II OW 84/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Gliniecki (spr.) Sędziowie sędzia NSA Wojciech Chróścielewski sędzia del. WSA Wojciech Mazur Protokolant Kamil Strzępek po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2010r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy z wniosku Prezydenta Miasta K. z [...] 2009 r. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Prezydentem Miasta K. a Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego K. - Powiat Grodzki w przedmiocie wszczęcia postępowania nakazującego rozbiórkę "tymczasowego obiektu kontenerowego" znajdującego się na działce nr [...] obr. [...] P. postanawia: wskazać Prezydenta Miasta K. jako organ właściwy w sprawie wszczęcia postępowania egzekucyjnego w przedmiocie rozbiórki "tymczasowego obiektu kontenerowego" zlokalizowanego na działce nr [...] obr. [...] P. przy ulicy [...] w K. Prezydent Miasta K. pismem z [...] 2009 r. (data wpływu), na podstawie art. 22 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego między nim, a Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w K. Jak wynika z akt sprawy, postanowieniem z [...] 2009 r., znak:[...], wydanym na podstawie art. 66 § 1 i 2 k.p.a., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K.– Powiat Grodzki postanowił, że spośród spraw podniesionych w skierowanym przez C. P. podaniu z [...] 2006 r. organ nadzoru budowlanego I instancji zgodnie ze swoją właściwością rozpoznał sprawę wznowienia postępowania dotyczącego pozwolenia na użytkowanie rozbudowanej części budynku chłodni zlokalizowanej przy ul. [...] w K., działka nr [...] obr. [...] P., wybudowanej na podstawie decyzji Prezydenta Miasta K. nr [...] z [...] 2002 r., znak:[...], utrzymanej w mocy decyzją Wojewody M. z [...] 2002 r., znak:[...], w związku z uchyleniem powyższych decyzji przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie – prawomocnym wyrokiem z dnia 22 maja 2006 r., sygn. akt II SA/Kr 2486/02, które zakończył wydaniem odpowiedniej decyzji administracyjnej kończąc sprawę w I instancji, a w kwestii "doprowadzenia do zgodności z prawem wybudowanej w oparciu o powołane pozwolenie na budowę części budynku chłodni" udzielił odpowiedzi pismem z [...] 2007 r., znak:[...]. Organ uznał, że rozpoznaniu przez Prezydenta Miasta K. podlega rozbiórka lub przeniesienie w inne miejsce zlokalizowanego na działce nr [...] obr. [...] P. tymczasowego obiektu kontenerowego w postaci chłodni z agregatami schładzającymi przy ul. [...] w K. Odrębne podanie w kwestii rozbiórki bądź przeniesienia w inne miejsce powinno być wniesione do Urzędu Miasta K., z uwagi na to, iż urząd przyjął zgłoszenie zamiaru wykonania obiektu tymczasowego i określił docelowy termin jego użytkowania. W postanowieniu Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, iż tymczasowy obiekt budowlany – co do którego wniesiono wniosek o rozbiórkę – został wzniesiony na podstawie przyjętego w [...] 2002 r. zgłoszenia, w którym ustalono nieprzekraczalny termin rozbiórki tego obiektu na [...] 2002 r. Organ uznał, iż chodzi o określony przepisem art. 29 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2005r Nr 106 , poz.1126 ze zm.), dalej Prawo budowlane, obiekt tymczasowy o okresie użytkowania 120 dni licząc od dnia rozpoczęcia robót. Zgodnie z w/w przepisem inwestor powinien po upływie wskazanego okresu przenieść lub rozebrać obiekt tymczasowy, bowiem obowiązek rozbiórki przedmiotowego obiektu wynika bezpośrednio z przepisów prawa. W przedmiotowym przypadku inwestor nie wykonał ciążącego na nim obowiązku, zatem zdaniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego organem właściwym do wykonania obowiązku rozbiórki jest organ administracji architektoniczno-budowlanej I instancji, który przyjął zgłoszenie bez sprzeciwu. C. P. w [...] 