II SA/Po 713/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2010r. sprawy ze skargi S.B., J. J., U. B., G. B. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty G. z dnia [...] maja 2009 r. nr [...], II. zasądza od Wojewody Wielkopolskiego na rzecz skarżących kwotę [...],- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ E.Podrazik /-/ B.Drzazga /-/ W.Batorowicz Starosta G. decyzją z dnia ... 2009r. znak: ... wydaną na podstawie art. 104 w zw. z art. 107 kpa, a contrario art. 142 w zw. z art. 136, art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) po rozpatrzeniu wniosku S. B., popartego przez pozostałych spadkobierców H. B., odmówił S. B. zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nr ... o pow. ... ha, położonej w J., gm. G., stanowiącej własność Skarbu Państwa. Decyzję tę wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: 1. W dniu ... 2006r. S. B., spadkobierca H. B., wniósł o zwrot wskazanej wyżej nieruchomości, wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie decyzji Naczelnika Gminy G. z .. 1983r. Nr ... z przeznaczeniem na realizację inwestycji "Piętrzenie Jeziora S.". Podniósł, iż cel wywłaszczenia nie został na tej działce zrealizowany. Nieruchomość ta nie jest niezbędna z uwagi na możliwość jej podtopień. Podtopień tych nie należy traktować jako celu wywłaszczenia, a co najwyżej jako skutek inwestycji, dla której grunt został wywłaszczony. Zdaniem wnioskodawcy przez inwestycję należy rozumieć postawienie konkretnych urządzeń służących spiętrzaniu wody. 2. Starosta decyzją z dnia ... 2007r. odmówił wnioskodawcy zwrotu nieruchomości. Organ wskazał, że inwestycja Piętrzenia Jeziora S. została zrealizowana na podstawie decyzji Urzędu Wojewódzkiego w P. z ... 1977r. i decyzji z ... 1978r. o pozwoleniu na budowę obwałowań (grobli) Jez. S. na dł. ok. 6.330 m od strony wsi S., K. i S., urządzeń piętrzących, pompowni odwadniającej polder rowu "B", piętrzenie jeziora dla deszczowania gruntów rolnych. Inwestycję zrealizowano w latach 1978-1986 i odebrano protokołem z dnia ... 1986r.Tereny wokół Jeziora S., w tym przedmiotowa nieruchomość, są uzbrojone w podziemne urządzenia deszczowniane, które służą m.in. do poboru wody do nawodnień, z których korzystają rolnicy wsi J. na podstawie decyzji Starosty G. z ... 2002r. Starosta ustalił, że H. B. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w G. z dnia ... 1987r. sygn. akt ...odebrała odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, po zakończeniu inwestycji. W ocenie Starosty cel wywłaszczenia został zrealizowany poprzez budowę następujących urządzeń wodnych podpiętrzających wodę Jeziora S. W południowej części jeziora wybudowano stację zasilającą przepompownię, pompownię odwadniającą polder rowu B oraz zbiornika wyrównawczego pompowni. W części wschodni-północnej i wschodnio-południowej jeziora wykonano groblę i polder przeciwpowodziowy przebiegające od strony południowej, począwszy od działki nr ..., poprzez działki nr ... w celu zapobieżenia podtopieniem i degradacji terenu spowodowanym spiętrzeniem wody. Zatem na działce nr ... o pow. ... ha zostały wybudowane urządzenia wodne w postaci grobli i polderu przeciwpowodziowego. Starosta zaznaczył, że przy spiętrzeniu wody jeziora do maksymalnej rzędnej tj. do rzędnej 73,70 m npm, teren działki ... znajdować się będzie pod lustrem wody na powierzchni 948 m2, czyli w 92%.Pozostałe 84 m2 tej działki stanowi obszar swobodnego dostępu do Jeziora S., którego zapewnienie jest wymagane przepisami Prawa wodnego. Organ wyjaśnił, ze budowa grobli przez działkę nr .... przyczyniła się do ograniczenia ujemnego oddziaływania wód jeziora na okoliczne działki i pozwoliła ograniczyć obszar dokonanych wywłaszczeń do niezbędnych terenów. 3. Wskutek odwołania S. B., Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia ... 2009r. uchylił decyzję Starosty G. z .... 