II SA/Bd 286/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędziowie: Sędzia WSA Anna Klotz Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Protokolant Katarzyna Kloska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 maja 2010r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] grudnia 2009 r. nr SKO-[...] w przedmiocie zarejestrowania naczepy ciężarowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] 2009 r. Nr [...] Starosta I., działając na podstawie art. 73 w związku z art. 71 i art. 72 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity: Dz.U. z 2005 r., nr 108, poz. 908 z późn. zm.), art. 154 K.p.a. w związku z art. 31 i art. 33 K.r.o., orzekł o zmianie decyzji własnej Nr [...] z dnia [...] 2007 r. o zarejestrowaniu pod nr rej. [...] naczepy ciężarowej marki [...], na rzecz Wiesława L. w ten sposób, iż zarejestrowano w/w przyczepę na rzecz: Wiesława L. i Anny L. W uzasadnieniu tego orzeczenia organ podniósł, iż w dniu [...] 2009 r. do organu rejestrującego wpłynął wniosek Anny L., z którego wynikało, iż wnioskodawczyni żąda ujawnienia - wpisania swoich danych osobowych jako współwłaściciela w wymienionych we wniosku pojazdach, między innymi w pojeździe o nr rej. [...] tj. używanych w firmie transportowej pod nazwą P.T.P.U.H. [...]. Jako podstawę prawną wniosku przywołała art. 31 § 1 Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego i załączyła kserokopię odpisu skróconego aktu małżeństwa. Z całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że właścicielem pojazdu jest Wiesław L. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą P.T.P.U.H[...], który wezwany w tej sprawie złożył oświadczenie, iż nie wyraża zgody na dopisanie żony Anny L. jako współwłaściciela pojazdów. Zdaniem organu istotnym w tej sprawie jest właśnie ten fakt, iż pojazd zarejestrowany jest na rzecz Wiesława L., a z wnioskiem o zarejestrowanie pojazdu na rzecz Wiesława L. i Anny L. zwraca się jedna ze stron, natomiast druga strona składa oświadczenia o odmowie zgody na tą rejestrację. Pojazd został zarejestrowany decyzją ostateczną i dalsze rozstrzygnięcie w sprawie może nastąpić poprzez wszczęcie postępowania w celu zmiany decyzji na podstawie art. 154 K.p.a. Ponadto organ zwrócił uwagę na fakt, iż postanowieniem Sądu Rejonowego w I. sygn. akt [...] z dnia [...]2009 r. Sąd postanowił udzielić wnioskodawczyni Annie L. zabezpieczenia poprzez ograniczenie Wiesławowi L. samodzielnego zarządu majątkiem wspólnym poprzez nakazanie wydania wnioskodawczyni kluczyków, dowodów rejestracyjnych, tablic rejestracyjnych, kart pojazdów i ubezpieczenia OC, AC i NW między innymi do pojazdu [...] i wyrażenie zgody na korzystanie z pojazdów przez Annę L. Sąd zobowiązał też Annę L. do składania sprawozdań miesięcznych do dnia 10-tego każdego miesiąca zawierających informację o wysokości przychodów, kosztach działalności i kwotach przekazywanych na spłatę wspólnych zobowiązań stron. Z uzasadnienia postanowienia wynika, między innymi, iż wnioskodawczyni uprawdopodobniła, że Wiesław L., zaprzestał prowadzenia przez siebie działalności gospodarczej, przez co zaciągnięte przez niego zobowiązania związane z tą działalnością nie są spłacane i powstaje coraz większe zadłużenie finansowe prowadzonej przez niego firmy, a z brak zniesienia majątkowej wspólności ustawowej powoduje, że zobowiązania te obciążają oboje małżonków. Organ wskazał też, że wnioskodawczyni załączyła do wniosku umowy kredytowe, które w chwili obecnej nie są spłacane, co powoduje, że narastają coraz większe zaległości w firmie Wiesława L., który odsunął wnioskodawczynię od prowadzenia firmy, uniemożliwił jej wgląd w dokumenty firmy, co spowodowało, że wnioskodawczyni w chwili obecnej nie ma żadnego wpływu na działania podejmowane przez uczestnika i na kondycję finansową firmy. Powyższe pozwoliło organowi na stwierdzenie, że współwłasność pojazdu uznać należy za udowodnioną, ponieważ w aktach sprawy znajduje się oświadczenie z dnia [...]2009 r. Anny L. złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej, że w dniu zakupu przedmiotowego pojazdu pozostawali z mężem Wiesławom L. w ustawowej wspólności majątkowej i nie zawierali innych umów majątkowych. Organ rejestrujący nie dał wiary stwierdzeniu zawartemu w oświadczeniu Wiesława L. z dnia [...] 2009 r., iż pojazdy zarejestrowane na jego nazwisko stanowią jego odrębny majątek, bowiem po złożeniu w/w oświadczenia zapytany Wiesław L., czy posiada jakiekolwiek dokumenty potwierdzające fakt, że zarejestrowane na jego nazwisko pojazdy stanowią jego odrębny majątek wskazał, że na obecną chwilę może tylko stwierdzić, iż właściwa jest droga sądowa zgodnie z art. 189 K.p.c. Zgodnie z powyższym organ rejestrujący uznał fakt, iż pojazd o nr rej. [...] stanowi wspólną własność małżonków za udowodniony, w związku z czym uzasadniona jest zmiana decyzji Nr [...] z dnia [...] 2007 r. o zarejestrowaniu pod nr rej. [...] naczepy ciężarowej marki [...], w trybie art. 154 K.p.a. W odwołaniu od powyższej decyzji W. l. wniósł o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, zarzucając uchybienia procesowe mogące mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a w szczególności art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 31 i 33 ustawy - Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu - wbrew oświadczeniu Wiesława L. - iż przedmiotowa naczepa ciężarowa wchodzi do majątku wspólnego małżonków, podczas gdy prawidłowa wykładnia przytoczonych przepisów implikuje tezę przeciwną. Niezależnie od przytoczonych wyżej zarzutów, zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 36 § 3 k.r.o. poprzez jego niezastosowanie, pomimo przyjęcia - w sposób całkowicie dowolny - iż przedmiotowy pojazd wchodzi w skład majątku wspólnego stron. Odwołujący podkreślił, iż w dacie wydania zaskarżonej decyzji powoływane przez organ postanowienie Sądu Rejonowego w I. z dnia [...] 2009 r. sygn. akt III RNs 238/09 zostało uchylone z mocy prawa, bowiem między stronami - oprócz postępowania o zniesienie współwłasności, toczyło się postępowanie o rozwód (sygn. akt Sądu Okręgowego w B. [...]) zakończone wyrokiem Sądu Okręgowego, który w zakresie orzeczenia rozwodu jest już prawomocny. Tym samym, wobec faktu, iż orzeczenie rozwodu skutkowało ustaniem między małżonkami systemu wspólności ustawowej małżeńskiej, w ocenie odwołującego się, bezprzedmiotowe stało się odrębne postępowanie w tym przedmiocie, a konsekwencją takiego stanu rzeczy jest utrata mocy prawnej postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia. Wiesław L. podkreślił też, że złożył w postępowaniu oświadczenie, iż sporny przedmiot majątkowy stanowi składnik jego majątku odrębnego, w związku z czym zgodzić należy się z poglądem judykatury i doktryny, że w razie sporu pomiędzy małżonkami co do przynależności danego przedmiotu majątkowego do określonej masy majątkowej, dopuszczalne jest powództwo o ustalenie, oparte na przepisie art. 189 k.p.c. Odwołujący się zwrócił uwagę na fakt, iż możliwość wzruszenia decyzji w trybie art. 154 K.p.a. uzależniona jest od wykazania, iż za wyeliminowaniem decyzji ostatecznej z obrotu prawnego przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony, a więc przesłanki niezależne od prawnej poprawności decyzji ostatecznej, której wniosek dotyczy, a jego zdaniem organ w żaden sposób nie wykazał, iż dokonania rejestracji zaskarżonej treści wymaga słuszny interes strony. Wydając zaskarżone orzeczenie, Starosta I. całkowicie pominął interes Wiesława L., któremu decyzja uniemożliwi prowadzenie działalności gospodarczej, narażając go na dalsze straty. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] 2009 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Zdaniem organu odwoławczego, organ administracji publicznej może zmienić lub uchylić decyzję ostateczną tylko przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym, istniejącym w dniu wydania takiej decyzji i z udziałem tych samych stron. Tymczasem postępowanie dotyczące zarejestrowania pojazdu zakończone decyzją z dnia [...] 2007 r. toczyło się bez udziału Anny L. Wskazano, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 kpa stanowi jeden z elementów systemu kilku nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego obejmujących przypadki weryfikacji decyzji dotkniętych wadliwościami kwalifikowanymi lub niekwalifikowanymi oraz decyzji prawidłowych pod względem prawnym, zaznaczając, że "system ten jest oparty na zasadzie niekonkurencyjności, tzn. że poszczególne tryby nadzwyczajne mają na celu usunięcie tylko określonego rodzaju wadliwości i nie mogą być stosowane zamiennie" (Adamiak, Postępowanie administracyjne, s. 307). Zdaniem organu w przypadku uznania, iż pojazd powinien być zarejestrowany na współmałżonków będących jego współwłaścicielami, jedyną metodą weryfikacji decyzji powinno być wznowienie postępowania, a nie zmiana decyzji. Natomiast w przypadku uznania, iż pomiędzy stronami nie istnieje spór co do prawa własności przedmiotowego pojazdu można by rozważyć możliwość dokonania stosownego wpisu w dowodzie rejestracyjnym, jako czynność materialno - techniczną. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Anna L. zarzuciła decyzji organu odwoławczego naruszenie następujących przepisów prawa: 1) naruszenie art. 154 kpa poprzez niezgodne z tym przepisem uznanie, że ten art. nie powinien mieć zastosowania w niniejszej sprawie, 2) naruszenie art.138 § 2 kpa poprzez niezgodne z tym przepisem uchylenie decyzji Starosty Powiatowego w Inowrocławiu w sytuacji gdy z decyzji organu II instancji nie wynika, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, a ponadto narzucenie organowi I instancji przyszłego rozstrzygnięcia w ten sposób, że SKO przesądziło, iż rozstrzygnięcie powinno być oparte na podstawie wznowienia postępowania lub po rozważeniu przez organ I instancji możliwości dokonania wpisu w dowodzie rejestracyjnym jako czynności materialno - technicznej, co nie jest przewidziane w art. 138 § 2 kpa., 3) naruszenie art. 7 kpa poprzez nie wyjaśnienie aktualnego stanu faktycznego i prawnego wynikającego z uprawomocnienia się wyroku rozwodowego Anny i Wiesława L. z dniem [...] 2009 r. Zdaniem skarżącej błędne jest stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które nie zakwestionowało stanu faktycznego istniejącego w sprawie, a więc przede wszystkim faktu, że przedmiotowy pojazd jest przedmiotem współwłasności byłych małżonków Anny i Wiesława L.; w przeciwnym razie SKO nakazałoby Staroście Inowrocławskiemu uzupełnienie materiału dowodowego w niniejszej sprawie. Strona wskazała, że Starosta Powiatowy w I. trafnie oparł swoje rozstrzygnięcie na art. 154 kpa, bowiem decyzja o zarejestrowaniu pojazdu jest rodzajem decyzji, na podstawie której żadna ze stron nie nabyła prawa, jest decyzją deklaratoryjną potwierdzającą własność pojazdu oraz jego dopuszczenie do ruchu. W związku z tym ujawnienie danych współwłaściciela pojazdu jest realizacją jego praw wynikających z własności, dlatego też w niniejszej sprawie wniosek Anny L. o dopisanie jej jako współwłaściciela do dowodów rejestracyjnych pojazdów wynika z realizacji przez nią praw wynikających ze współwłasności przedmiotowych pojazdów., przy czym rejestracja pojazdu na rzecz obojga współwłaścicieli nie wymaga zgody drugiego współwłaściciela, gdyż w przypadku odmowy takiej zgody niemożliwe byłoby ujawnienie w dowodzie rejestracyjnym rzeczywistego stanu prawnego. Ponadto w ocenie strony skarżącej, SKO nie posiadając do tego umocowania w art. 138 § 2 kpa, narzuciło Staroście Inowrocławskiemu sposób rozstrzygnięcia sprawy, odrzucając możliwość oparcia decyzji administracyjnej na art. 154 kpa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znaleziono podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia, ponieważ podjęte zostało zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna i dlatego podlegała oddaleniu. Na wstępie podkreślenia wymaga, że przedmiotem niniejszego postępowania jest kontrola legalności rozstrzygnięcia wydanego przez organy administracji publicznej w nadzwyczajnym trybie wzruszenia ostatecznych decyzji, unormowanym w przepisie art. 154 K.p.a., zgodnie z którym decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Należy jednak zwrócić uwagę, jak słusznie podkreślił to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 października 2002 r. (sygn. akt IV/SA 1206/02, ONSA 2003/4/140), zasada trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 zdanie pierwsze K.p.a.) wymaga ścisłego przestrzegania granic rozpoznania sprawy dla konkretnego, przewidzianego przez kodeks postępowania administracyjnego, trybu eliminacji z obrotu prawnego ostatecznej decyzji administracyjnej. W związku z tym przesłanki zastosowania określonego trybu wzruszenia decyzji, muszą być bezspornie ustalone i znajdować oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym sprawy. Przepis art. 154 K.p.a. stanowi bowiem podstawę - w przypadku gdy spełnione zostaną wymienione w nim przesłanki - do uchylenia lub zmiany decyzji wówczas, gdy dotknięta jest ona wadami niekwalifikowanymi, a zatem takimi, które nie dają podstaw do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 K.p.a. jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, zmierzającym do ustalenia zaistnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie, przy czym ma za przedmiot ustalenie przesłanek wzruszenia obowiązującej decyzji, która może być najzupełniej prawidłowa pod względem prawnym albo też może być dotknięta wadami niekwalifikowanymi, a więc niedającymi podstaw do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności decyzji, przy czym – co słusznie zauważył organ odwoławczy, organ administracji publicznej może zmienić lub uchylić decyzję ostateczną tylko przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym, istniejącym w dniu wydania takiej decyzji i z udziałem tych samych stron. Tymczasem postępowanie dotyczące zarejestrowania pojazdu, zakończone decyzją z dnia [...] 2007 r. toczyło się bez udziału Anny L. w związku z czym oczywiste jest naruszenie przesłanki zachowania tożsamości podmiotowej przy stosowaniu przepisu art. 154 K.p.a. Sąd podzielił ponadto pogląd organu rejestrującego, że brak jest przesłanek dla zadośćuczynienia żądaniu zmiany ostatecznej decyzji o rejestracji pojazdu, w trybie art. 154 k.p.a., gdyż wskazany przepis wyraźnie odnosi się do decyzji ostatecznej, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa. Natomiast decyzja o zarejestrowaniu pojazdu jest decyzją, na mocy której strona nabyła prawo do poruszania się zarejestrowanym pojazdem po drogach publicznych. Jest to więc decyzja deklaratoryjna, bowiem potwierdza prawo własności pojazdu, lecz jednocześnie kształtuje uprawnienie dopuszczenia pojazdu do ruchu. Stosownie bowiem do art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym pojazd samochodowy jest dopuszczony do ruchu, jeżeli odpowiada warunkom określonym w art. 66 w/ w ustawy i jest zarejestrowany. Dowód rejestracyjny jest zaś dokumentem potwierdzającym wydanie decyzji o rejestracji pojazdu, na mocy której pojazd został dopuszczony do ruchu. Dane zawarte w dowodzie rejestracyjnym nie są jedynie danymi technicznymi, ale stanowią treść ostatecznej decyzji administracyjnej rejestracji pojazdu. Wzruszenie takiej decyzji może nastąpić zgodnie z art. 16 § 1 k.p.a. tylko "w przypadkach przewidzianych w Kodeksie lub ustawach szczególnych". Określenie nabycia praw użyte w art. 154 kpa rozumieć winno się szeroko przyjmując, że każde indywidualne rozstrzygnięcie prawne, które ma znamiona rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie i kształtuje sytuację prawną strony, należy traktować jako decyzję, na podstawie której strona "nabyła prawa". W praktyce zatem zakres stosowania przepisu art. 154 kpa przy takim rozumieniu braku nabycia praw jest ograniczony, a już z pewnością rozstrzygnięcie niekorzystne sprawy decyzją ostateczną dla strony nie może być następnie zmienione na podstawie art. 154 kpa tylko w celu poprawienia jej sytuacji. Dlatego w sprawach, w których z żądaniem wszczęcia postępowania występują strony o sprzecznych interesach lub gdy do udziału w postępowaniu wszczętym na wniosek jednej strony wezwano inne strony mające sprzeczne interesy, nie będzie podstawy do zastosowania przepisu art. 154 kpa, bo przynajmniej jedna ze stron może wywodzić swe prawo z decyzji ostatecznej. W niniejszej sprawie decyzja o zarejestrowaniu pod nr rej. [...] naczepy ciężarowej marki [...] na rzecz Wiesława L., której zmiany w trybie art. 154 K.p.a. domagała się Anna L., nie miała charakteru odmowy, lecz ewidentnie potwierdzała fakt własności pojazdu, dopuszczając go do ruchu. Ustalenie tego, że decyzja nie tworzy praw nabytych dla żadnej ze stron wymaga bowiem zbadania treści rozstrzygnięcia oraz stwierdzenia, że z jego treści strony nie mogą wyciągnąć dla siebie żadnych korzyści prawnych, nie mogą wywieść uprawnień ani też sprecyzowania swoich obowiązków lub takich obowiązków innych podmiotów, które byłyby korelatem ich uprawnień (Kodeks postępowania administracyjnego - Komentarz autorstwa B. Adamiak i J. Borkowskiego CH Beck W-wa 1996, str. 680). Odnosząc się do tych zarzutów skargi, które wskazują na narzucenie organowi I instancji przyszłego rozstrzygnięcia w ten sposób, że SKO przesądziło, iż rozstrzygnięcie powinno być oparte na podstawie wznowienia postępowania lub po rozważeniu przez organ I instancji możliwości dokonania wpisu w dowodzie rejestracyjnym jako czynności materialno – technicznej, sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę uznał je za nieuzasadnione. Wskazanie trybu postępowania dla rozpoznania sprawy, w której zapadło orzeczenie kasacyjne, w żaden sposób nie narusza uprawnienia organu I instancji co do sposobu załatwiania konkretnej sprawy indywidualnej, rozstrzyganej w drodze decyzji administracyjnej. Owe zalecenia wiążą organ pierwszej instancji jedynie co do obowiązku wyjaśnienia okoliczności w nich wskazanych, zaś sposób przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego co do istnienia tych okoliczności i ocena dowodów w tym celu uzyskanych należy do wyłącznej kompetencji organu pierwszej instancji. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja odpowiada prawu, gdyż zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt sprawy nie ujawniła okoliczności umożliwiających wzruszenie decyzji ostatecznej z dnia 26.06.2007 r. w trybie określonym w art. 154 K.p.a. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji