II FZ 321/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Zborzyński po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B.L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 7 maja 2010 r. sygn. akt I SA/Łd 190/10 odmawiające przywrócenia terminu w sprawie ze skargi B.L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. (działającego z upoważnienia Ministra Finansów) z dnia 29 listopada 2009 r., nr [...] w przedmiocie pozostawienia wniosku o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego bez rozpoznania postanawia uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 26 listopada 2009 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. (działający z upoważnienia Ministra Finansów) pozostawił bez rozpoznania wniosek B.L. o udzielnie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego. Zgodnie z pouczeniem zawartym w tym postanowieniu podatniczka pismem z dnia 11 stycznia 2010 r., reprezentowana przez adwokata, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Na rachunek WSA w Warszawie pełnomocnik skarżącej przelał należny wpis sądowy. Organ podatkowy, za pośrednictwem którego wnoszono skargę nie skierował jej zgodnie z żądaniem skargi do WSA w Warszawie, lecz uznał iż właściwy miejscowo jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi i do tegoż sądu skargę przekazał. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I WSA w Łodzi sekretariat WSA W Łodzi zwrócił się pismem z dnia 22 lutego 2010 r.(karta 15) do Oddziału Finansowego WSA w Warszawie o przekazanie na konto WSA w Łodzi wpisu sądowego uiszczonego w dniu 11 stycznia 2010 r. w kwocie 200 zł przez skarżącą B.L. w sprawie ze skargi na postanowienie Ministra Finansów z dnia 26 listopada 2009 r. Nr [...]. W odpowiedzi Odział Finansowo-Budżetowy WSA w Warszawie poinformował pismem z dnia 22 lutego 2010 r.(karta 19) iż na prowadzonym dla tego sądu rachunku zaksięgowano jedynie wpłatę B.L. z dnia 11 stycznia 2010 r. dotyczącą decyzji Nr [...] WSA w Łodzi, postanowieniem z dnia 24 marca 2010 r. odrzucił skargę z powodu nie uiszczenia w terminie wpisu stałego. Sąd stwierdził, że wpis został wpłacony na rachunek niewłaściwego sądu (w niniejszej sprawie WSA w Warszawie), podczas gdy dla zachowania terminu konieczne było uiszczenie wpisu gotówką do kasy właściwego sądu administracyjnego (WSA w Łodzi) albo przelewem na rachunek tego sądu. Wnioskiem z dnia 7 kwietnia 2010 r. pełnomocnik strony zwrócił się o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. W uzasadnieniu argumentował, iż wnosząc wpis do WSA w Warszawie postępował zgodnie z pouczeniem zawartym w postanowieniu Ministra Finansów z dnia 26 listopada 2009 r. W ocenie pełnomocnika strona nie powinna ponosić negatywnych skutków wadliwego pouczenia. Wraz z wnioskiem uiszczono należny wpis na rachunek WSA w Łodzi. Postanowieniem z dnia 7 maja 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił skarżącej przywrócenia terminu. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż w sytuacji gdy stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, przesłankę braku winy strony w uchybieniu terminu należy rozpatrywać z uwzględnieniem miernika należytej staranności właściwego dla tego pełnomocnika. Oceniając dopuszczalność przywrócenia terminu Sąd bierze w tym wypadku pod uwagę również to, czy uchybienie terminowi nie było następstwem zawinionego postępowania pełnomocnika. Sąd uznał, iż profesjonalny pełnomocnik "powinien mieć świadomość wagi poprawnego dokonywania czynności procesowych". Dokonanie czynności przed sądem niewłaściwym uzasadnia zdaniem Sądu ocenę, iż należyta staranność w działaniach pełnomocnika nie została dochowana, bez względu na fakt zamieszczenia w zaskarżonym akcie wadliwego pouczenia. Sąd orzekł, iż "pełnomocnik nie jest związany treścią pouczenia, jest natomiast zobowiązany postępować zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Pouczenie zawarte w zaskarżonym akcie nie zwalnia adwokata od obowiązku weryfikacji jego poprawności , a w razie stwierdzenia wadliwości – od zastosowania właściwego trybu postępowania.". Od powyższego postanowienia pełnomocnik skarżącej wniósł pismem z dnia 24 maja 2010 zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym zażądał uchylenia zaskarżonego postanowienia. W zażaleniu podniesiono, iż "fakt wadliwego pouczenia przez organ, który wprowadził skarżącego w błąd, świadczy niezbicie o braku winy skarżącego w nie uiszczeniu wpisu na rachunek Sądu Administracyjnego w Łodzi". Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej: P.p.s.a) sąd na wniosek strony postanowi przywrócenie terminu, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Stosowanie do art. 87 § 2 P.p.s.a. we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na zaistnienie przesłanki niezawinionego uchybienia terminowi. W piśmiennictwie wskazuje się, iż "w sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, w tym także doradca podatkowy i rzecznik patentowy, kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem miernika staranności wymaganego przy dokonywaniu czynności procesowych przez tego pełnomocnika" (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX, 2009, wyd. III.) Na pogląd ten słusznie powołał się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji. Nie uwzględnił jednak zaistniałej w rozpatrywanej sprawie szczególnej sytuacji, w której uchybienie terminowi było następstwem błędnego pouczenia. Zgodnie z art. 214 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8 Poz. 60 ze zm., dalej: O.p.) nie może szkodzić stronie błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania, wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego albo brak takiego pouczenia. Przepis ten stosuje się na mocy art. 219 O.p. odpowiednio do postanowień wydanych w postępowaniu podatkowym. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 19 września 2006 r. (sygn. akt I FSK 1123/05), w którym stwierdzono, iż "występowanie w sprawie profesjonalnego pełnomocnika, w świetle art. 217 w zw. z art. 137 Ordynacji podatkowej, nie zwalnia organu podatkowego od zawarcia w postanowieniu prawidłowego pod względem treści (tj. pełnego) pouczenia o prawie i trybie wniesienia zażalenia. Ewentualne zaś uchybienia w tym zakresie organ podatkowy winien rozstrzygać z uwzględnieniem generalnej reguły wynikającej z art. 214 w zw. z art. 219 tej ustawy". Stanowisko to należy odpowiednio odnieść do sytuacji, w której błędne pouczenie dotyczyło wniesienia skargi do sądu administracyjnego. W przypadku uchybienia terminowi do wniesienia skargi, błędne pouczenie co do sposobu zaskarżenia danego aktu należy uznać za okoliczność wyłączającą winę, także w sytuacji gdy strona była reprezentowana przez adwokata. W związku z powyższym nie można zgodzić się z argumentacją Sądu pierwszej instancji, iż "na ocenę czynności podjętych przez pełnomocnika nie może mieć wpływu wadliwość pouczenia zawartego w zaskarżonym akcie". Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego podwyższony miernik staranności przy ocenie dokonywania czynności procesowych przez adwokata, nie obejmuje sytuacji, gdy profesjonalny pełnomocnik dokonując czynności zastosował się do błędnego pouczenia organu podatkowego. Za takim stanowiskiem przemawia zarówno brzmienie art. 214 O.p., który, nie zawęża zakresu hipotezy wyrażonej tam normy do sytuacji, gdy strona występuje w postępowaniu bez profesjonalnego pełnomocnika, jak również ogólna zasada zaufania do organów podatkowych wyrażona w art. 121 § 1 O.p. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie uwzględnił i uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 197 § 1 P.p.s.a.