2007r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wskazał, iż zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Wojewoda stwierdził, iż przyjmuje się, że wniosek o zwrot nieruchomości musi pochodzić od wszystkich spadkobierców byłego właściciela. Z ustaleń organu wynika, że była właścicielka przedmiotowej działki H. B. zmarła, a spadek po niej nabyli J. J. zd. B., U. B., G. B. i S. B. po 1/4 części każdy (postanowienie Sądu Rejonowego w P. z ... 1999r., ...). Tymczasem wniosek o zwrot nieruchomości złożył jedynie S. B. Zatem brak wniosku pochodzącego od wszystkich współwłaścicieli wyłącza możliwość wydania pozytywnej decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości. Brak ten jest jednak usuwalny. Stąd zaskarżoną decyzję uchylono i sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia. 4. Pełnomocnik S. B. przedłożył pełnomocnictwa od pozostałych współwłaścicieli działki ... i poinformował, że popierają oni jego wniosek. Podniósł też, że fakt, iż działka jest okresowo podtapiana nie oznacza zrealizowania celu wywłaszczenia, bowiem podtapianie jest jedynie skutkiem inwestycji, dla której grunt został wywłaszczony. Starosta uzasadniając ponowną odmowę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości powtórzył argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji z dnia ... 2007r. Wskazał też, że powszechnie przyjmuje się, iż piętrzenie jeziora to podnoszenie zwierciadła wody. Spiętrzanie wód to zaś wytwarzanie stałej różnicy poziomu wód, a także podnoszenie poziomu wody w zbiorniku, kanale wskutek powstania przeszkód w przepływie w określonym, ekonomicznie uzasadnionym celu, w szczególności w celu odpowiedniego ukształtowania zasobów wody za pomocą urządzeń wodnych (np. budowli piętrzących) i korzystania z nich m.in. do deszczowania gruntów rolnych (art. 9 ust. 1 pkt 19 Prawa wodnego). Przy czym przez urządzenia wodne rozumie się w szczególności budowle: piętrzące (np. groble), upustowe, przeciwpowodziowe i regulacyjne, a także poldery przeciwpowodziowe, kanały i rowy (...) starosta stwierdził, że zniszczenie wybudowanego na działce nr ... polderu przeciwpowodziowego i grobli mogłoby przyczynić się do narażenia nieruchomości leżących od strony zachodniej Jeziora S. na potencjalne zalanie. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli S. B., J. J., U. B. i G. B., reprezentowani przez radcę prawnego J. K.. Podnieśli, iż organ I instancji w swym rozstrzygnięciu zawarł jedynie ogólne informacje dotyczące inwestycji piętrzenia jeziora S. Starosta nie wykazał żadnymi dowodami, iż na przedmiotowej działce wybudowane zostały urządzenia wodne. Za dowód nie może zaś uznać pisma zainteresowanego wynikiem sprawy Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych z dnia ... 2007r., tym bardziej, że ten sam podmiot w piśmie z ... 2006r. wskazał jedynie, że przedmiotowy grunt to teren zalewowy, który może być podtapiany lub zalewany. Zdaniem odwołujących nieruchomości, o zwrot której się ubiegają nie można było traktować jako niezbędną dla realizacji inwestycji piętrzenia jeziora S. z uwagi na możliwość jej podtopień, bowiem podtopienia nie mogą być uznane za cel wywłaszczenia, a co najwyżej należy oceniać je jako skutek inwestycji, dla której grunt został wywłaszczony. Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia ... 2009r. Nr ...., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, uchylił zaskarżoną decyzję w całości oraz orzekł o odmowie zwrotu S. B., J. J., U. B. i G. B. nieruchomości położonej w J., gm. G. nr ... o pow. ... ha jako własności Skarbu Państwa. W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczy w pierwszej kolejności przedstawił przebieg postępowania. Następnie stwierdził, że ze zgromadzonych dokumentów wynika, że działka nr ... została wywłaszczona pod inwestycje piętrzenia jeziora S. Ze zgromadzonych dokumentów (m.in. z pism WZMiUW w P. z dnia ... 2006r., z ... 2006r. oraz z ... 2007r., informacji otrzymanych od Podinspektora Wydziału Ochrony Środowiska, Rolnictwa i Leśnictwa, protokołu rozprawy administracyjnej z ... 2006r., protokołu przekazania – przyjęcia do eksploatacji inwestycji z ... 