny (inni wnioskodawcy niż w decyzji z 1973 r.). Ponadto, Sąd nie zbadał charakteru odszkodowania (za gospodarstwo rolne czy dom jednorodzinny/działkę budowlaną), co było kluczowe dla prawidłowego rozpatrzenia wniosku. W związku z tym, NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość. Prezydent m.st. Warszawy umorzył postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe z uwagi na ostateczną decyzję z 1973 r. odmawiającą odszkodowania. Wojewoda Mazowiecki utrzymał tę decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę skarżących, podzielając stanowisko organów. Skarżący zarzucali m.in. naruszenie przepisów postępowania, niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego, brak zbadania charakteru nieruchomości (gospodarstwo rolne) oraz błędne przyjęcie tożsamości sprawy z decyzją z 1973 r. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargi kasacyjne za zasadne.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Łukaszewska - Macioch (spr.) sędzia NSA Ewa Dzbeńska sędzia del. NSA Jacek Hyla Protokolant st. asyst. sędz. Anna Pośpiech - Kłak po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2012 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skarg kasacyjnych S. C., E. G. i P. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 października 2010r. sygn. akt I SA/Wa 223/10 w sprawie ze skargi S. C., E. G., K. C. i P. C. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 30 listopada 2009r., nr 2929/09 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania odszkodowania 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; 2) zasądza od Wojewody Mazowieckiego na rzecz S.C., E.G. i P.C. solidarnie kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 października 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 223/10 oddalił skargę S. C., E. G., K. C. i P. C. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 30 listopada 2009 r. nr 2929/09 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania odszkodowania. W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że Prezydent m.st. Warszawy decyzją z dnia 17 grudnia 2008 r. nr 559/GK/DW/2008 - po rozpatrzeniu wniosku P. C., złożonego w imieniu własnym oraz S. C., K. C. i E. G. w sprawie wypłaty odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. A., oznaczoną jako "G. hip. nr (...) dawny (...)"(...), działka nr (...) - orzekł o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego. Organ wskazał, że sprawa odszkodowania za powyższą nieruchomość została już uregulowana decyzją Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z dnia 17 lipca 1973 r. nr GKM-VII-632/899/73, wydaną na podstawie art. 53 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 18, poz. 94). Decyzją tą odmówiono S. W. przyznania odszkodowania za nieruchomość o powierzchni 743 m² położoną przy ul. (...). Prezydent uznał, że skoro decyzja w sprawie odszkodowania została już wydana, to ponowne rozpatrzenie sprawy jest niedopuszczalne, gdyż podjęte w tym zakresie decyzje byłyby dotknięte wadą nieważności jako dotyczące sprawy już uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Odwołanie od decyzji Prezydenta m.st. Warszawy złożyli S. C., K.C., E. G. i P. C. kwestionując zasadność umorzenia postępowania. Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia 30 listopada 2009 r. nr 2929/09 utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wojewoda uznał, że postępowanie w sprawie odszkodowania za powyższą nieruchomość jest bezprzedmiotowe, ponieważ w tym zakresie prowadzone już było postępowanie zakończone decyzją Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z dnia 17 lipca 1973 r., która jest ostateczna. Po wydaniu decyzji z 1973 r. następowała dwukrotnie zmiana aktu prawnego stanowiącego podstawę tej decyzji, lecz każdy nowy akt prawny przejmował w niezmienionym stanie regulację prawną w tym zakresie z poprzedniego aktu. Artykuł 83 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127) stanowił kontynuację rozwiązań przyjętych w art. 53 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Natomiast