III SA/Lu 549/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek, Sędziowie Sędzia NSA Danuta Małysz, Sędzia NSA Marek Zalewski (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Jerzy Parchomiuk, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 2 marca 2010 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy anulowania czynności materialno-technicznej polegającej na zameldowaniu oddala skargę Wojewoda decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), w związku z art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania M. K., uchylił decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] nr [...] i odmówił anulowania czynności materialno-technicznej polegającej na zameldowaniu M. K. na pobyt stały w budynku przy ul. W. w D. W uzasadnienie zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że M. K. w budynku przy ul. W. w D. został zameldowany w drodze czynności materialno-technicznej w dniu 14 sierpnia 2002 r. Postępowanie w sprawie anulowania jego zameldowania wszczęte zostało w dniu 28 sierpnia 2007 r. na wniosek Z. K., w którym podniosła, że M.K. pod wymienionym adresem nie mieszka już od 20 lat i nie zamieszkał tam również po dokonaniu zameldowania w 2002 r. Decyzją z dnia [...] organ I instancji orzekł o anulowaniu czynności materialnotechnicznej polegającej na zameldowaniu M.K. w budynku przy ul. W. w D., uzasadniając swoje rozstrzygnięcie tym, że czynność zameldowania w dniu 14 sierpnia 2002 r. dokonana została z naruszeniem przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, tj. art. 6 ust. 1 oraz art. 10 ust. 1. W ocenie organu I instancji nie można uznać, że pobyt M. K. w dniu zameldowania pod wskazanym adresem miał charakter stały oraz, że zamierzał on skoncentrować w tym miejscu całe swoje dotychczasowe życie, ponieważ wraz z rodziną prowadził gospodarstwo domowe pod adresem: D., ul. S. Fakt ten potwierdza zeznanie świadka. W lokalu nr [...] przy ulicy W. w D. przebywał w ramach odwiedzin matki, a wykonywanie prac remontowych nie jest tożsame z pobytem stałym w rozumieniu art. 6 ust. 1 powołanej ustawy. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł M. K. podnosząc, iż zaskarżona decyzja nie jest zgodna ze stanem faktycznym wynikającym ze zgromadzonego materiału dowodowego. Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda decyzją z dnia [...] (zaskarżoną niniejszą skargą) uchylił decyzję Burmistrza Miasta i orzekł o odmowie anulowania czynności materialno-technicznej polegającej na zameldowaniu M. K.. Organ odwoławczy wyjaśnił, że anulowanie czynności materialno-technicznej zameldowania jest instytucją wyjątkową, mającą zastosowanie w sytuacjach, gdy po dokonaniu zameldowania lub wymeldowania ujawnione zostaną wątpliwości co do prawidłowości dokonanej czynności. Natomiast organ I instancji orzekając o anulowaniu dokonanej czynności zameldowania opierał się tylko na podstawie zeznań świadków, zaś w ocenie organu odwoławczego ustalenie po pięciu latach, czy odwołujący się w dacie zameldowania zamieszkiwał w miejscu zameldowania, nie jest możliwe z uwagi na upływ czasu i na fakt, iż w tym budynku zamieszkiwała jego matka. Swoje zeznania świadkowie opierają na własnych spostrzeżeniach wynikających z faktu zamieszkiwania w sąsiedztwie bądź prowadzenia tam działalności gospodarczej, przy czym żaden ze świadków zamieszkujących w sąsiedztwie tego budynku nie utrzymuje bliskich kontaktów z odwołującym się. Niektórzy świadkowie zeznali, iż bywali i bywają z różną częstotliwością zarówno w domu jak i na posesji, w której jest zameldowany odwołujący się, i twierdzą, iż zamieszkiwał on i zamieszkuje w miejscu zameldowania, inni oświadczają, iż widywali i widzą go na tej posesji, jak wykonywał różne prace porządkowe, gospodarcze, przyjeżdżał lub wyjeżdżał z posesji. Świadek K. L., będąca doręczycielem w dzielnicy, na terenie której znajduje się przedmiotowa posesja, przesłuchana po raz pierwszy zeznała, że odwołującego się w miejscu zameldowania spotykała sporadycznie a korespondencja kierowana do niego była awizowana i odbierana przez adresata na poczcie. Powołanego zeznania nie można uznać za dowód stwierdzający fakt niezamieszkiwania odwołującego się w miejscu zameldowania w dniu zameldowania, ponieważ z treści tego zeznania nie wynika jakiego okresu czy daty ono dotyczy, a ponadto odwołujący się w czasie toczącego się przedmiotowego postępowania posiadał zameldowanie czasowe (od 12.02.2007 do 18.07.2008 r.) pod innym adresem. Przesłuchana po raz kolejny świadek K. L. zeznała, że nie jest w stanie obiektywnie stwierdzić, że odwołujący się w dniu 14.08.2002 r. nie zamieszkiwał w miejscu zameldowania. Podczas ostatniego uzupełniania materiału dowodowego przez organ I instancji, przesłuchanych zostało dwóch kolejnych świadków, którzy - wbrew twierdzeniom organu I instancji - niczego nowego i istotnego do sprawy nie wnieśli. Zeznania świadka W. N. odnoszą się do chwili obecnej, a nie do daty zameldowania odwołującego się w 2002 roku, natomiast świadek Z. S. stwierdził, że w okresie 2002-2009 r., bywał tylko po kilka razy w roku w D. przy ul. W. w celu odwiedzin. Ostatni raz w tym lokalu był około 2 lata temu. Świadek ten w żaden sposób nie odnosi się do faktu, czy odwołujący się w dniu zameldowania zamieszkiwał pod tym adresem. Organ odwoławczy podniósł, że zameldowanie na pobyt stały nie nakłada na osobę zameldowaną zakazu czasowego opuszczania lokalu (z uwagi na różne sytuacje życiowe), pod warunkiem, że nie było to zamierzone trwałe opuszczenie. Ponadto zdaniem Wojewody bezcelowe jest anulowanie zameldowania skarżącego również z tego powodu, że obecnie (od 11 czerwca 2008 r.) pod tym adresem zameldowana jest jego żona na pobyt stały. Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniosła Z. K., domagając się jej uchylenia. Zaskarżonej decyzji Wojewody zarzuciła w szczególności: 1/ naruszenie art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych: - poprzez błędne uznanie, iż przebywanie M. K. w jednym z lokali (na parterze) piętrowego budynku nr [...] przy ulicy W. w D. miało charakter pobytu stałego, w sytuacji gdy jego główna aktywność życiowa skoncentrowana była w innym miejscu tj. w lokalu nr [...] przy ulicy S. w D., gdzie mieszkała jego żona i dzieci; - poprzez błędne uznanie, iż fakt zameldowania żony M. K. w przedmiotowym budynku czyni anulowanie zameldowania M. K. bezcelowym. 2/ naruszenie art: 7, 8, 77, 80 i 107 Kpa - poprzez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, polegającą na uznaniu, iż M. K. w przedmiotowym okresie zamieszkiwał w lokalu na parterze przedmiotowego budynku z zamiarem stałego pobytu; - poprzez nieuzasadnione obdarzenie wiarą zeznań kilku wybranych przez siebie świadków w sytuacji, gdy większość świadków zeznawała w sposób jednoznacznie uzasadniający treść decyzji Burmistrza; - poprzez jednostronną i wybiórczą ocenę materiału zebranego w sprawie, polegającą m.in. na pominięciu treści zeznań większości świadków, którzy twierdzili, iż M. K. nie mieszkał w przedmiotowym budynku, ani przed zameldowaniem, ani w dacie zameldowania; - poprzez nieodniesienie się do wszystkich wątpliwości, a w szczególności do faktu nie wykazania faktycznego przebywania M. K. pod ww. adresem w dacie zameldowania, oraz braku dokumentów prawnych dających mu tytuł do zajmowania przedmiotowego budynku. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz.1269 ze zm.) W ocenie Sądu zaskarżona decyzja prawa nie narusza, zatem skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu. Działania organu odwoławczego w niniejszej sprawie odbywały się zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Przedmiotem rozpoznania Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody z dnia [...] która uchyla decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] o anulowaniu czynności materialno-technicznej i odmawia anulowania tej czynności materialno-technicznej polegającej na zameldowaniu M.K. na pobyt stały w budynku przy ul. W. w D. Czynność materialno-techniczna jest prawnie regulowaną formą działania administracji, która wywołuje skutki prawne poprzez działanie o charakterze faktycznym. Czynnością taką jest czynność zameldowania polegająca na dokonaniu wpisów w określonej ewidencji. Ustawodawca przewiduje załatwianie spraw administracyjnych w formie czynności materialno-technicznej w przypadku, gdy należy zastosować prawo materialne bez rozstrzygania sporu co do jego treści lub ze względu na to, że nie trzeba dokonywać ustalenia obowiązującego prawa w drodze jego wykładni. Natomiast eliminacja czynności materialno-technicznej oraz jej skutków z obrotu prawnego następuje w drodze czynności prawnej właściwego organu dokonanej w formie decyzji administracyjnej stwierdzającej nieważność lub anulującej materialno-techniczną czynność zameldowania. Podstawę prawną dla takiego działania organu i wydania decyzji jest art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Czynność materialno-techniczna jaką jest zameldowanie, nie ma cech ostateczności, ani prawomocności, co oznacza, iż w każdym czasie możliwe jest skorygowanie błędnego wpisu ewidencyjnego. Stwierdzenie nieważności (anulowanie) czynności materialno-technicznej jest instytucją wyjątkową, mającą zastosowanie w sytuacjach oczywistych, to znaczy tylko wtedy, gdy wątpliwości o których mowa w art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności ujawniły się już po dokonanej czynności materialno-technicznej związanej z zarejestrowaniem faktu zameldowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 2008 r., sygn. akt II OSK 1189/07; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 26 marca 2008 r., sygn. akt II SA/Ol 1031/07). W myśl art. 47 ustawy z dnia z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993), organ gminy prowadzący ewidencję ludności jest obowiązany na podstawie zgłoszenia dokonać zameldowania lub wymeldowania przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca jej pobytu, jak również innych zdarzeń objętych obowiązkiem meldunkowym (art. 47 ust. 1). Jeżeli zgłoszone dane budzą wątpliwości, o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania rozstrzyga właściwy organ gminy (art. 47 ust. 2). Kwestią sporną w sprawie niniejszej jest ustalenie, czy w dacie zameldowania na pobyt stały tj. w dniu 14 sierpnia 2002 r. w budynku przy ul. W. w D., M. K. przebywał czy też nie przebywał w miejscu zameldowania. Badając zgromadzony materiał dowodowy zgodzić się należy ze stanowiskiem Wojewody, że tej kwestii nie można jednoznacznie ustalić z uwagi na upływ kilku lat i co za tym idzie niewiarygodne zeznania świadków. W szczególności podkreślić trzeba brak dowodów, które jednoznacznie wskazywałyby na fakt, iż M. K. nie przebywał pod adresem stałego pobytu. Z kolei bez prawidłowego ustalenia tego faktu nie można anulować czynności materialno-technicznej polegającej na jego zameldowaniu. Pojęcie pobytu stałego definiuje art. 6 ust. 1 cyt. ustawy, zgodnie z którym pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. W świetle utrwalonych poglądów orzecznictwa zamieszkanie w lokalu w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy winno łączyć się ze skoncentrowaniem w tym lokalu centrum życiowego danej osoby. Miejscem pobytu stałego danej osoby będzie zatem miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe czynności życiowe. Nie można mieć kilku równorzędnych miejsc pobytu stałego (por. wyrok NSA z 1.07.2008 r.; II OSK 739/07; LEX nr 498355 oraz wyrok WSA w Lublinie z 31.12.2007 r.; III SA/Lu 465/07; LEX nr 460737). Odnosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, wyjaśnić trzeba iż czynność materialno-techniczna zameldowania będzie prawidłowa i niebudząca wątpliwości, jeżeli osoba meldująca się na pobyt stały przebywać będzie w tym miejscu zameldowania. Przez pojęcie "przebywania w miejscu stałego pobytu" nie należy jednak rozumieć tylko i wyłącznie fizyczne przebywanie w tym miejscu, tak jak przez "opuszczenie miejsca pobytu stałego" nie należy rozumieć przebywanie w miejscu innym, niż miejsce pobytu stałego. Dla zaistnienia tej przesłanki konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu, niż miejsce pobytu stałego, towarzyszyła wola opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu oraz zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego – a tego w niniejszej sprawie nie można jednoznacznie stwierdzić (ani zaprzeczyć). Prawidłowo poczyniona subsumcja ustalonego w sprawie stanu faktycznego do powołanego wyżej przepisu art. 47 ust. 2 ustawy, będącego podstawą rozstrzygania, prowadzić musiała do wniosku, iż brak było w sprawie przesłanek do anulowania czynności materialno-technicznej zameldowania M. K. na pobyt stały pod wskazanym adresem. Tym samym zgodna z prawem jest zaskarżona decyzja odmawiająca anulowania wymienionej czynności. Zgodzić się należy z Wojewodą, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające i zgromadzony materiał dowodowy nie przesądza definitywnie, że M. K. nie zamieszkiwał w lokalu przy ul. W. w D. Zbyt duży upływ czasu sprawił, że świadkowie nie byli w stanie jednoznacznie w sposób nie budzący wątpliwości potwierdzić tej okoliczności, wobec czego organ zinterpretował ją na korzyść strony. Ponadto jak słusznie podkreślił organ odwoławczy, od miesiąca czerwca 2008 r. w przedmiotowym lokalu została zameldowana żona M. K., co pośrednio może potwierdzać okoliczność sporną, że w chwili zameldowania przebywał w miejscu stałego pobytu. W związku z powyższym stwierdzić należy, że podniesiony w skardze zarzut naruszenia przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (w szczególności art. 6 ust. 1) nie zasługuje na uwzględnienie. Bezzasadny jest również zarzut naruszenia przepisów ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, tj. art: 7, 8, 77, 80 i 107. Wydanie zaskarżonej decyzji poprzedzone zostało bowiem prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy zgodnie z obowiązkami nałożonymi na organy administracji. Należy również zwrócić uwagę, że instytucja zameldowania nie przesądza o prawie do lokalu, ani o uprawnieniu do przebywania w nim, które to uprawnienie jest pochodną tytułu do lokalu. Zameldowanie jest czynnością materialno-techniczną, która potwierdza jedynie fakt zamieszkiwania w lokalu, a nie rozstrzyga o prawie do lokalu. Kwestia ta została wyjaśniona wyczerpująco w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. w sprawie sygn. akt K 20/01 (OTK - A 2002/3/34). Dlatego tez nieuregulowany stan prawny przedmiotowej nieruchomości nie ma związku z niniejszą sprawą ewidencyjną. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.