II GSK 930/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Bała Sędzia NSA Hanna Kamińska (spr.) Sędzia del. WSA Wojciech Kręcisz Protokolant Paulina Piasecka po rozpoznaniu w dniu 22 września 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej T. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 7 kwietnia 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 1985/09 w sprawie ze skargi T. J. na postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 1985/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę T. J. na postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji odmawiającej przyznania prawa do zwrotu kosztów leczenia poza granicami kraju. Ze stanu faktycznego przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. Dyrektor Ś. Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w K., działając na podstawie art. 25, art. 26 oraz art. 109 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027, z późn. zm.), zwanej dalej ustawą o świadczeniach oraz w związku z art. 104 § 1 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku T. J. odmówił przyznania prawa do zwrotu kosztów leczenia w Belgii. Decyzja ta została doręczona skarżącemu 13 lipca 2009 r. Pismem datowanym na dzień 24 lipca 2009 r., a złożonym w Ś. Oddziale Wojewódzkim NFZ w K. 27 lipca 2009 r. skarżący wniósł odwołanie od tej decyzji. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] września 2009 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji. W uzasadnieniu, powołując się na art. 109 ust. 5 ustawy o świadczeniach stwierdził, że termin do wniesienia przedmiotowego odwołania upłynął w dniu 20 lipca 2009 r. Podkreślił też, że skarżący w zaskarżonej decyzji został prawidłowo pouczony przez organ I instancji o przysługującym terminie do wniesienia odwołania, który wynosił siedem dni. Ponadto, nie złożył też wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, w którym uprawdopodobniłby, iż uchybienie terminu do jego wniesienia nastąpiło bez jego winy. T. J. zaskarżył powyższe postanowienie wskazując, że czuje się poszkodowany odmową refundacji kosztów leczenia oraz odmową rozpatrzenia jego odwołania. Podał też przyczyny uchybienia terminu do jego wniesienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę skarżącego uznając ją za niezasadną. Wskazał, że w rozpoznawanej sprawie termin do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Ś. Oddziału Wojewódzkiego NFZ w K. wynosił, zgodnie z art. 109 ust. 5 ustawy o świadczeniach, siedem dni i upłynął 20 lipca 2009 r. Skarżący natomiast wniósł odwołanie w dniu 27 lipca 2009 r. Nie kwestionował daty otrzymania decyzji, jak również ustalonej przez organ daty wniesienia odwołania. Zgodnie zaś z art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do jego wniesienia. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Zasadnie więc Prezes NFZ stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] czerwca 2009 r. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł T. J., zaskarżając go w całości, zarzucając mu, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U. Nr 102, poz. 643 z późń. zm.) poprzez zaniechanie zwrócenia się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym w trybie wskazanym w tym przepisie w przedmiocie zbadania zgodności art. 109 ust. 5 ustawy o świadczeniach z art. 2 Konstytucji RP i zastosowania go w niniejszej sprawie, gdyż na skutek tego zaniedbania niezgodnego z wyżej wskazanym przepisem Konstytucji oraz art. 109 ust. 5 ustawy o świadczeniach oddalono skargę z jednoczesnym stwierdzeniem, że skarżący powinien wnieść odwołanie od decyzji w terminie 7 dni od dnia jej doręczenia. W związku z powyższym kasator wniósł o: - przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym w trybie art. 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym w przedmiocie zbadania zgodności art. 109 ust. 5 ustawy o świadczeniach z art. 2 Konstytucji RP z uwagi na ich sprzeczność z zasadą demokratycznego państwa prawnego, - zmianę w całości zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 7 kwietnia 2010 r., po stwierdzeniu przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności art. 109 ust. 5 ustawy o świadczeniach z art. 2 Konstytucji RP oraz uchylenie zaskarżonego postanowienia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] września 2009 r. stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Ś. Oddziału Wojewódzkiego NFZ w K. z dnia [...] czerwca 2009 r., - zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego, w tym zwrot kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych w łącznej kwocie 1.000,00 zł. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślił, że zaskarżone postanowienie Prezesa NFZ opiera się na przepisach prawa sprzecznych z art. 2 Konstytucji RP. Określony w art. 109 ust. 5 ustawy o świadczeniach 7-dniowy termin do wniesienia odwołania jest zbyt krótki do rzeczowego przedstawienia argumentów, nie uwzględnia wielu sytuacji i jest sprzeczny z zasadą demokratycznego państwa prawnego. Skarżący bezpośrednio po doręczeniu w dniu 13 lipca 2009 r. odmownej decyzji Dyrektora Ś. Oddziału Wojewódzkiego NFZ zmuszony był wyjechać na kontynuowanie leczenia do Belgii. Nie z własnej winy odwołanie wniósł bezpośrednio po powrocie do kraju w dniu 27 lipca 2009 r., w przekonaniu o jego poprawności co do wymogów formalnych. Zasadą jest, że postępowanie o zwrot kosztów leczenia za granicą dotyczy bardzo ciężkich chorób, które z wielu powodów, niezależnych od ubiegających się o zwrot pacjentów, nie mogą być leczone w Polsce. Postępowania o zwrot kosztów leczenia, tak jak w jego przypadku, zbiegają się z koniecznością wyjazdu na leczenie za granicę, co wiąże się dla takich osób z niekorzystnymi skutkami w postaci uchybienia bardzo krótkiego terminu do wniesienia odwołania lub dokonanie innych czynności postępowania. Pozornie tylko wyznaczony ustawowo 7-dniowy termin na wniesienie odwołania jest podyktowany potrzebą szybkiego rozstrzygnięcia sprawy. Przypadek skarżącego wskazuje, że termin ten jest bardzo niekorzystny dla wnioskodawców, którzy z powodu fizycznych dolegliwości oraz innych zbiegów okoliczności zwyczajnie nie ze swojej winy uchybiają wskazanemu terminowi. W istocie zabezpieczenie praw pacjentów mające na celu sprawne orzeczenie o zwrocie kosztów leczenia za granicą powinno zostać rozstrzygnięte w każdy inny sposób bez skracania typowego 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania określonego w k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Na wstępie należy przypomnieć, że przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego jest wyrok Sądu I instancji, a nie ponowne rozpoznanie sprawy. Kontrola ta prowadzona jest w zakresie wyznaczonym przez przepis art. 183 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a jedynie nieważność postępowania bierze pod uwagę z urzędu. Pod względem formalnym wniesiona skarga kasacyjna odpowiada przepisom postępowania, ponieważ spełnia wymogi pisma procesowego, jak również zawiera sformułowanie zarzutu i jego uzasadnienie, a zatem podlega merytorycznemu rozpoznaniu. Natomiast nie może być uwzględniona z uwagi na jej bezzasadność merytoryczną. Wywody skargi kasacyjnej o charakterze postulatu, że wojewódzki sąd administracyjny zaniechał zwrócenia się z pytaniem prawnym w trybie art. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym do Trybunału Konstytucyjnego, nie mogą stanowić skutecznej podstawy skargi kasacyjnej, o której mowa w przepisie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Strona może natomiast zarzucić naruszenie prawa materialnego przez zastosowanie przepisu sprzecznego z Konstytucją. Zarzutu naruszenia prawa materialnego skarżący nie podniósł. Ponadto art. 3 ww. ustawy o Trybunale Konstytucyjnym nie zobowiązuje sądu, a jedynie daje możliwość przedstawienia Trybunałowi pytania prawnego, w sytuacji jeżeli od odpowiedzi na to pytanie zależy rozstrzygniecie sprawy toczącej się przed sądem. To wątpliwości sądu, a nie strony skarżącej, mogą uzasadniać przedstawienie pytania prawnego Trybunałowi. Skarżący zatem nie legitymuje się uprawnieniem do skutecznego domagania się przedłożenia przez sąd pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu ( por. wyrok NSA z dnia 18 maja 2010 r. sygn. akt I GSK 944/09 , LEX nr 594760, wyrok WSA z dnia 18 października 2007 r. sygn. akt II SA/Ol 861/07, LEX nr 303725). Z przedstawionych wyżej powodów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 p.p.s.a.