I GSK 607/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tadeusz Cysek po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej T. W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 1 marca 2010 r., sygn. akt III SA/GL 1457/09 w sprawie ze skargi T. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] września 2009 r., nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oraz określenia kwoty podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 1 marca 2010 r., sygn. akt III SA/Gl 1457/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. odrzucił skargę T. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] września 2009 r., nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego. W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, iż skargę z dnia [...] listopada 2009 r. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Katowicach z dnia [...] września 2009 r. w imieniu strony skarżącej wniósł radca prawny P. B. Do skargi załączył odpis skargi oraz dowody uiszczenia wpisu sądowego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Stosowne pełnomocnictwo nie zostało załączone. W aktach administracyjnych sprawy natomiast znajdowało się pełnomocnictwo z dnia 31 lipca 2009 r. Z uwagi na brak pełnomocnictwa w aktach sądowych Przewodniczący Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. wezwał radcę prawnego P. B. do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez złożenie pełnomocnictwa do działania w imieniu strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi zgodnie z treścią art. 37 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Pełnomocnikowi wyznaczono termin 7 dni licząc od dnia doręczenia wezwania oraz poinformowano, iż nieusunięcie braku w terminie spowoduje odrzucenie skargi. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru oraz opisu koperty wynikało, że pismo było dwukrotnie "awizowane". Sąd I instancji podniósł, że wynikający z art. 37 § 1 p.p.s.a. obowiązek dołączenia do akt sprawy pełnomocnictwa lub jego wierzytelnego odpisu oznacza obowiązek dołączenia tegoż pełnomocnictwa do akt sprawy sądowoadministracyjnej, czyli akt prowadzonych przez sąd, a nie do akt sprawy administracyjnej, prowadzonych przez organ administracji publicznej, zwracanych organowi administracji po zakończeniu postępowania. Zdaniem Sądu, od obowiązku określonego w art. 37 § 1 p.p.s.a., potwierdzonego w art. 46 § 3 p.p.s.a., nie zwalnia złożenie pełnomocnictwa w postępowaniu administracyjnym. Podkreślono, iż fakt istnienia pełnomocnictwa w aktach administracyjnych sprawy wywołuje taki skutek, że pełnomocnik może wywiązać się z nałożonego obowiązku poprzez sporządzenie uwierzytelnionego odpisu ze znajdującego się w aktach sprawy pełnomocnictwa. W skardze kasacyjnej T. W. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Strona skarżąca zarzuciła: 1) naruszenie prawa materialnego – art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności poprzez ich niezastosowanie; 2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy: a) art. 69 i art. 72 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie; b) art. 73, art. 49, art. 37 § 1, art. 46 § 3 p.p.s.a. poprzez niewłaściwą interpretację i niewłaściwe zastosowanie; c) § 8 i § 9 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 czerwca 1999 r. w sprawie szczegółowego trybu doręczania pism sądowych przez pocztę w postępowaniu cywilnym (Dz. U. z 1999 r., Nr 62, poz. 697 ze zm., dalej: rozporządzenie z dnia 17 czerwca 1999 r.) w związku z art. 65 § 2 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie; d) art. 75 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie; e) art. 141 § 4 w związku z art. 166 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. W uzasadnieniu strona wnosząca skargę kasacyjną podniosła, iż zastosowanie przepisu art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. z uwagi na treść art. 37 § 1 p.p.s.a., gdy pełnomocnik nie uzupełnił braku formalnego skargi w postaci dołączenia dokumentu pełnomocnictwa obejmującego upoważnienie do reprezentacji strony w postępowaniu przed sądami administracyjnymi do akt sprawy sądowoadministracyjnej, mimo wcześniejszego dołączenia takiego dokumentu do akt postępowania administracyjnego, jest sprzeczne z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz art. 46 § 3 i art. 54 § 1 p.p.s.a. Podkreślono, iż skargę składa się za pośrednictwem organu, którego działanie jest przedmiotem skargi. W przypadku dołączenia do skargi pełnomocnictwa następuje złożenie do tego organu administracji dokumentu, który już posiada, co w ocenie strony pozbawione jest logiki. Skoro zatem pełnomocnik złożył pełnomocnictwo wcześniej aniżeli był do tego zobowiązany z mocy przepisu art. 46 § 3 p.p.s.a., to brak było podstaw do przyjęcia, że jest to brak formalny skargi, ponieważ pełnomocnik swojemu obowiązkowi z przepisu art. 37 § 1 p.p.s.a. zadośćuczynił, tyle że wcześniej niż był do tego zobowiązany. Strona wnosząca skargę kasacyjną zwróciła uwagę, iż Dyrektor Izby Celnej w K. przekazał WSA w G. akta administracyjne sprawy, w której znajdowało się pełnomocnictwo udzielone radcy prawnemu P. B. do występowania w imieniu T. W. przed sądami administracyjnymi. Zdaniem strony skarżącej, nie było żadnych przeszkód, aby Sąd I instancji sam sporządził i uwierzytelnił odpis pełnomocnictwa znajdującego się w aktach administracyjnych. WSA w G. mógł również zobowiązać pełnomocnika do dostarczenia dokumentu pełnomocnictwa na termin rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 37 § 1 p.p.s.a. pełnomocnik już przy dokonaniu pierwszej czynności procesowej w imieniu strony ma obowiązek dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub jego wierzytelny odpis. W myśl art. 46 § 3 p.p.s.a. do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który przedtem nie złożył pełnomocnictwa. W zakresie sposobu postępowania w przypadku, gdy pełnomocnictwo do występowania przed sądami administracyjnymi znajduje się już w aktach administracyjnych prezentowane były dotąd różne poglądy. Zgodnie z pierwszym z nich przyjmowano, że w przypadku, gdy sąd administracyjny stwierdzi brak dołączonego do skargi pełnomocnictwa, ale jednocześnie ma wiedzę, że w aktach sprawy administracyjnej znajduje się pełnomocnictwo obejmujące możliwość występowania pełnomocnika w imieniu strony skarżącej również przed sądem administracyjnym, powinien uwzględnić ten fakt z urzędu i wezwać pełnomocnika do złożenia uwierzytelnionego odpisu tego pełnomocnictwa (por. wyrok NSA z dnia 20 marca 2001 r., sygn. akt V SA 2663/00, z dnia 7 października 2005 r., sygn. akt FSK 2137/04, z dnia 26 maja 2006 r., sygn. akt II FSK 322/05). W orzecznictwie wywodzono jednak także, że obowiązek złożenia pełnomocnictwa do występowania przed sądami administracyjnymi przy wnoszeniu skargi nie powstaje, gdy pełnomocnictwo to zostało już złożone w postępowaniu administracyjnym (warunkiem jest zatem, aby pełnomocnictwo obejmowało umocowanie do działania w imieniu strony także przed sądami administracyjnymi). Wniosek taki wyprowadzono z treści art. 133 § 1 (mającego z mocy art. 166 p.p.s.a. zastosowanie także do postanowień), nakazującego sądowi wydawanie orzeczeń na podstawie akt sprawy, przez które należy rozumieć zarówno akta sądowe, jak i akta z postępowania administracyjnego (vide postanowienie NSA z dnia 25 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OSK 450/06, por. także J.P. Tarno: "Postępowanie przed sądami administracyjnymi. Komentarz.", Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2010, Wydanie 3, str. 135). Naczelny Sąd Administracyjny, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, podziela ostatnie z prezentowanych stanowisk i nie ma wątpliwości, że jest ono trafne, zgadzając się z argumentacją, która legła u podstaw sformułowanego poglądu. Dodać przy tym wypada, iż w szczególności fakt dokonywania zwrotu organowi akt administracyjnych po zakończeniu postępowania sądowego nie może mieć decydującego znaczenia skoro mogą być one ponownie zażądane w razie potrzeby kolejnego orzekania w sprawie. W aktach administracyjnych niniejszej sprawy znajduje się pełnomocnictwo z dnia 31 lipca 2009 r. upoważniające radcę prawnego P. B. do reprezentowania T. W. przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. miał o nim wiedzę i nie kwestionował jego zakresu. Na marginesie należy zauważyć, iż nawet przy przyjęciu poglądu innego niż prezentowany w niniejszej sprawie (vide wyrok NSA z dnia 20 marca 2001 r., sygn. akt V SA 2663/00, z dnia 7 października 2005 r., sygn. akt FSK 2137/04, z dnia 26 maja 2006 r., sygn. akt II FSK 322/05), zaskarżonego postanowienia nie można byłoby zaakceptować skoro jego wydania nie poprzedziło wezwanie do złożenia przez pełnomocnika uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa znajdującego się w aktach administracyjnych. W świetle poglądu wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy za uzasadniony należało uznać zarzut naruszenia art. 37 § 1 oraz art. 46 § 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie ocenił natomiast jako trafnych pozostałych zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej. W szczególności zastrzeżeń wnoszącego skargę kasacyjną co do wadliwości zaistniałych przy czynnościach doręczania pełnomocnikowi strony wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi (obrazy art. 73 p.p.s.a. i § 8 i § 9 rozporządzenia z dnia 17 czerwca 1999 r.). Ciężar nieudowodnienia wykazania wadliwości w dokonaniu doręczenia zastępczego spoczywa na stronie. Skarga kasacyjna nie wykazała zaś, aby wadliwości w procedurze doręczenia zastępczego nastąpiły. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie było także podstaw do uznania za trafne zarzutów naruszenia art. 75 p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 w związku z art. 166 p.p.s.a. Stwierdzić należy, że nieuwzględnione zarzuty nie miały wpływu na treść rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ze wszystkich podanych względów należało orzec jak w sentencji, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 182 § 1 i 3 p.p.s.a. W skardze kasacyjnej zawarty został wniosek o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. W tym miejscu należy zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07 (ONSAiWSA 2008, nr 3, poz. 42), wyjaśnił iż przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu I instancji kończące postępowanie w sprawie. Do wspomnianej kategorii postanowień należy niewątpliwie zaliczyć postanowienie o odrzuceniu skargi. Obowiązek respektowania przytoczonego stanowiska przez Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w tej sprawie, wynika z mocy ogólnie wiążącej uchwał (art. 269 § 1 p.p.s.a.).