2009 r. wystąpił do Urzędu Miasta K. o wydanie nakazu rozbiórki zlokalizowanego na działce nr [...] obr. [...] P., tymczasowego obiektu kontenerowego w postaci chłodni z agregatami schładzającymi przy ul. [...] w K. Prezydent Miasta K wnosząc o rozstrzygniecie sporu kompetencyjnego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, wskazał w uzasadnieniu wniosku, że z art. 29 ust. 1 pkt 12 Prawa budowlanego wynika, iż na podstawie zgłoszenia można wybudować tymczasowy obiekt budowlany, niepołączony trwale z gruntem i przewidziany do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym w zgłoszeniu, ale nie później niż przed upływem 120 dni od rozpoczęcia budowy okresowego w zgłoszeniu. W przedmiotowej sprawie z uwagi na użytkowanie obiektu po tym terminie, zachodzi samowola budowlana wskazana w art. 48 Prawa budowlanego. Zgodnie z art. 83 ust. 1 Prawa budowlanego organem właściwym w przedmiocie rozstrzygnięcia sprawy samowoli budowlanej jest Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego. Ponadto, z przepisów art. 29 ust. 1 pkt 12 i art. 30 ust. 1 Prawa budowlanego nie wynika, iż samowola budowlana z mocy prawa podlega przymusowej rozbiórce, a tym samym będą miały zastosowanie przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 3 w/w ustawy wszczęcie postępowania egzekucyjnego w celu wykonania obowiązku wskazanego w ustawie jest możliwe wtedy gdy wynika bezpośrednio z przepisu prawa. Wobec powyższego przepisy Prawa budowlanego nie przewidują obowiązku rozbiórki tymczasowych obiektów budowlanych wybudowanych na podstawie zgłoszenia, a zatem aby dokonać ich rozbiórki konieczne jest wydanie decyzji administracyjnej, która by taki obowiązek określała, a organem właściwym do wydania takiej decyzji jest Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego. W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. – Powiat Grodzki zajął podobne stanowisko, jak w swoim postanowieniu z [...] 2009 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 oraz § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powołanej dalej jako p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość i spory kompetencyjne w przypadkach określonych w art. 4 p.p.s.a. oraz w art. 22 k.p.a. Spór jaki ma miejsce w niniejszej sprawie jest sporem kompetencyjnym negatywnym, podlegającym rozstrzygnięciu przez Naczelny Sąd Administracyjny. Błędny jest pogląd Prezydenta Miasta K. przedstawiony we wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, prowadzący do konkluzji, iż "przepisy prawa budowlanego nie przewidują obowiązku rozbiórki tymczasowych obiektów budowlanych wybudowanych na podstawie zgłoszenia, a zatem aby dokonać ich rozbiórki konieczne jest wydanie decyzji administracyjnej, która by taki obowiązek określała". Rozbiórka lub przeniesienie w inne miejsce tymczasowego obiektu budowlanego, nie później niż przed upływem 120 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu, jest nierozłączną częścią normy prawnej zawartej w przepisach art. 3 pkt 5 i art. 29 ust. 1 pkt 12 Prawa budowlanego, bez uwzględnienia przy wykładni tego warunku nie można mówić o tymczasowym obiekcie budowlanym. Obowiązek rozbiórki tymczasowego obiektu budowlanego w określonym terminie wynika też z samego zgłoszenia inwestora i z faktu, że właściwy organ przyjął zgłoszenie nie wnosząc sprzeciwu, o którym mowa w art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego. Określenie w zgłoszeniu terminu rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce tymczasowego obiektu budowlanego, jest niezbędnym składnikiem zgłoszenia takiej inwestycji, co wynika z brzmienia art. 3 pkt 5 i art. 29 ust. 1 pkt 12 Prawa budowlanego. Zgłoszenie, w którym by nie określono terminu rozbiórki wymagałoby uzupełnienia w podstawie art. 30 ust. 2 Prawa budowlanego, a w przypadku odmowy organ powinien wnieść sprzeciw zgodnie z ust. 5 tego przepisu. Poza tym zamiar budowy takiego obiektu bez podania przewidzianego okresu jego użytkowania i terminu rozbiórki może świadczyć o tym, że jest to obiekt trwały, a nie obiekt tymczasowy, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 12 Prawa budowlanego, wymagający pozwolenia na budowę, co daje organowi podstawę do wniesienia sprzeciwu – art. 30 ust. 6 pkt 1 Prawa budowlanego. Jak z powyższego wynika, odpowiedzialność za prawidłowość przyjętego zgłoszenia, czyli za brak wniesienia sprzeciwu, ponosi organ administracji architektoniczno-budowlanej. Zgłoszenie