1986r.) wynika, że działka ta jest terenem zalewowym jeziora S. i podlega jego wpływom, co objawia się podtopieniem lub zalaniem. Teren działki podwyższono – usypano groblę o rzędnej 74,25 n nmp, czyli o 0,55 m powyżej maksymalnego piętrzenia jeziora S. poprzez nawiezienie ziemi. Przy osiągnięciu maksymalnego piętrzenia tj. do rzędnej 73,70 m npm teren działki nr ... znajdować się będzie pod lustrem wody na pow. 948 m2 czyli w 92%. Pozostałe 84 m2 stanowią obszar swobodnego dostępu do publicznych wód śródlądowych. Wojewoda powtórzył za organ I instancji, iż w części zachodniej Jeziora wykonano groblę o polder przeciwpowodziowy przebiegające od działki nr ... poprzez działki nr .... w celu zapobieżenia podtopieniem i degradacjom terenu spowodowanym spiętrzaniem wody. Mając to na względzie organ II instancji uznał, że na przedmiotowej nieruchomości powstały urządzenia wodne w rozumieniu ustawy – Prawo wodne. Zatem, wbrew temu co podał skarżący dowody zgromadzone w sprawie pozwalają na jednoznaczne stwierdzenie, iż cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości został zrealizowany, a obie przesłanki zwrotu nieruchomości zawarte w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie zostały spełnione. W ciągu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna rozpoczęto prace związane z realizację celu wywłaszczenia i cel ten został zrealizowany przed upływem 10 lat od tego terminu. S. B., J. J., U. B. i G. B. wnieśli skargę na powyższą decyzję Wojewody. Zarzucili organowi odwoławczemu naruszenie przy jej wydaniu: - art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami (dalej: ugn) poprzez uznanie, że nastąpiła realizacja inwestycji, dla której wywłaszczono nieruchomość nr 176/1, - art. 15 kpa poprzez odmówienie U. B., G. B. i J. J. zwrotu przedmiotowej nieruchomości dopiero w drugiej instancji, bo wcześniejsza decyzja organu I instancji nie zawierała rozstrzygnięcia co do tych osób. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów według norm przepisanych. Uzasadniając skargę co do zarzutu naruszenia przepisu prawa materialnego powtórzono stanowisko zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Wskazując na naruszenie art. 15 kpa skarżący podnieśli, iż organ I instancji, pomimo wniosku o zwrot przedmiotowej nieruchomości pochodzącego od wszystkich byłych jej współwłaścicieli, orzekł jedynie o odmowie zwrotu wobec S. B.. Działanie Wojewody polegające na uchyleniu decyzji organu I instancji i wydanie orzeczenia wobec wszystkich byłych współwłaścicieli działki nr ... narusza zasadę dwuinstancyjności. Wojewoda zdaniem skarżących winien był uchylić decyzję organu I instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia art. 15 kpa wskazał, iż w sytuacji, gdy wniosek o zwrot, złożony przed organem I instancji pochodził od kilku osób, a Starosta orzekł o odmowie zwrotu jedynie w stosunku do jednej z nich, organ II instancji mógł sanować rozstrzygniecie starosty w części nie dotyczącej de facto przedmiotu sprawy jakim jest zwrot nieruchomości. Sanacja nie dotyczyła zatem merytorycznych kwestii sprawy, przez co nie miała wpływu na jej wynik. Co do meritum Wojewoda podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tego artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Stosownie zaś do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaznaczyć przy tym należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Stosuje przy tym przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy (art. 135 p.p.s.a.). Przeprowadzone w powyższym zakresie badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie z uwagi na naruszenie przez organy orzekające przepisów prawa procesowego (art. 7, art. 8 i art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 i art. 139 kpa), które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z wyrażoną w art. 7 kpa zasadą prawdy obiektywnej, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Są przy tym obowiązane prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawna obywateli (art. 8 kpa). Emanacją zasady prawdy obiektywnej w postępowaniu dowodowym jest norma zawarta w przepisie art. 77 § 1 kpa, zgodnie z którą organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. I dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenić może, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 kpa). Nadto wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz wyjaśnienie postawy prawnej rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa winno znaleźć się w uzasadnieniu decyzji administracyjnej (art. 107 § 3 kpa). W ocenie Sądu zarówno organ I jak i II instancji nie zastosowały się do standardów postępowania administracyjnego wyznaczonych powołanymi przepisami. W ocenie Sądu przedmiot niniejszej sprawy sprowadzał się do oceny, czy na nieruchomości oznaczonej nr ... położonej w J., gm. G. wywłaszczonej H. B. decyzją Naczelnika Gminy G. z ... 1983r. Nr ... z przeznaczeniem na realizację inwestycji "Spiętrzenie Jeziora S." został zrealizowany cel wywłaszczenia, czy ewentualnie nieruchomość ta stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu w rozumieniu art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ugn, a przez to spadkobiercy wywłaszczonej H. B., tj. skarżący zasadnie wnieśli o jej zwrot. Zgodnie z art. 137 ust. 3 zdanie pierwsze ugn poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W myśl art. 137 ust. 1 ugn nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Mając na względzie powyższe przepisy, treść powołanej wyżej decyzji wywłaszczeniowej oraz wniosku skarżących o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nr ... położonej w J. organy obu instancji zobowiązane były bezsprzecznie ustalić, czy w okresie 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, rozpoczęto prace związane z realizacją inwestycji na tej działce, ewentualnie, czy przed upływem 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, realizację inwestycji na działce nr ... zakończono. Zważywszy, że działkę tę wywłaszczono pod realizację inwestycji polegającej na piętrzeniu jeziora S. (decyzja z dnia ...1983r. – k. 32 akt adm.) organy winny były zbadać, czy przedmiotowa nieruchomość została w jakikolwiek sposób objęta tą inwestycją, nie zaś czy inwestycja ta została w ogóle zrealizowana. W ocenie Sądu zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy nie pozwala na ustalenie, czy działka nr ... w rzeczywistości została objęta inwestycją piętrzenia jeziora S.. Po pierwsze z pozwolenia wodnoprawnego z ... 1977r. (decyzja Wojewody – k. 89-91 akt adm.) nie wynika, by inwestycja Spiętrzenia jeziora S. obejmowała również działkę nr .... W decyzji tej zezwolono wprawdzie na piętrzenie jeziora dla deszczowania gruntów rolnych, wykonanie urządzeń piętrzących (zastawek piętrzących na rowach "A" i "B"), wykonanie obwałowania jeziora na długości ok. 6330 m od strony wsi S., K. i S. oraz wykonanie pompowni odwadniającej polder rowu "B" oraz zbiornika wyrównawczego pompowni, lecz nie wskazano numerów ewidencyjnych działek objętych tym pozwoleniem. W aktach sprawy brak zaś operatu wodnoprawnego opracowanego przez Biuro Projektów Wodnych i Melioracji w P. w 1976r., będącego podstawą wydania powołanego pozwolenia wodnoprawnego, z którego mogłoby wynikać, jaki teren objęto inwestycją. Ponadto w decyzji tej wskazano, że obwałowanie (usypanie grobli) zaplanowano na długości ok. 6330 m od strony wsi S., K. i S. Tymczasem wieś J., w obszarze której znajduje się działka nr ... nie jest położona na trasie pomiędzy wsiami S., K. i S., lecz na północ od wsi S., w odległości ok. 4 km. Z kolei od wsi S., na wysokości której według pozwolenia wodnoprawnego miało zaczynać się obwałowanie, wieś J. dzieli odległość ok. 10 km (źródło: http://maps.google.pl). Wskazane wątpliwości powodują, że aby móc w oparciu o powołane pozwolenie wodnoprawne przyjąć, że stało się ono podstawą do realizacji inwestycji, która była powodem wywłaszczenia przedmiotowej działki, konieczne jest zbadanie operatu wodnoprawnego sporządzonego w tej sprawie. Analogicznie z kolejnej decyzji Wojewody z dnia .. 