I SA/Wa 1508/09
WyrokWSA w Warszawie2010-03-02
Skład orzekający: Mirosław Gdesz, Iwona Kosińska, Joanna Skiba
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy stwierdzenie nieważności decyzji z 1999 r. przez Ministra Skarbu Państwa, oparte wyłącznie na odmiennej wykładni art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, stanowi rażące naruszenie prawa uzasadniające stwierdzenie nieważności tej decyzji?Ratio decidendi
Sąd uznał, że samo oparcie się przez organ nadzoru na innej, dominującej wykładni art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. nie może stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji z 1999 r. Rażące naruszenie prawa wymaga oczywistości i niebudzących wątpliwości przesłanek, a nie jedynie rozbieżności interpretacyjnych. Organ nadzoru nie wykazał, że naruszenie prawa miało charakter rażący, co narusza przepisy k.p.a. dotyczące uzasadnienia decyzji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Ministra Skarbu Państwa stwierdzającej nieważność decyzji Wojewody z 1999 r., która stwierdzała nabycie przez Powiat mienia będącego we władaniu Zespołu Szkół. Minister uznał, że władającym nieruchomością był Kurator Oświaty, a nie Zespół Szkół, co uniemożliwiało nabycie przez Powiat. Prezydent Miasta W. złożył skargę, argumentując, że to Zespół Szkół faktycznie władał nieruchomością i Powiat powinien ją przejąć. Sąd uchylił decyzję Ministra, uznając, że organ nadzoru nie wykazał rażącego naruszenia prawa.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2009 r. oraz decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2009 r. i stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Gdesz Sędziowie Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Sędzia WSA Joanna Skiba Protokolant Ewa Szymańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2010 r. sprawy ze skargi Prezydenta W. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku Prezydenta Miasta W. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] (w decyzji błędnie podano nr [...]) stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1999 r. nr [...] w pkt I a, stwierdzającym nabycie przez Powiat [...] z mocy prawa mienia będącego we władaniu Zespołu Szkół [...] w W., stanowiącego nieruchomość położoną przy ul. [...] w W., oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta nr KW [...].
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 1999 r. nr [...] stwierdził m.in. w pkt I a tej decyzji nabycie przez Powiat [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. nieodpłatnie własności mienia Skarbu Państwa będącego we władaniu Zespołu Szkół [...] w W., w skład którego weszła przedmiotowa nieruchomość zabudowana położona w W. przy ul. [...]. Wnioskiem z dnia [...] listopada 2008 r. Marszałek Województwa [...] wniósł o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji Wojewody [...] w pkt I a, stwierdzającym nabycie przez Powiat [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. nieodpłatnie własności mienia będącego we władaniu Zespołu Szkół [...] w W., stanowiącego nieruchomość położoną przy ul. [...] w W., uzasadniając powyższe tym, że część pomieszczeń wykorzystywana jest przez jednostkę podległą Marszałkowi Województwa [...] – [...]. Przekazanie zatem całej nieruchomości, w trybie art. 60 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872, ze zm.), na rzecz Powiatu [...] stanowi zdaniem Marszałka Województwa [...] rażące naruszenie prawa. Decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. Minister Skarbu Państwa, po rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku, stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] w pkt I a. W uzasadnieniu organ nadzoru stwierdził, że władającym sporną nieruchomością, położoną w W. przy ul. [...], w rozumieniu art. 60 ustawy z dnia 13 października 1998 r. na dzień 1 stycznia 1999 r. było Kuratorium Oświaty w W., nie zaś Zespół Szkół [...] w W., który jedynie użytkował tę nieruchomość. Zatem stwierdzenie nabycia spornej nieruchomości przez Powiat [...] stanowiło rażące naruszenie prawa, gdyż nie zostały spełnione przesłanki do nabycia tego mienia przez jednostkę samorządu terytorialnego. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył Prezydent Miasta W. W uzasadnieniu podniósł, że sporną nieruchomością od wielu lat nieprzerwanie faktycznie włada Zespół Szkół [...] w W. Podkreślił, że na skutek wejścia w życie przepisów reformujących administrację publiczna w Polsce Powiat [...] z dniem 1 stycznia 1999 r. jako organ prowadzący znajdującą się na przedmiotowej nieruchomości placówkę oświatową przejął od Kuratorium Oświaty wszystkie związane z nią uprawnienia i zadania te obecnie są wykonywane przez Powiat w ramach jego zadań własnych. Po rozpatrzeniu złożonego wniosku organ nadzoru stanął na stanowisku, że nie może on zostać uwzględniony. W uzasadnieniu zajętego stanowiska Minister wyjaśnił, że w świetle dokumentów znajdujących się w aktach sprawy właścicielem spornej nieruchomości na dzień 1 stycznia 1999 r. był Skarb Państwa. Znajdowała się ona w zarządzie Kuratorium Oświaty w W., o czym świadczy decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w W. z dnia [...] grudnia 1996 r. nr [...] przekazująca sporną nieruchomości użytkowaną przez Zespół Szkół [...] w W. w zarząd na czas nieokreślony Kuratorium Oświaty w W. Mając powyższe na uwadze organ nadzoru stwierdził, że władającym sporną nieruchomością, w rozumieniu art. 60 ustawy z dnia 13 października 1998 r. na dzień 1 stycznia 1999 r. było Kuratorium Oświaty w W., nie zaś Zespół Szkół [...] w W., który jedynie użytkował tę nieruchomość. Ponieważ zaś Kuratorium Oświaty w W. formalnie władało tą nieruchomością, to Powiat [...] nie mógł stać się jej właścicielem, w drodze stwierdzenia jej nabycia w trybie art. 60 ustawy z dnia 13 października 1998 r., bowiem nie została spełniona przesłanka władania nieruchomością przez jednostkę przejmowaną przez Powiat [...]. A zatem uchybienie temu przepisowi stało się przesłanką do stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1999 r. Mając na względzie przedstawiony stan faktyczny i prawny, jak również to, że odwołujący nie przedstawił nowych istotnych okoliczności, mogących mieć wpływ na zmianę decyzji Ministra Skarbu Państwa, organ nadzoru utrzymał w mocy swoją decyzje z dnia [...] czerwca 2009 r.
Na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2009 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył prezydent Miasta W. W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, zgodnie z art. 48 tej ustawy, nastąpiło przejęcie z dniem 1 stycznia 1999 r. przez powiaty m.in. szkół ponadpodstawowych, prowadzonych do dnia 31 grudnia 1998 r. przez dotychczasowych wojewodów. Odnosząc się do stwierdzenia zawartego w uzasadnieniu decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2009 r. mówiącego, że władającym przedmiotową nieruchomością było Kuratorium Oświaty w W., skarżący wyjaśnił, że Kuratorium Oświaty wystąpiło z wnioskiem z dnia [...] czerwca 1995 r. o przekazanie spornej nieruchomości w zarząd jedynie dlatego, że wówczas pełniło funkcję organu prowadzącego Zespół Szkół [...], zgodnie z ustawą z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (j.t. z 2004 r. Dz. U. Nr 256, poz. 2572, ze zm.). Natomiast przedmiotową nieruchomością faktycznie władał Zespół Szkół [...]. Zostało to również uwidocznione w ewidencji gruntów, gdzie niezmiennie placówka ta wpisana jest jako władający przedmiotową działką nr [...]. W związku z wejściem w życie reformy administracji publicznej, z dniem 1 stycznia 1999 r. nastąpiło przejęcie przez Powiat [...] (obecnie [...]), w miejsce Kuratorium Oświaty, wszystkich uprawnień w odniesieniu do Zespołu Szkół [...] jako zadania własnego, wynikających z ustaw: z dnia 7 września 1991 r. oraz z dnia 13 października 1998 r., oraz przejście na własność Powiatu całego mienia tej placówki, w tym także nieruchomości położonej przy ul. [...]