I OZ 281/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Adamiak, , , po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 2 marca 2010 r., sygn. akt II SO/Ol 42/09 o wymierzeniu Dyrektorowi Aresztu Śledczego w Bartoszycach grzywny w kwocie 50 złotych (pięćdziesiąt) za nieprzekazanie w terminie Sądowi skargi na bezczynność organu wraz z aktami administracyjnymi w sprawie o wydanie decyzji dotyczącej płatnego urlopu wypoczynkowego za 2009 rok postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 2 marca 2010 r., sygn. akt II SO/Ol 42/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wymierzył Dyrektorowi Aresztu Śledczego w Bartoszycach grzywnę w kwocie 50 złotych (pięćdziesiąt) za nieprzekazanie w terminie Sądowi skargi na bezczynność organu w sprawie o wydanie decyzji dotyczącej płatnego urlopu wypoczynkowego za 2009 rok wraz z aktami administracyjnymi tej sprawy. W punkcie drugim postanowienia Sąd I instancji zasądził od Dyrektora Aresztu Śledczego w Bartoszycach na rzecz skarżącego kwotę 20 złotych (dwadzieścia) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że A. Z. powołując się na art. 55 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wniósł o wymierzenie grzywny Dyrektorowi Aresztu Śledczego w Bartoszycach wobec naruszenia przez ten organ dyspozycji art. 54 §1 i §2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący wskazywał, że organ nie przekazał w terminie 30 dni od dnia wniesienia za jego pośrednictwem skargi z dnia 9 października 2009 r. (data wpływu 14 października) na bezczynność tego organu w sprawie dotyczącej wydania decyzji administracyjnej lub postanowienia w przedmiocie należnego z mocy ustawy o Służbie Więziennej płatnego urlopu wypoczynkowego za 2009 rok. Wyjaśnił, iż skargę na bezczynność skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie za pośrednictwem organu lecz ten nie wykonał nałożonych na organ obowiązków i zwrócił wniesioną skargę nie przekazując jej do Sądu. W dniu 17 listopada 2009 r. skarżący osobiście złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. W piśmie z dnia 14 stycznia 2010 r. Dyrektor Aresztu Śledczego w Bartoszycach wyjaśnił, iż w dniu 14 października 2009 r. wpłynęła do jednostki skarga A. Z., skierowania do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Organ wskazał, że w dniu 22 października 2009 r. odesłał skargę skarżącemu uznając, że nie jest organem właściwym w sprawie. W dniu 23 listopada 2009 r. do organu wpłynęło pismo z Sądu, zawierające skargę A. Z., w którym to pouczono organ, iż jest on zobowiązany przesłać do Sądu skargę wraz z odpowiedzią na skargę i aktami administracyjnymi w terminie 30 dni. W dniu 8 grudnia 2009 r. organ przekazał Sądowi stosowne wyjaśnienia do nadesłanej skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie stwierdził, że w sprawie organ nie wykonał w terminie obowiązku wynikającego z art. 54 §2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż przekazanie akt sprawy nastąpiło z uchybieniem trzydziestodniowego terminu. Samo jednak wykonanie obowiązku, określonego we wskazanym przepisie nie uzasadnia odstąpienia od wymierzenia grzywny. Sąd I instancji wskazał, że zostały spełnione przesłanki określone w art. 55 §1 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do ukarania grzywną organu celem terminowego wykonywania obowiązków wynikających z art. 54 §2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Odnośnie wysokości wymierzonej grzywny Sąd I instancji stwierdził, że jest ona adekwatna do stwierdzonego przez Sąd uchybienia organu i mieści się w granicach określonych w art. 154 §6 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach w wysokości 20 złotych (dwadzieścia) – koszt dojazdu skarżącego do Sądu na rozprawę wynikający z przedstawionego biletu) Sąd I instancji orzekł na mocy art. 200 w zw. z art. 205 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd stwierdził, że nie mógł uwzględnić kosztów związanych z osobistym dostarczeniem przez skarżącego korespondencji do Sądu (wniosek o wymierzenie grzywny, odpowiedzi na pisma organu), bowiem żądanie zwrotu kosztów przejazdu do Sądu w innym dniu niż dzień rozprawy nie znajduje oparcia w przepisach dekretu z dnia 26 października 1950 r. o należnościach świadków, biegłych i stron w postępowaniu sądowym (Dz. U. nr 49, poz. 445 ze zm.), z których wynika, że strona może domagać się zwrotu kosztów podróży do Sądu, gdy jej stawiennictwo wynika z wezwania Sądu. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł A. Z.. Zażalenie oparte zostało na zarzucie naruszenia przepisów: - art. 54 §2 w zw. z art. 54 §1, art. 53 §1, art. 52 §1, art. 50 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), przez przyjęcie, że w świetle zaistniałych w sprawie faktów oraz powołanych przepisów i ich wykładni organ wykonał w całości i w terminie obowiązek wynikający z normy art. 54 §2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz, iż w dniu orzekania przez ten Sąd nie był i dalej nie jest w zwłoce w realizacji czynności przekazania do WSA w Olsztynie otrzymanej od skarżącego skargi, art. 53 §1 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bowiem w ocenie Sądu I instancji, złożenie przez organ administracji odpowiedzi na skargę wraz z aktami sprawy oraz skargi skarżącego otrzymanej nie od skarżącego, a jedynie za pośrednictwem tego Sądu, wypełnia w działaniach organu w całości ustawowy obowiązek do czynności przekazania skargi z dyspozycji art. 54 §2 w zw. z art. 53 §1 i §3 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; - art. 154 §6 w zw. z art. 55 §1 w zw. z art. 55 §2 i w zw. z art. 141 §4 w zw. z art. 133 §1 w zw. z art. 135 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez przyjęcie, że wymierzona organowi administracji kwota grzywny, tj. 50 złotych jest adekwatna do zaistniałych w sprawie faktów i uchybień organu oraz jest współmierna do górnej granicy wymiaru grzywny, która w roku poprzedzającym rok wymierzenia grzywny organowi wynosiła 31.029,60 złotych oraz analizując zaistniałe fakty sprawy stanowi motywację do należytego działania organu; - art. 205 §1 i §3 w zw. z art. 200 w zw. z art. 199 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez przyjęcie, że wyszczególnione przez skarżącego w spisie z dnia 2 marca 2010 r. koszty sądowe nie mieszczą się w art. 205 §1 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz rozpatrzenie ich przez pryzmat tylko samych przejazdów do sądu w innym dniu niż dzień rozprawy z ukierunkowaniem na dekret z dnia 26 października 1950 r. o należnościach świadków, biegłych i stron w postępowaniu sądowym (Dz. U. Nr 49, poz. 449 ze zm.) Na tej podstawie skarżący wnosił o: 1. zmianę zaskarżonego postanowienia w części pkt 1 odnośnie wymiaru wysokości grzywny i w tym zakresie rozstrzygnięcie przez wymierzenie organowi administracji grzywny w wymiarze wyższym, do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim; 2. zmianę zaskarżonego postanowienia w całości pkt 2 przez zasądzenia kosztów postępowania sądowego i w tym zakresie rozstrzygnięcie przez uwzględnienie i zasądzenie wszystkich kosztów postępowania sądowego zgodnie z przedłożonym w sprawie przez skarżącego spisem kosztów w kwocie 60,00 zł (sześćdziesiąt). bądź: 1. uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i w tym zakresie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie; 2. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego poniesionych kosztów postępowania niezbędnych dla celowego dochodzenia praw związanych z tą sprawą (w tym także kosztów poniesionych w związku z koniecznością wniesienia zażalenia od ww. postanowienia) według przedłożonego spisu kosztów. W uzasadnieniu zażalenia skarżący wywodził, że organ do tej pory nie wykonał spoczywającego na nim ustawowego obowiązku, gdyż nie przesłał do Sądu skargi, a jedynie akta administracyjne i odpowiedź na skargę, realizując zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie. W odpowiedzi na zażalenie, Dyrektor Aresztu Śledczego w Bartoszycach wniósł o oddalenie zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 54 §1 i §2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) "§1 Skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. §2 Organ, o którym mowa w §1, przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia (...)". Art. 55 §1 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi: "W razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 §2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 §6. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym". Z oświadczeń skarżącego i Dyrektora Aresztu Śledczego w Bartoszycach, a także z ustaleń Sądu I instancji wynika, że skarga A. Z. na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w Bartoszycach, w sprawie wydania decyzji dotyczącej płatnego urlopu wypoczynkowego za 2009 rok, wniesiona została w dniu 14 października 2009 r. za pośrednictwem tego organu. Kwestia ta nie jest sporna, stanowi natomiast o tym, że przewidziany dla organu trzydziestodniowy termin do przekazania skargi do Sądu wraz z aktami administracyjnymi sprawy upłynął w dniu 13 listopada 2009 r., co prawidłowo ustalił Sąd I instancji. Z oświadczeń stron i z ustaleń Sądu wynika ponadto, że przesłanie do Sądu przez organ w dniu 8 grudnia 2009 r. akt administracyjnych i odpowiedzi na skargę było realizacją zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie. Organ przesłał również wcześniej nadesłaną przez Sąd skargę A. Z.. Skarga wniesiona przez skarżącego do organu została przez ten organ zwrócona skarżącemu w wyniku przeświadczenia organu, iż nie jest on właściwy w sprawie. Tym samym organ nie mógł tej skargi przesłać do Sądu I instancji przy okazji przesłania akt administracyjnych i odpowiedzi na skargę, gdyż nie był w jej faktycznym posiadaniu. Sąd I instancji zasadnie przyjął, że postępowanie organu w niniejszej sprawie wypełnia przesłankę określoną w art. 55 §1 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, warunkującą możliwość wymierzenia grzywny, a następnie wymierzył grzywnę w kwocie 50 zł (pięćdziesiąt). Organ nie wykonał bowiem ustawowego obowiązku przekazania skargi wraz z aktami administracyjnymi w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Podnoszone przez skarżącego w zażaleniu okoliczności, że organ nie przesłał do Sądu skargi wniesionej za jego pośrednictwem przez skarżącego osobiście nie budzą wątpliwości. Sąd I instancji przesądził już, że organ nie wykonał spoczywających na nim ustawowych obowiązków i wymierzył grzywnę. Faktem jest, że organ zwrócił skargę skarżącemu i tym samym nie był w stanie przesłać jej do Sądu. Faktem jest również to, że organ w dalszym ciągu nie przesłał skargi do Sądu (wniesionej przez skarżącego za pośrednictwem organu). Nie można jednak wymagać, jak chce tego skarżący, aby organ zrealizował ciążący na nim ustawowy obowiązek i przesłał skargę do Sądu, podczas gdy jej już faktycznie nie posiada. Organ miał jedynie możliwość przesłania akt administracyjnych i odpowiedzi na skargę (skargę nadesłaną przez Sąd), co uczynił. Organ przesłał również do Sądu skargę, którą wcześniej z tego Sądu otrzymał, ustosunkowując się do zarzutów w niej zawartych. Nie jest zatem niemożliwe rozpoznanie sprawy ze skargi skarżącego. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że Sąd I instancji stwierdził w pełni prawidłowo, że organ nie wypełnił ustawowych obowiązków i wymierzył grzywnę. Postępowanie organu zostało zatem skompensowane nałożoną grzywną, zrealizowana została tym samym funkcja represyjna grzywny. Jeśli chodzi o spełnienie funkcji dyscyplinującej to zaskarżone postanowienie nie mogło jej spełnić, gdyż organ nie posiadał skargi wniesionej za jego pośrednictwem – nie mógł jej tym samym przesłać. Zadaniem grzywny nie jest jednak jedynie pełnienie funkcji dyscyplinującej lecz także represyjnej i prewencyjnej (Uchwała NSA z dnia 03-11-2009 r., sygn. akt II GPS 3/09), a zaskarżone postanowienie o wymierzeniu grzywny realizuje wspomniane funkcję represyjną i prewencyjną w zgodzie z prawem. Odnosząc się natomiast do zarzutu nieadekwatności wysokości wymierzonej grzywny wskazać należy, że ustalenie jej kwoty następuje w ramach powierzonej Sądowi dyskrecjonalnej władzy. Wymierzając grzywnę Sąd I instancji wziął pod uwagę okoliczności sprawy i przyczyny pozostawania przez organ w zwłoce. Nie bez znaczenia jest również to, że art. 55 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie nakłada na Sąd obligatoryjnego obowiązku wymierzenia grzywny w przypadku zaistnienia przesłanek o których mowa w art. 54 §2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a jedynie prawo wymierzenia takiej grzywny, prawo z którego Sąd I instancji skorzystał. Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 205 §1 i §3 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd I instancji trafnie wskazał, że do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście zalicza się poniesione koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Sąd I instancji zasadnie wskazał, że strona może domagać się zwrotu kosztów podróży do sądu, gdy jej stawiennictwo w sądzie wynika z wezwania sądu. Wynika to z wykładni przepisów art. 13 w zw. z art. 2 ust. 1 dekretu z 26 października 1950 r. o należnościach świadków, biegłych i stron w postępowaniu sądowym (Dz. U. Nr 49, poz. 445 ze zm.). Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, skoro zażalenie nie zawierało usprawiedliwionych podstaw, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 §2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.