jest uproszczoną formą, przewidzianą w przepisach Prawa budowlanego w określonych sytuacjach, wyłączającą obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę (art. 28 Prawa budowlanego). Z istoty zaś i definicji tymczasowego obiektu budowlanego wynika, że to inwestor określa przewidziany okres użytkowania i rozbiórki takiego obiektu, który nie może przekraczać 120 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu. Tak więc obowiązek rozbiórki tymczasowego obiektu budowlanego, wynika z samego zgłoszenia i z faktu jego przyjęcia przez organ administracji architektoniczno-budowlanej. W rozpoznawanej sprawie Urząd Miasta K. w piśmie z [...] 2002 r., skierowanym do inwestorów dodatkowo jeszcze potwierdził wpływ zgłoszenia oraz określił termin rozpoczęcia montażu i termin [...] 2002 r. jako "nieprzekraczalny termin rozbiórki pod rygorem egzekucji administracyjnej". Jest to obowiązek wynikający bezpośrednio z przepisu prawa (materialnego) w rozumieniu art. 3 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), dalej zwanej ustawą o postępowaniu egzekucyjnym. Ponieważ obowiązek rozbiórki tymczasowego obiektu budowlanego wynika bezpośrednio z przepisu prawa (art. 29 ust. 1 pkt 12 Prawa budowlanego) ustawodawca w ustawie Prawo budowlane nie sformułował odrębnego przepisu mówiącego o istnieniu takiego obowiązku, ani nie przewidział w tym zakresie konieczności wydania decyzji nakazującej rozbiórkę zakładając, że inwestor będzie przestrzegał prawa i zachowa się zgodnie z podjętym zobowiązaniem w zgłoszeniu. Nie można też zgodzić się z poglądem, że tymczasowy obiektu budowlany użytkowany i nierozebrany po upływie terminu przyjętego w zgłoszeniu, jest samowolą budowlaną, do której powinien mieć zastosowanie przepis art. 48 i nakaz rozbiórki takiego obiektu powinien wydać powiatowy inspektor nadzoru budowlanego zgodnie z art. 83 ust. 1 Prawa budowlanego. Nakaz rozbiórki obiektu budowlanego w formie decyzji administracyjnej, wydanej przez powiatowego inspektora nadzoru budowlanego, przewidziano w przepisach art. 48, 49 lit. b, art. 51 i art. 67 Prawa budowlanego. Jednak żaden z tych przepisów nie może mieć zastosowania w takim przypadku, jak ten, bowiem nie może być tu mowy o samowoli budowlanej w rozumieniu przepisów art. 48, czy też art. 49 lit. b. Poza ty zadania i kompetencje powiatowego inspektora nadzoru budowlanego, zostały ściśle określone w art. 83 ust. 1 Prawa budowlanego, natomiast zgodnie z art. 82 ust. 1 tej ustawy do właściwości organów administracji architektoniczno-budowlanej należą sprawy określone w ustawie i niezastrzeżone do właściwości innych organów. W przypadku niedokonania rozbiórki tymczasowego obiektu budowlanego w przewidzianym terminie, zastosowanie mają przepisy wcześniej powołanej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, gdyż jest to obowiązek o charakterze niepieniężnym, o którym mowa w art. 2 § 1 pkt 10 w związku z art. 3 § 1 ustawy. Ponieważ tymczasowy obiekt budowlany powstał na podstawie zgłoszenia dokonanego do organu administracji architektoniczno-budowlanej (Prezydent Miasta K.), organ ten jest uprawnionym do żądania wykonania obowiązku rozbiórki w drodze egzekucji administracyjnej, gdyż jest wierzycielem w rozumieniu art. 1 lit. a/ oraz art. 5 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. Jednocześnie organ ten będący wierzycielem, jest zgodnie z art. 20 § 1 pkt 2 w związku z art. 26 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, właściwym organem egzekucyjnym w zakresie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym. W związku z czym powinien z urzędu przystąpić do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego (postanowienie NSA z 26 lutego 2008 r. II OW 76/07; postanowienie NSA z 27 czerwca 2007 r. II OW 23/07; wyrok NSA z 28 grudnia 2007 r. II OSK 1746/06). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 15 § 2 p.p.s.a., wskazał Prezydenta Miasta K. jako organ właściwy w sprawie wszczęcia postępowania egzekucyjnego w przedmiocie rozbiórki "tymczasowego obiektu kontenerowego" zlokalizowanego na działce nr [...] obr. [...] P. przy ul. [...] w K.