III SA/Lu 572/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Asystent sędziego Jerzy Parchomiuk, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 2 marca 2010 r. sprawy ze skargi M. Ł. i M. Ł. – "A" s.c. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie przyznania zwrotu kosztów i wynagrodzenia za usunięcie pojazdu z drogi oraz za wykonywany dozór 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego z dnia [...] września 2009 r., nr [...], 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżących kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASDNIENIE Postanowieniem z dnia [...] października 2009 r., znak: [...], Dyrektor Izby Skarbowej , po rozpoznaniu zażalenia M. L. i M. L. prowadzących działalność gospodarczą pod nazwą A. s.c., na postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego z dnia [...] września 2009 r. nr [...], umarzające postępowanie w zakresie przyznania zwrotu wydatków oraz wynagrodzenia za usunięcie z drogi pojazdu marki [...] nr rej. [...] oraz za sprawowany dozór nad pojazdem, utrzymał powyższe postanowienie w mocy. W uzasadnieniu tego postanowienia podniesiono, że wnioskiem z dnia 18 lutego 2009 r. skarżący wystąpili do organu I instancji o przyznanie na podstawie art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wynagrodzenia za dozór sprawowany nad przedmiotowym pojazdem oraz zwrot wydatków i wynagrodzenia za usunięcie przedmiotowego pojazdu z drogi w dniu 13 kwietnia 2008 r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego zaskarżonym postanowieniem umorzył postępowanie. Wskazał, że zgodnie z art. 130a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), pojazd usunięty w trybie w tym przepisie określonym i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia, uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się i jednocześnie z upływem tego terminu przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy. Oznacza to, że dopiero od daty przejęcia na rzecz Skarbu Państwa "porzuconych pojazdów" jest on odpowiedzialny za koszty związane z ich parkowaniem. W tych okolicznościach organ I instancji uznał się za niewłaściwy do rozpatrywania wniosku obejmującego okres, gdy Skarb Państwa nie był właścicielem przedmiotowego pojazdu, co stanowiło podstawę do umorzenia postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Dyrektor Izby Skarbowej, nie podzielił zarzutów zażalenia. Wskazał, że do zapłaty należności za usunięcie pojazdu z drogi oraz za jego dozór od dnia umieszczenia go na parkingu do dnia, w którym stał się własnością Skarbu Państwa, obowiązany jest właściciel pojazdu na podstawie art. 130 a ust. 5 c ustawy Prawo o ruchu drogowym, przy czym należność taka może być dochodzona przez dozorcę parkingu w drodze procesu cywilnego. Zdaniem organu II instancji, wobec braku możliwości orzekania o przyznaniu zwrotu wydatków i wynagrodzenia za dozór pojazdu w zakresie określonym we wniosku skarżących, Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego prawidłowo orzekł o umorzeniu postępowania, bowiem stało się ono bezprzedmiotowe. Na powyższe postanowienie M. L. i M. L. złożyli skargę sądową, wnosząc o jego uchylenie, jak również o uchylenie poprzedzającego go postanowienia organu I instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. przepisu art. 130 a Prawa o ruchu drogowym - poprzez przyjęcie, że dochodzenie wynagrodzenia dla podmiotu, na którego parkingu pozostawiono pojazd w trybie art. 130 a ustawy należy do drogi sądowej przed sądem powszechnym w sytuacji, gdy stosunek wynikający z cytowanego przepisu ma charakter publicznoprawny a nie cywilnoprawny; co w konsekwencji skutkowało odmową przyznania wnioskowanego wynagrodzenia. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej , wniósł o oddalenie skargi, uznając podniesione zarzuty za nieuzasadnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji zostały podjęte na podstawie art. 105 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2000 r. Nr 98, poz.1071; dalej jako k.p.a.). Zgodnie z treścią powołanego przepisu, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. W doktrynie postępowania administracyjnego wskazuje się, że przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle, bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu (J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2004, s. 478 i n.). Podstawowym argumentem organów orzekających w sprawie, przemawiającym za umorzeniem postępowania był pogląd, że do zapłaty należności za usunięcie pojazdu z drogi oraz jego dozór od dnia umieszczenia na parkingu do dnia, w którym stał się własnością Skarbu Państwa zobowiązany jest właściciel pojazdu na podstawie art. 130 a ust. 5c ustawy Prawo o ruchu drogowym, wobec czego należność taka powinna być dochodzona w drodze procesu cywilnego. Z takim stanowiskiem nie można się zgodzić w świetle przyjętego przez Sąd Najwyższy poglądu prawnego wyrażonego w uchwale z dnia 19 czerwca 2007 r. III CZP 47/07 (OSNC 2008, nr 7-8, poz. 80), w której uznano, że w okresie poprzedzającym przejście pojazdu na rzecz Skarbu Państwa - podmiot prowadzący parking, łączy ze Skarbem Państwa stosunek administracyjnoprawny. Powyższe stanowisko zostało podzielone w kolejnych orzeczeniach, m.in. w postanowieniu z dnia 18 listopada 2008 r. sygn. akt II CSK 284/08 oraz w postanowieniu z dnia 11 lutego 2009 r. sygn. akt V CSK 332/08. W pierwszym z cytowanych orzeczeń Sąd Najwyższy stwierdził, że sprawa dotycząca roszczeń o wynagrodzenie za przechowywanie pojazdów na podstawie art. 130 a Prawa o ruchu drogowym, nie jest sprawa cywilną, a zatem droga sądowa w rozumieniu art. 2 k.p.c. jest niedopuszczalna, a wyznaczonemu przez starostę podmiotowi do przechowywania pojazdów na parkingu strzeżonym przysługuje prawo na podstawie art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji do wystąpienia do naczelnika właściwego urzędu skarbowego o przyznanie wynagrodzenia. W drugim z cytowanych postanowień Sąd Najwyższy wyjaśnił, że o publicznoprawnym charakterze stosunku, którego przedmiotem jest parkowanie usuniętego z drogi pojazdu – także w okresie poprzedzającym przejście pojazdu z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa – przesądzają władcze działania organów administracji powodujące powstanie tego stosunku. Wskazano również, że w okresie poprzedzającym przejście pojazdu na rzecz Skarbu Państwa działania podejmowane są w interesie publicznym, w celu zapewnienia bezpieczeństwa w ruchu drogowym oraz ochrony zdrowia i życia uczestników tego ruchu przez jednostki reprezentujące Skarb Państwa (policja, straż miejska). Nie można zatem przyjąć, aby postępowanie w niniejszej sprawie było bezprzedmiotowe, z uwagi na niewłaściwość urzędu skarbowego do rozpatrzenia wniosku spółki. Wskazać należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, iż organ administracji nie ma podstaw do umorzenia postępowania jeżeli strona żądała rozpoznania sprawy co do jej istoty. Żądanie takie świadczy, że postępowanie administracyjne nie jest bezprzedmiotowe. Sąd podziela stanowisko zawarte m.in. w wyroku NSA z dnia 7 sierpnia 2009 r. sygn. akt I OSK 1141/08, czy WSA w Warszawie z dnia 1 grudnia 2006 r. sygn. akt VII SA/Wa 1520/06, iż bezprzedmiotowości postępowania nie należy mylić z bezzasadnością żądania strony. Bezzasadność żądania strony oznacza brak przesłanek do uwzględnienia jej wniosku. Ewentualny brak ustawowej przesłanki do uwzględnienia żądania zgłoszonego we wniosku nie czyni prowadzonego postępowania administracyjnego bezprzedmiotowym, lecz stanowi podstawę do wydania decyzji odmownej. W niniejszej sprawie nie można przyjąć, aby zostały spełnione przesłanki wskazane w art. 105 k.p.a., bowiem postępowanie zostało wszczęte na wniosek osoby mającej przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., a ponadto rozstrzygnięcie tej sprawy co do jej istoty przez wydanie decyzji administracyjnej (pozytywnej bądź negatywnej) miało oparcie w przepisach prawa, które wyraźnie wskazał wnioskodawca – art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, w związku z § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 50, poz. 449). Nie przesądzając wyniku sprawy - uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia pierwszoinstancyjnego oznacza konieczność wydania merytorycznego rozstrzygnięcia. Z tych względów należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a. Wobec uwzględnienia skargi, sąd na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądził od organu na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania przyjmując, że na koszty te składa się uiszczony przez stronę skarżącą wpis sądowy oraz koszty zastępstwa procesowego (art. 205 § 2 p.p.s.a.).