art. 215 obecnie obowiązującej ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami jest kontynuacją rozwiązań przyjętych w art. 83 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. Oznacza to, że zachodzi tożsamość sprawy administracyjnej. Na podstawie powołanych przepisów mogły być regulowane sprawy odszkodowań jedynie za gospodarstwa rolne, jeżeli ich poprzedni właściciele lub ich następcy prawni prowadzący gospodarstwo zostali pozbawieni faktycznego nim władania po dniu 5 kwietnia 1958 r., oraz za dom jednorodzinny, jeżeli przeszedł on na własność Państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. i za działkę, która przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Sprawa wnioskowanego odszkodowania za nieruchomość została już rozstrzygnięta powołaną decyzją z dnia 17 lipca 1973 r. i w świetle art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. ponowne merytoryczne orzekanie w tej sprawie byłoby dotknięte wadą nieważności, gdyż dotyczyłoby sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Skargę na powyższą decyzję złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie S. C., K. C., E. G. i P. C. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z dnia 17 grudnia 2008 r. Zarzucili organowi naruszenie przepisów postępowania administracyjnego poprzez wydanie decyzji, a nie postanowienia. Zarzucili także nie zbadanie przez Wojewodę Mazowieckiego jako organu odwoławczego całej sprawy na nowo, a jedynie dokonanie jej kontroli pod względem formalnym, niewyznaczenie potrzebnej do pełnego wyjaśnienia sprawy rozprawy z udziałem świadków, nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań świadków, o co wnosili skarżący, rozdzielenie postępowań administracyjnych odnośnie poszczególnych nieruchomości, gdy sprawy te powinny być rozpatrywane razem, ponieważ na tych nieruchomościach było położone gospodarstwo rolne, a także poprzez poprzez przyjęcie, że decyzja Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy z 17 lipca 1973 r. dotyczy nieruchomości objętej wnioskiem, gdy w rzeczywistości decyzja ta odnosi się do innej nieruchomości. Tym samym nie było podstaw do umorzenia postępowania. Skarżący zarzucili ponadto prawa materialnego art. 215 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami przez nieuwzględnienie, że wniosek skarżących dotyczył odszkodowania za gospodarstwo rolne, a nie za poszczególne nieruchomości. Skarżący podnieśli, że domagają się odszkodowania za gospodarstwo rolne położone na gruntach, które na podstawie dekretu warszawskiego przeszły na własność państwa, a władania nim skarżący zostali pozbawieni po 1958 roku. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Oddalając skargę wyrokiem z dnia 12 października 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżone decyzje nie naruszają prawa. W ocenie Sądu, prawidłowo organy orzekające w sprawie ustaliły, że postępowanie w sprawie przyznania odszkodowania jest bezprzedmiotowe. Wynika to z faktu, że o odszkodowaniu za nieruchomość przy ul. (...) w Warszawie już orzeczono ostatecznie w decyzji z dnia 17 lipca 1973 r. Sąd w tym postępowaniu nie może oceniać, czy decyzja ta jest prawidłowa. Sam fakt, że odmówiono odszkodowania za nieruchomość położoną przy ul. (...) w decyzji z 1973 r. oznacza, że kwestia ta została rozstrzygnięta i bez wyeliminowania z obrotu prawnego tej decyzji nie jest dopuszczalne ponowne orzekanie w tym zakresie. Decyzja, w której orzeczono by ponownie w przedmiocie odszkodowania, dotknięta byłaby wadą nieważności i podlegałaby stwierdzeniu nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. Sąd wskazał, że główny zarzut skargi sprowadzał się do kwestii przyznania odszkodowania za gospodarstwo rolne. Z akt sprawy nie wynika jednak, że chodziło o gospodarstwo rolne. Nie ma wniosku co do odszkodowania za gospodarstwo rolne, a zarzuty w skardze nie odpowiadają dokumentom, jakie zostały przedstawione. Sąd stwierdził, że organy orzekające w sprawie wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzył stan faktyczny sprawy, szczegółowo wyjaśnił motywy, jakimi się kierował przy rozstrzyganiu sprawy oraz decyzję uzasadnił przekonująco. Skargi kasacyjne od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli: S. C., P. C. i E. G., wszyscy prawidłowo reprezentowani. Działający w imieniu S. C. pełnomocnik z urzędu zaskarżył wyrok w całości zarzucając naruszenie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", w związku z art. 7, art. 8, art. 11, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. W uzasadnieniu podniesiono, że Sąd I instancji nie dokonał właściwie kontroli zaskarżonej decyzji, gdyż nie zbadał, czy organy orzekające w sprawie - nie tylko prawidłowo, ale czy w ogóle - ustaliły charakter nieruchomości, której dotyczył wniosek o odszkodowanie. W szczególności nie ustalono, czy stanowiła ona gospodarstwo rolne. Sąd nie oceniał w ogóle, dlaczego postępowanie z wniosku skarżących rozdzielono na oddzielne postępowania dotyczące poszczególnych działek, a w konsekwencji – dlaczego postępowanie nie objęło całego żądania skarżącej. Sąd nie odniósł się do kwestii powołania na wniosek skarżącej świadków celem wykazania, że działki stanowiły gospodarstwo rolne. Stwierdzenie przez Sąd I instancji, że organy wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzyły sprawę, nie znajduje – zdaniem pełnomocnika – jakiejkolwiek racji. Uzasadnia to zarzut naruszenia wskazanych przepisów postępowania. W oparciu o ten zarzut wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych oraz zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. P.C. reprezentowany przez adwokata z urzędu zaskarżył wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w całości wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu według norm przepisanych. Wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 134 § 1 P.p.s.a. przez to, że Sąd I instancji rozstrzygał w oparciu tylko i wyłącznie o wskazane przez stronę zarzuty i wnioski, nie wychodząc poza granice skargi, - art. 135 P.p.s.a. przez niezastosowanie przez Sąd środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów i czynności podjętych w granicach całej sprawy w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 K.p.a. poprzez powtórzenie argumentacji Prezydenta m.st. Warszawy zawartej w decyzji z dnia 17 grudnia 2008 r. i przytoczonej przez organ drugiej instancji w decyzji z dnia 30 listopada 2009 r., bez korekty nieprawidłowości zawartych w tych decyzjach. W uzasadnieniu tych zarzutów podniesiono, że powołując się na decyzję z 17 lipca 1973 r. rozstrzygającej o odszkodowaniu nie wskazano, kto, kiedy i w jakim zakresie wnosił o przyznanie odszkodowania, zwłaszcza że w aktach sprawy wniosku takiego nie ma. Sąd I instancji nie zbadał całego procesu decyzyjnego w sprawie dopuszczając do wydania orzeczenia niepełnego. Sąd nie mógł zasłaniać się brakami wniosku co do rzeczywistej treści żądania strony, powinien bowiem wziąć pod uwagę obowiązek organu zwrócenia się w takiej sytuacji do strony o sprecyzowanie żądania, a także okoliczność, że przepisy postępowania administracyjnego przewidują działanie organu administracji z urzędu. W ocenie pełnomocnika P. C., Sąd odniósł się jedynie do wadliwości postępowania administracyjnego wskazanych przez skarżącego, podczas gdy nie jest związany zarzutami skargi. Jest to szczególnie ważne, gdy strona działa samodzielnie, bez profesjonalnego pełnomocnika. E. G. zastępowana przez adwokata wyrok Sądu I instancji zaskarżyła w całości zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 106 § 3 w zw. z art. 113 § 1 i art. 134 § 1 P.p.s.a. przez ograniczenie rozpatrywania skargi do powielenia stanowiska i ustaleń przyjętych w zaskarżonej decyzji, bez dostatecznego wyjaśnienia sprawy, w tym w szczególności jakichkolwiek prób wyjaśnienia zarzutów podniesionych w skardze o sankcjonowaniu w zaskarżonej decyzji umorzenia postępowania przez Prezydenta m.st. Warszawy na podstawie decyzji dotyczącej innej nieruchomości, a także nie dotyczącej wszystkich skarżących, jak również braku wyjaśnienia rozbieżności między żądaniami