1978r. o pozwoleniu wodnoprawnym dla piętrzenia jeziora S. również nie wynika, jakie działki objęto tym przedsięwzięciem (k. 87-88 akt adm.) i czy wśród tych działek była działka oznaczona nr .... Zaznaczyć należy, iż Sąd nie kwestionuje oczywistego faktu, iż inwestycja piętrzenia jeziora S. została w ogóle zrealizowana. Powyższe wynika z samego protokołu przekazania – przyjęcia do eksploatacji inwestycji podpiętrzenia jeziora S. z ... 1986r. Stwierdzono w nim między innymi, że inwestycję zrealizowano w latach 1978-1986. Zauważyć jednak trzeba, iż z protokołu tego też nie wynika, czy na działce będącej przedmiotem niniejszego postępowania zrealizowano choćby fragment inwestycji polegającej na piętrzeniu jeziora S.. W ocenie Sądu nie można również uznać, że przedłożone przez Wielkopolski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w P. dokumenty i powołane twierdzenia stanowią dowód zrealizowania celu wywłaszczenia na przedmiotowej działce. Przede wszystkim zwrócić należy uwagę, że Wielkopolski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w P. jest stroną niniejszego postępowania, zainteresowaną odmową zwrotu skarżących przedmiotowej działki. W związku z tym organy powinny dowody przedstawione przez WZMiUW w P. dokładnie rozpatrzyć (art. 7 i 77 § 1 kpa) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego stwierdzić, czy cel wywłaszczenia na działce nr ... został zrealizowany (art. 80 kpa). Tymczasem zarówno Starosta, jak i Wojewoda ograniczyli się do powołania na stanowisko Wielkopolskiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w P., w szczególności zawarte w piśmie z ... 2007r. Organy nie zweryfikowały pochodzenia i treści dokumentów przedłożonych przez WZMiUW w P. w dniu ... 2006r. Wskazać należy, że dołączona do tego pisma mapa sytuacyjno–wysokościowa (stanowiąca fragment dokumentacji powykonawczej), która rzekomo miała ilustrować piętrzenie jeziora S. w części dotyczącej działki nr ... w J. jest niewiadomego pochodzenia, nie wiadomo kiedy została sporządzona, zaś przebieg ogroblowania został na niej zilustrowany przez pracownika Zarządu Melioracji. Organy w żaden sposób nie odniosły się do tych okoliczności. Kolejny dokument – mapa ewidencyjna w skali 1:5000 przedstawia jedynie położenie działki nr ..., a sporządzony przekrój przedmiotowej działki ilustruje tylko jej rzędne terenu i nie przesądza, że wykonano na niej jakiekolwiek urządzenia wodne związane ze spiętrzeniem jeziora S.. Organy nie zweryfikowały również twierdzeń Poznańskiego Zarządu Melioracji zawartych w piśmie z dnia ... 2007r., jakoby "obszar spornej działki, jak również działkę ... podwyższano w latach 1978-1986, czyli w czasie wykonywania zadania", "podwyższono jej teren (usypano groblę) do rzędnej 74,25 m npm, czyli o 0,55 m powyżej maksymalnego piętrzenia jeziora S. poprzez nawiezienie ziemi". Z akt sprawy nie wynika, by organy ustaliły, że fakt ów miał miejsce w okresie realizacji piętrzenia jeziora S. i w związku z tą inwestycją. W tym celu pomocne mogłoby być zarówno przeprowadzenia oględzin (art. 85 § 1 kpa) celem ustalenia, czy na przedmiotowej nieruchomości rzeczywiście istnieje grobla i polder przeciwpowodziowy, jak również zbadanie treści operatu wodnoprawnego, na podstawie którego wydano pozwolenie wodnoprawne z ... 1977r. (art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo wodne – Dz. U. Nr 38, poz. 230 ze zm.). Zważyć bowiem trzeba, że przepis § 1 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 26 stycznia 1976r. w sprawie wymagań, jakim powinien odpowiadać operat wodnoprawny (M. P. Nr 6, poz. 32), obowiązujący w dacie sporządzenia powołanego operatu, nakazywał w części graficznej operatu przedstawić na mapie lub szkicu w skali stosowanej przy sporządzaniu planów realizacyjnych plan urządzeń wodnych, z naniesionymi nieruchomościami usytuowanymi w zasięgu szkodliwego oddziaływania zamierzonego sposobu korzystania z wód lub wykonania urządzeń wodnych, z oznaczeniem powierzchni oraz określeniem ich właścicieli. W związku z tym wspomniany operat wodnoprawny winien zawierać określenie nieruchomości, na których planowano realizację wszystkich urządzeń wodnych (w tym grobli i polderów przeciwpowodziowych) w ramach spiętrzenia jeziora S.. Zważyć również należy, że za dowód w niniejszej sprawie nie mogła posłużyć notatka sporządzona w dniu ... 2007r. przez pracownika Starostwa Powiatowego w G. K. R. (k. 202 akt adm.), w której stwierdziła ona, jak podała, na podstawie rozmowy z Podinspektorem Wydziału Ochrony Środowiska, Rolnictwa i Leśnictwa A. H., że w części zachodniej jeziora S. wykonano groblę (obwałowanie) i polder przeciwpowodziowy przebiegające od strony południowej począwszy od działki nr ..., poprzez działki ... w celu zapobieżenia podtopieniem i degradacji terenu spowodowanym spiętrzaniem wody. Zgodnie z treścią art. 72 kpa czynności organu administracji publicznej, z których nie sporządza się protokołu, a które mają znaczenie dla sprawy lub toku postępowania, utrwala się w aktach w formie adnotacji podpisanej przez pracownika, który dokonał tych czynności. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym powszechnie przyjmuje się, że możliwość sporządzania adnotacji z czynności organu (notatek służbowych), przewidziana w art. 72 kpa, nie może dotyczyć ustaleń istotnych dla sprawy. Mogą to być bieżące adnotacje, pomocne wprawdzie przy rozpatrywaniu sprawy, jednakże nieobejmujące ustaleń, od których zależy lub może zależeć jej rozstrzygnięcie (vide: wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 13 lipca 2009r., I SA/Wr 181/09, Lex nr 529361, wyrok NSA z 4 czerwca 1982r., I SA 258/82, ONSA 1982/1/54, wyrok WSA w Krakowie z dnia 21 marca 2008r., II SA/Kr 1252/07, Lex nr 510462). Organy winny zatem posługując się dopuszczalnymi środkami dowodowymi ustalić, czy rzeczywiście na działce należącej niegdyś do H. B. usypano groblę i urządzono polder przeciwpowodziowy. Odnosząc się zaś do zarzutu podniesionego w skardze dotyczącego naruszenia przez organ odwoławczy art. 15 kpa poprzez odmówienie U. B., G. B. i J. J. zwrotu przedmiotowej nieruchomości dopiero w drugiej instancji, gdy wcześniejsza decyzja organu I instancji nie zawierała rozstrzygnięcia co do tych osób, stwierdzić należy, że naruszenie to nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., a tylko naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy jest podstawą do uwzględnienia skargi. Oczywistym jest, że organy orzekające obowiązywała zasada dwuinstancyjności określona w art. 15 kpa. Faktem jest też, że Starosta w swym rozstrzygnięciu z ... 2009r. odmówił jedynie S. B., jednemu ze spadkobierców zmarłej H. B., zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Mając jednak na względzie, że pozostali spadkobiercy w osobach J. J., U. B. i G. B. brali udział w postępowaniu przed organem I i II instancji, a Starosta w rubrum swej decyzji wskazał, iż rozstrzyga wniosek S. B. popartego przez pozostałych spadkobierców H. B., należało uznać, że naruszenie to nie ma wpływu na wynik sprawy. Mając jednak na względzie wyżej wykazane naruszenie przepisów postępowania (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 kpa), polegające na niewykazaniu niezaistnienia przesłanek określonych w art. 137 ust. 1 ugn, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty G. z dnia ... 2009r. Ponownie rozpoznając sprawę organy orzekające winny – mając na względzie przepis art. 153 p.p.s.a., zastosować się do wytycznych zawartych w niniejszym wyroku i rzetelnie ustalić, czy przedmiotowa nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 2 ust. 1 i 2 i § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) oraz § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349) Sąd zasądził na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania w kwocie 457 zł (tj. wpisu od skargi - 200 zł, wynagrodzenie pełnomocnika - 240 zł oraz tytułem zwrotu kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa -17 zł). O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a. /-/ E.Podrazik /-/ B.Drzazga /-/ W.Batorowicz MK