. W ocenie skarżącego na podstawie art. 1 ust. 2 ustawy z 24 lipca 1998 r. o wprowadzeniu trójstopniowego podziału terytorialnego państwa (Dz. U. Nr 96, poz. 603, ze zm.) utworzono z dniem 1 stycznia 1999 r. m.in. powiaty, które przejęły w miejsce Kuratorium Oświaty prawa i obowiązki wynikające z przejęcia jednostek organizacyjnych wymienionych w art. 48 ustawy z dnia 13 października 1998 r. prowadzonych do dnia 31 grudnia 1998 r. przez dotychczasowych wojewodów oraz właściwych ministrów. Tak więc od dnia 1 stycznia 1999 r. Kuratorium Oświaty w W. przestało pełnić funkcję organu prowadzącego przedmiotową placówkę oświatową. Wobec powyższego w dniu [...] sierpnia 2009 r. Prezydent W. decyzją nr [...] stwierdził wygaśnięcie z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa trwałego zarządu przysługującego Kuratorium Oświaty w W. do przedmiotowej nieruchomości. Równocześnie skarżący podniósł, że [...] władała w dniu 1 stycznia 1999 r. pomieszczeniami o łącznej powierzchni [...] m2, znajdującymi się w budynku przy ul. [...], na podstawie umowy najmu zawartej z Zespołem Szkół [...] w 1976 r., która to umowa najmu, jako posiadanie zależne mienia Skarbu Państwa, nie stanowi "władania" w rozumieniu art. 60 ustawy z dnia 13 października 1998 r. oraz nie może być przesłanką nabycia przez jednostkę samorządu terytorialnego (samorząd województwa) w tym trybie prawa własności nieruchomości lub jej części. W tej sytuacji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Skarbu Państwa.
W odpowiedzi na skargę organ nadzoru wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na zasadność skargi, aczkolwiek częściowo z innych powodów niż w niej podniesiono.
Podstawę formalnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, z którego wynika, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Oznacza to, że poddane kontroli sądu postępowanie nadzorcze, jakie toczyło się w sprawie przedmiotowej nieruchomości, jest nadzwyczajnym trybem postępowania. Przede wszystkim wyjaśnić należy, że fundamentalną w polskiej procedurze administracyjnej zasadą wynikającą z art. 16 § 1 kpa jest zasada stabilności ostatecznych decyzji administracyjnych (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1 stycznia 1991 r. sygn. akt III ARN 41/90 OSAP nr 11). Z zasady tej wynika, że wzruszenie każdej ostatecznej decyzji administracyjnej, niezależnie od trybu w jakim ona zapadła, może nastąpić jedynie wyjątkowo, tylko w przypadkach przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Zgodnie z jednolitym i utrwalonym orzecznictwem sądowym, postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji jest odrębnym postępowaniem, którego przedmiotem jest zbadanie przez organ nadzoru zaistnienia przesłanek określonych w art. 156 § 1 kpa, który to przepis zawiera zamknięty katalog tych przesłanek. Organ orzekający nie jest zatem władny rozstrzygnąć sprawy zakończonej kontrolowaną decyzją co do jej istoty, gdyż postępowanie dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji nie może zastępować postępowania odwoławczego lub go powtarzać (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 czerwca 2003 r. sygn. akt III SA 1473/01, wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 sierpnia 1987 r. sygn. akt IV SA 393/97, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 1996 r. III ARN 70/95, OSN 1996 r., nr 18, poz. 258). W dotychczasowym orzecznictwie oraz w doktrynie przyjmuje się również, że rażące naruszenie prawa następuje wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być zaakceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Z powyższego wynika, że stwierdzenie nieważności decyzji musi być poprzedzone niewątpliwym ustaleniem, że kwestionowane decyzje naruszają rażąco prawo w stopniu uzasadniającym stwierdzenie ich nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 kpa), a ustalenia te oparte są na zebranym materiale dowodowym, który to w sposób oczywisty potwierdza. Podobne stanowisko