skargi a dokumentacją w aktach sprawy, która - jak uznał Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku - nie odpowiadała zarzutom zawartym w skardze, gdyż nie zawiera też wniosku o odszkodowanie za gospodarstwo rolne, który był podstawą podjęcia przez organy administracji zaskarżonych decyzji; - art. 141 § 4 P.p.s.a. przez uchybienie wymogom wyjaśnienia i rozstrzygnięcia w uzasadnieniu wyroku, w tym w szczególności braku jakiejkolwiek argumentacji odnoszącej się do niekompletności akt sprawy i sprzeczności dokumentów, a także uznania - nie wiadomo na jakich podstawach - wnikliwości i wszechstronności rozpatrzenia przez organy orzekające stanu faktycznego sprawy i przekonywującego uzasadnienia swoich decyzji, mimo podniesionych w tej kwestii w skardze zarzutów wydania decyzji i przeprowadzenia postępowania administracyjnego wbrew art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Uzasadniając te zarzuty pełnomocnik skarżącej podniósł, że Sąd I instancji uznał, iż zaskarżone decyzje nie naruszają prawa, podczas gdy skarżący wskazywali na fakt, że decyzja z 17 lipca 1973 r. nie tylko nie dotyczyła wszystkich skarżących, ale dotyczyła tylko jednej z działek, wobec czego nie można było wywodzić powagi rzeczy osądzonej z uwagi na tożsamość podmiotową i przedmiotową. Brak odpowiedniego wyjaśnienia motywów rozstrzygnięcia i odniesienie się tylko do zarzutów skargi w sposób ogólnikowy, zdaniem pełnomocnika, uzasadnia zarzuty skargi kasacyjnej. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania lub zmianę tego wyroku przez uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z dnia 17 grudnia 2008 r. Wniesiono również o zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 tego artykułu. Oznacza to, że w razie niestwierdzenia - jak w niniejszej sprawie - nieważności postępowania sądowego, Sąd wyłącznie bada zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Oceniając zatem w tych granicach skargi kasacyjne wniesione w niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że podniesione w nich zarzuty są trafne. Generalnie we wszystkich wniesionych skargach kasacyjnych zakwestionowana została prawidłowość przeprowadzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie sądowej kontroli zaskarżonej decyzji poprzez ograniczenie przez Sąd rozpoznania sprawy, wbrew zasadzie wynikającej z art. 134 § 1 P.p.s.a., wyłącznie do podzielenia stanowiska organów administracji i lakonicznego odniesienia się tylko do zarzutów skargi, nie dostrzegając potrzeby wyjścia poza te granice celem sprawdzenia, czy w postępowaniu administracyjnym nie doszło do naruszenia zasad postępowania administracyjnego, w tym przede wszystkim zasady ustalenia prawdy materialnej (art. 7 K.p.a.), zasady wyjaśniania stronom zasadności przesłanek, jakimi organ kierował się przy załatwianiu sprawy (art. 11 K.p.a.), a także uchybień obowiązkom wynikającym z art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 K.p.a., co w rezultacie skutkowało naruszeniem art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Zarzuty te są całkowicie uzasadnione. Należy przede wszystkim stwierdzić, że stan faktyczny sprawy wszczętej wnioskiem z dnia 18 czerwca 1990 r. złożonym przez P. C. w imieniu własnym oraz pozostałych spadkobierców W.C. został przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku w sposób pobieżny, nie uwzględniający istotnych kwestii zarówno w zakresie ustalenia przedmiotu jak i zakresu postępowania wszczętego wnioskiem z dnia 18 czerwca 1990 r., a także jednoznacznego określenia prawnych podstaw żądania zawartego w tym wniosku. Jest poza sporem, że wszczęte tym wnioskiem postępowanie administracyjne, które - jak wynika z zawiadomienia z dnia 13 sierpnia 1990 r. o wszczęciu postępowania - objęło 8 działek gruntu, jednak zostało rozdzielone do odrębnego rozstrzygania co do poszczególnych działek, przy czym nie wiadomo, na jakim etapie tego postępowania (trwającego nota bene ponad 18 lat) o tym postanowiono oraz z jakich przyczyn. Z urzędu Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wiadomo, że na dzień rozpoznawania niniejszej sprawy w czterech jednostkowych sprawach zapadły prawomocne wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uchylające zaskarżone do Sądu decyzje administracyjne (z dnia 8 czerwca 2010 r. I SA/Wa 1303/09, z dnia 30 sierpnia 2010 r. I SA/Wa 1722/09 oraz I SA/Wa 1723/09 i z dnia 4 listopada 2010 r. I SA/Wa 765/10). W niniejszej sprawie zaskarżoną decyzją zakończono postępowanie administracyjne w części odnoszącej się do działki gruntu oznaczonej nr (...), położonej w Warszawie przy ul. (...). Utrzymując w mocy decyzję pierwszoinstancyjną umarzającą postępowanie z powodu niedopuszczalności rozstrzygania sprawy z uwagi na powagę rzeczy osądzonej, Wojewoda Mazowiecki zgodził się ze stanowiskiem organu pierwszej instancji, że sprawa odszkodowania za nieruchomość przy ul (...) została już załatwiona ostateczną decyzją Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy z dnia 17 lipca 1973 r. o odmowie przyznania odszkodowania. Stanowisko to podzielił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powielając w uzasadnieniu wyroku argumentację przytoczoną przez organy administracji. Sąd I instancji nie dokonał jednak na tyle rzetelnej analizy dokumentów sprawy by dostrzec, że twierdzenie o niedopuszczalności orzekania w sprawie wszczętej wnioskiem z 18 czerwca 1990 r. z uwagi na zakaz naruszenia zasady rei iudicatae, wobec istnienia w obrocie prawnym ostatecznej decyzji z 17 lipca 1973 r., jest pozbawione racji. Dla stwierdzenia, że nastąpiło naruszenie powagi rzeczy osądzonej, istotne znaczenie ma stwierdzenie tożsamości obu spraw. Decyzja ostateczna ma bowiem powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Sprawa musi dotyczyć więc tych samych podmiotów, chyba że w prawa strony zbywalne i dziedziczne wejdą jej następcy prawni (M. Jaśkowska, A Wróbel - Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, LEX 2009). Tymczasem w niniejszej sprawie i w sprawie załatwionej decyzją z 17 lipca 1973 r. inny jest podmiotowy zakres rozstrzygania. Adresatem decyzji z 17 lipca 1973 r. była wyłącznie S. W. (obecnie S. C.), podczas gdy z wnioskiem w niniejszej sprawie wystąpili wszyscy spadkobiercy byłego właściciela nieruchomości W. C. O tożsamości sprawy przesądzającej o niemożności ponownego orzekania w sprawie odszkodowania za nieruchomość przy ul. (...) nie można więc mówić. Należy ponadto podkreślić, że kontrolując zaskarżoną decyzję Sąd I instancji nie dostrzegł, iż poza ustaleniami organów administracji orzekających w przedmiotowej sprawie pozostała również kwestia charakteru odszkodowania, o które wystąpili skarżący; nie próbowano bowiem wyjaśnić, czy miało ono być rozpatrywane w kategoriach art. 215 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami jako odszkodowanie za gospodarstwo rolne zlokalizowane na gruntach warszawskich, co podkreślają skarżący w niniejszej sprawie, czy ust. 2 jako odszkodowanie za dom jednorodzinny bądź działkę budowlaną, która przed dniem wejścia w życie dekretu z 26 października 1945 r. mogła być przeznaczona pod budowę domu jednorodzinnego. Sąd I instancji bezkrytycznie przyjmując za trafne stanowisko przyjęte w zaskarżonej decyzji oraz ograniczając sądową kontrolę zaskarżonej decyzji do powielenia argumentacji przedstawionej przez organy administracji, nie tylko uchybił wymogom art. 134 § 1 art. 141 § 4 P.p.s.a., ale w całości wadliwie przeprowadził sądową kontrolę, co uzasadnia zarzut naruszenia art. 3 § 1 i art., 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 K.p.a. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wniesione skargi kasacyjne zasługiwały na uwzględnienie, ponieważ zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikom ustanowionym na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania pomiędzy stronami. Natomiast należne od Skarbu Państwa wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny, do którego zwrócić się powinien pełnomocnik składając stosowne oświadczenie, o jakim mowa w przepisach dotyczących kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło