I GSK 557/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jan Bała po rozpoznaniu w dniu 17 sierpnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej T. O. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 6 maja 2010 r. sygn. akt III SO/Wa 8/10 w zakresie umorzenia postępowania w sprawie wymierzenia organowi grzywny za nieprzekazanie skargi w terminie wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w sprawie ze skargi T. O. na postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego I w W. z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 6 maja 2010 r., sygn. akt III SO/Wa 8/10 umorzył postępowanie w sprawie z wniosku T. O. o wymierzenie grzywny Naczelnikowi Urzędu Celnego I w W. w trybie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako p.p.s.a. W uzasadnieniu Sąd podał, że pismem z dnia [...] lutego 2010 r. skarżący wniósł o wymierzenie Naczelnikowi Urzędu Celnego I w W. grzywny za nieprzekazanie skargi wraz z aktami w ustawowo zakreślonym terminie. Sąd I instancji ustalił, że Naczelnik Urzędu Celnego I w W. w dniu [...] marca 2010 r. (data stempla pocztowego) przekazał do Sądu skargę T. O. wraz z odpowiedzią na skargę, na postanowienie z dnia [...] września 2009 r., nr [...]. Naczelnik Urzędu Celnego I w W. wyjaśniając przyczyny opóźnienia wskazał na skomplikowany charakter sprawy oraz brak doświadczenia w prowadzeniu postępowania przed sądami administracyjnymi. Zdaniem Sądu I instancji, przekazanie skargi wraz z odpowiedzią i aktami sprawy nastąpiło z uchybieniem 30 dniowego terminu określonego w art. 54 § 2 p.p.s.a., ale ostatecznie doszło do przekazania skargi wraz z aktami. Wobec powyższego, Sąd uznał, że postępowanie w sprawie wymierzenia grzywny stało się bezprzedmiotowe i na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 i § 2 p.p.s.a. należało je umorzyć. W ocenie Sądu wymierzenie grzywny jest środkiem jedynie dyscyplinującym, mającym na celu doprowadzenie do spełnienia obowiązku ciążącego na organie. Spełnienie tego obowiązku, nawet po terminie, określonym w ustawie, wyłącza możliwość uwzględnienia wniosku o ukaranie grzywną. Na powyższe postanowienie, zgodnie z pouczeniem zawartym w piśmie przesłanym do skarżącego wraz z odpisem zaskarżonego postanowienia, skarżący złożył skargę kasacyjną, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania WSA w W. oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: - art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 55 § 1 p.p.s.a. poprzez umorzenie postępowania w sytuacji braku jego bezprzedmiotowości, - art. 269 § 1 p.p.s.a. poprzez nieprzedstawienie powstałego zagadnienia odpowiedniemu składowi Naczelnego Sądu Administracyjnego w sytuacji, gdy WSA w W. nie podzielił stanowiska zawartego w uchwale z dnia 3 listopada 2009 r., sygn. akt II GPS 3/09. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podkreślił, że przedmiot zaskarżenia określony w art. 55 § 1 p.p.s.a. obejmuje nie tylko zaniechanie przekazania sądowi skargi, odpowiedzi na nią i akt sprawy, ale również zwłokę organu w dopełnieniu tej czynności. Oznacza to, że przedmiot ten nie przestaje istnieć w przypadku przekazania sadowi skargi wraz z odpowiedzią i aktami z uchybieniem trzydziestodniowego terminu określonego w art. 54 § 2 p.p.s.a. Wobec tego nie zachodzi w takim przypadku bezprzedmiotowość postępowania w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Kasator wskazał, iż takie stanowisko zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 3 listopada 2009 r., sygn. akt II GPS 3/09, podjętej w składzie siedmiu sędziów. W uchwale tej NSA przyjął, że przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. nie ma zastosowania w przypadku, gdy po wniesieniu wniosku o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. organ przekazał skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 54 § 2 p.p.s.a. organ, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie 30 dni od dnia jej wniesienia. W razie niezastosowania się przez organ administracji publicznej do wskazanego obowiązku sąd na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. może orzec o wymierzeniu organowi grzywny. Warunkiem orzeczenia w tym przedmiocie jest złożenie przez skarżącego wniosku. Wbrew zaprezentowanej przez Sad I instancji wykładni art. 55 § 1 p.p.s.a. dopełnienie obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. z uchybieniem terminu, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania w zakresie wniosku o wymierzenie organowi grzywny. Sformułowanie zawarte w art. 55 § 1 p.p.s.a. przemawia za przyjęciem, że grzywna ma charakter mieszany: dyscyplinująco – restrykcyjny. Na przyjęcie tylko dyscyplinującego charakteru grzywny wskazanej w art. 55 § 1 p.p.s.a. nie pozwala dyspozycja tego przepisu w zestawieniu z art. 54 § 1 p.p.s.a. Zawarte w art. 55 § 1 p.p.s.a. stwierdzenie: " w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd może orzec o wymierzeniu organowi grzywny" oznacza, że wyłączną materialnoprawną przesłanką takiego orzeczenia jest niewypełnienie obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. w terminie określonym przez ten przepis. Sąd orzekając o wymierzeniu grzywny organowi powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc m.in. przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., a także czas jaki upłynął od wniesienia skargi i właśnie to czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie grzywny organowi, dopełnił on wyżej wymienionym obowiązkom i wyjaśnił przyczyny niedotrzymania terminu. Takie też stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów z dnia 3 listopada 2009 r., sygn. akt II GSK 3/09, na którą powoływał się kasator w skardze kasacyjnej. Przenosząc przedstawione powyżej uwagi do rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, iż Sąd I instancji wadliwie uznał wniosek skarżącego o ukaranie organu grzywną za bezprzedmiotowy, gdyż samo przekazanie akt sądowi I instancji nie uzasadnia umorzenia postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Wobec tego zasadnym okazał się zarzut naruszenia art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 55 § 1 p.p.s.a. Ponownie rozpoznając wniosek skarżącego WSA w Warszawie powinien rozważyć czy w okolicznościach rozpoznawanej sprawy istniały podstawy do nałożenia na organ grzywny w związku z przesłaniem do Sądu skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, z naruszeniem 30-dniowego terminu określonego w art. 54 § 2 p.p.s.a. W skardze kasacyjnej zawarty został wniosek o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Wniosek ten nie mógł jednak zostać uwzględniony, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07 (ONSAiWSA 2008/3/42) wyjaśnił, iż przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu I instancji kończące postępowanie w sprawie. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekał w przedmiocie kosztów postępowania. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 orzekł jak w sentencji postanowienia.