zostało wypracowane w doktrynie, gdzie zgodnie przyjmowano, że rażące naruszenie prawa będzie miało miejsce w sytuacji, gdy w stanie prawnym niebudzącym wątpliwości co do jego zrozumienia zostaje wydana decyzja, która treścią swego rozstrzygnięcia stanowi negację całości lub części obowiązujących przepisów (Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz - J. Borkowski, J. Jendrośka, R. Orzechowski, A. Zieliński., Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1985, także Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, A. Adamiak, J. Borkowski, Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 1996, s. 716-721). Celem tej instytucji jest eliminacja z obrotu prawnego decyzji obarczonej ciężkimi wadami określonymi w art. 156 § 1 kpa.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że stwierdzenie nieważności decyzji jest instytucją szczególną, godzącą w zasadę trwałości decyzji administracyjnych, zatem zaistnienie przesłanki powodującej stwierdzenie nieważności musi być oczywiste i nie budzić najmniejszej wątpliwości. W ocenie Sądu orzekającego Minister Skarbu Państwa rozstrzygając niniejszą sprawę tej specyfiki postępowania nadzorczego nie uwzględnił.
Materialnoprawną podstawę kontrolowanej decyzji stanowi art. 60 ust 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872, ze zm.). Zgodnie z treścią tego przepisu mienie Skarbu Państwa będące we władaniu instytucji i państwowych jednostek organizacyjnych przejmowanych z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego na podstawie przepisów ustawy kompetencyjnej oraz przepisów niniejszej ustawy z tym dniem staje się z mocy prawa mieniem właściwych jednostek samorządu terytorialnego, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Podstawową zatem przesłanką nabycia mienia Skarbu Państwa przez jednostkę samorządu terytorialnego w opisanym wyżej trybie jest władanie nim przez przejmowaną państwową jednostkę organizacyjną. Ustawa z dnia 13 października 1998 r. nie zawiera definicji pojęcia "władanie", o jakim jest mowa w powołanym przepisie, wobec czego kwestia jego interpretacji wywoływała rozbieżności w orzecznictwie. Dopiero Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 4 grudnia 2002 r., sygn. akt III RN 206/01 (publ. OSNP 2003/24/585) w sprawie rozpoznawanej w wyniku rewizji nadzwyczajnej Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonał wykładni pojęcia "władanie", o którym mowa w ustawie z dnia 13 października 1998 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd Najwyższy wskazał, że chodzi o rodzaj władania nad mieniem państwowym, które dawało władającemu możliwość samodzielnego korzystania z państwowej nieruchomości zgodnie z wymaganiami prawidłowej gospodarki, czyli o takie formy władztwa, które zawierały w sobie wiele cech właściwych dla wykonywania władztwa przez właściciela. Wykładnia ta jest wprawdzie odmienna od zastosowanej w wydanej trzy lata wcześniej decyzji Wojewody [...], jednakże w ocenie Sądu orzekającego, skoro ustawodawca nie zawarł w ustawie z dnia 13 października 1998 r. legalnej definicji pojęcia "władanie", o jakim jest mowa w tym akcie, to pojęcie to mogło być różnie rozumiane przez organy orzekające. Przyjęcie przy rozstrzyganiu sprawy przez organ za podstawę orzekania jednej z możliwych, w świetle literalnego brzmienia przepisu prawa, wykładni nie może być natomiast kwalifikowane jako rażące naruszenie prawa. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej niedopuszczalne jest bowiem stosowanie wykładni rozszerzającej, a więc nie jest dopuszczalne stwierdzenie nieważności decyzji w przypadku, gdy z konkretnego przepisu prawnego można wysnuć różne oceny prawne, a przy rozstrzyganiu sprawy zastosowano jedną z możliwych wykładni. Powyższa linia interpretacyjna znalazła potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyroku z dnia 18 stycznia 2002 r. sygn. akt I SA 1506/00 Sąd wyraził pogląd, że "Zarzut rażącego naruszenia prawa musi wynikać z przesłanek nie budzących wątpliwości. Tam natomiast, gdzie zastosowanie przepisu prawa wymaga jego interpretacji i subsumcji do konkretnego stanu faktycznego, nie może być mowy o rażącym naruszeniu prawa.", zaś w wyroku z dnia 7 lutego 2002 r. sygn. akt I SA 1690/00 Sąd wskazał, że "Sprzeczność decyzji administracyjnej z poglądem prawnym wyrażonym przez Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku wydanego w innej sprawie nie stanowi naruszenia prawa, tym bardziej rażącego i nie wyczerpuje przesłanki stwierdzenia nieważności określonej w art. 156 § 1 pkt 2 kpa." Z kolei w wyroku z dnia 26 maja 2003 r. sygn. akt III SA 2347/01 wskazano, że "o rażącym naruszeniu prawa można mówić w sytuacji, gdy wbrew treści przepisu nadano uprawnienia bądź ich odmówiono albo obarczono stronę obowiązkiem bądź obowiązku tego odmówiono; gdy treść wydanej decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu - przy ich prostym zestawieniu ze sobą. Jeżeli norma prawna może być rozumiana przez strony i organy administracji w różny sposób i każdy z tych sposobów nadaje się do uzasadnienia, to takiego przepisu nie można naruszyć rażąco." Odmienność wykładni nie jest bowiem tożsama ze sprzecznością decyzji administracyjnej z przepisem prawa. Mając na względzie powyższy, utrwalony w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, wskazać należy, że zarzut rażącego naruszenia prawa musi wynikać z przesłanek nie budzących wątpliwości, nie zaś z rozbieżności w wykładni przepisu. Dlatego też w ocenie Sądu orzekającego zmiana wykładni art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. nie może być jedyną przyczyną stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z 1999 r. Raz jeszcze przypomnieć należy, że o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa decyduje bowiem łączne wystąpienie trzech przesłanek: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja (np. wyrok SN z dnia 8 kwietnia 1994 r. III ARN 13/94, OSN 1994, nr 3, poz. 36; wyrok NSA z dnia 18 lipca 1994 r. SA 535/94, ONSA 1995, nr 2, poz. 91). Jeżeli przepis prawa materialnego, który był podstawą wydania decyzji w sprawie, był przepisem nieprecyzyjnym, budzącym wątpliwości interpretacyjne w orzecznictwie administracyjnym i sądowoadmionistracyjnym, nie można stwierdzić oczywistości jego naruszenia. Oznacza to, że różnica poglądów w zakresie wykładni przepisów prawa materialnego, czy też wątpliwości interpretacyjne norm prawnych, nie uzasadniają stwierdzenia nieważności decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 13 grudnia 1988 r., II SA 981/88, ONSA 1988/2/96, z dnia 21 października 1992 r., sygn. akt V SA 86/92, ONSA 1993, z. 1, poz. 23, z dnia 28 listopada 1987 r., III SA 1134/96, ONSA 1998/3/101), w szczególności, gdy wskutek wykładni możliwe jest zastosowanie danego przepisu w różnoraki sposób, a taka sytuacja, jak wyjaśniono wyżej, miała miejsce w rozpatrywanej sprawie. Skoro w rozpatrywanej sprawie organ nadzoru uzasadniając decyzję z dnia [...] czerwca 2009 r. stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1999 r. oparł się jedynie na innej, obecnie dominującej wykładni i interpretacji treści art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, to tym samym naruszył on, w ocenie Sądu, art. 156 § 1 pkt 2 kpa, poprzez uznanie za uzasadniony zarzutu rażącego naruszenia prawa, mimo braku podstaw prawnych do sformułowania i prawidłowego uzasadnienia takiej oceny w stanie faktycznym i prawnym rozpatrywanej sprawy. Przypomnieć w tym miejscu trzeba, że w już w wyroku z dnia 28 listopada 1997 r. Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. akt III SA 1134/96) sformułował tezę, że "rozstrzygający dla oceny, czy zachodzą przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa, jest stan prawa w dniu wydania tej decyzji; na taką ocenę nie może mieć wpływu ani późniejsza zmiana prawa, ani też tym bardziej zmiana interpretacji tego prawa". Trafność tego stanowiska uznaje również Sąd orzekający.
Nadto z analizy dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że przed wydaniem zaskarżonej decyzji organ nadzoru nie podjął żadnych czynności celem zgromadzenia dodatkowych dokumentów, które przemawiałyby za istnieniem lub brakiem przesłanek do stwierdzenia nieważności wnioskowanej decyzji. Zaskarżone rozstrzygnięcie stwierdzające nieważności decyzji wydane zostało w oparciu o ten sam materiał dowodowy, na podstawie którego wydana została decyzja Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1999 r. Oznacza to, że stwierdzając nieważności tej decyzji Minister nie przeprowadził jakiegokolwiek postępowania mającego na celu uzupełnienie zgromadzonego materiału dowodowego, czy też wyjaśnienie istotnych dla sprawy okoliczności, które ewentualnie mogłyby dowodzić istnienia innej niż wymieniona w art. 156 § 1 pkt 2 kpa kwalifikowanej wady decyzji spośród zawartych w art. 156 § 1 kpa. Nadto uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ nadzoru poza przedstawieniem stanu faktycznego sprawy ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że sporna nieruchomość w dniu 1 stycznia 1999 r. znajdowała się w zarządzie Kuratorium Oświaty w W., co przesądza o tym, że to Kuratorium, w rozumieniu art. 60 ustawy z dnia 13 października 1998 r. (a nie Zespół Szkół [...]) władało formalnie sporną nieruchomością, a zatem w tym trybie Powiat [...] nie mógł stać się jej właścicielem. Skoro zaś kontrolowaną decyzją stwierdzono jednak nabycie własności tej nieruchomości, to takie działanie, jak określił organ nadzoru, stanowi "uchybienie" art. 60, które to uchybienie stało się "przesłanką do stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1999 r." W ocenie Sądu orzekającego skoro Minister uznał, że w sprawie zaistniała przesłanka (art. 156 § 1 pkt 2 kpa) do stwierdzenia nieważności decyzji z 1999 r., to winien był w uzasadnieniu wydanej decyzji wykazać dlaczego to "uchybienie" uznał za rażące naruszenie prawa. Nie każde bowiem naruszenie prawa może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności wydanej decyzji. Podstawę taką stanowić może tylko, zgodnie z treścią powołanego przez organ nadzoru art. 156 § 1 pkt 2 kpa, rażące naruszenie prawa, czyli takie naruszenie, którego charakter powoduje, że kwestionowana decyzja nie może być zaakceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego dla właściwego zastosowania art. 156 § 1 pkt 2 kpa niezbędne jest nie tylko wykazanie naruszenia prawa, ale wykazanie, że naruszenie to ma charakter rażący. Temu zaś obowiązkowi, zdaniem Sądu, organ nadzoru nie sprostał, wydając i uzasadniając zaskarżone decyzje, czym naruszył przepisy art. 7, art. 77 a zwłaszcza art. 107 § 3 kpa. Powyższe uchybienie w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego miało również istotny wpływ na wynik decyzji podjętych przez organ nadzoru.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien przede wszystkim, biorąc pod uwagę ocenę prawną zawartą w niniejszym orzeczeniu, zebrać i przeanalizować całość dostępnych dokumentów i ewentualnie przeprowadzić inne dowody, które pozwolą na właściwą ocenę zasadności nie tylko wniosku skarżącego, lecz pozwolą odpowiedzieć na pytanie, czy kwestionowana decyzja Wojewody [...] jest dotknięta chociażby jedną z wad określonych w art. 156 § 1 kpa.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło