II OSK 1515/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz Sędziowie sędzia NSA Alicja Plucińska – Filipowicz /spr./ sędzia del. NSA Jerzy Solarski Protokolant Marcin Sikorski po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej D. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 kwietnia 2010 r. sygn. akt III SA/Gd 12/10 w sprawie ze skargi D. F. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę kasacyjną. II OSK 1515/10 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2010 r., sygn. III SA/Gd 12/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku po rozpoznaniu skargi D. F. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] października 2009 r. w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego - oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku podano, że decyzją z dnia [...] lipca 2009 r., wydaną na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a., Prezydent Miasta Sopotu orzekł o wymeldowaniu z pobytu stałego D. F. W uzasadnieniu organ powołał się na zeznania M. F. i jej brata A. B., z których wynika, że D. F. nie mieszka pod wskazanym adresem, a jego wizyty były sporadyczne i miały jedynie na celu wywiezienie rzeczy osobistych. Za niewiarygodne uznano twierdzenia D. F., że mieszka w przedmiotowym lokalu, w szczególności kontrola meldunkowa przeprowadzona w dniu 22 czerwca 2009 r. wykazała, że lokal sprawia wrażenie niezamieszkałego; nie ma gazu, ani wody. Organ zaznaczył, że badał jedynie przesłankę opuszczenia lokalu, a nie kwestię uprawnień do lokalu. W odwołaniu od tej decyzji D. F. podniósł, że świadek A. B. sporadycznie odwiedza swoją siostrę i mieszka w Gdańsku, natomiast kontrola meldunkowa była nierzetelna i powierzchowna. Wojewoda Pomorski decyzją z dnia [...] października 2009 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji wskazując, że uzupełniające postępowanie dowodowe w postaci oględzin spornego lokalu wykazało mieszkanie nie jest wyposażone w żadne media, brak jest podstawowego umeblowania, sprawia wrażenie opuszczonego od dłuższego czasu. W konsekwencji uznano, że skarżący opuścił przedmiotowy lokal w sposób trwały i dobrowolny. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku D. F. zarzucił stronniczą ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, a także uniemożliwienie skarżącemu zaznajomienie się z całością materiału dowodowego. Skarżący oświadczył również, że wyrokiem sądu powszechnego gmina Sopot została zobowiązana do przydzielenia mu lokalu socjalnego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał stanowisko zajęte w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że skarga nie jest zasadna. W uzasadnieniu wyroku podano, że orzekające w sprawie organy zebrały materiał dowodowy pozwalający na przyjęcie, że skarżący nie mieszka w przedmiotowym lokalu. Ustalono, że w mieszkaniu nie ma gazu, ani wody. Na skutek braku ogrzewania na ścianach występuje zagrzybienie. Prawdopodobnie nie ma również energii elektrycznej, gdyż licznik "na kartę" wskazywał zerowe zużycie. Wizyty skarżącego i jego partnerki były sporadyczne – kilka razy od września 2008 r. Ponadto przeprowadzono oględziny w lokalu przy udziale stron i świadków, nie stwierdzając rzeczy osobistych należących do skarżącego lub członków jego rodziny. Sąd I instancji wskazał przy tym, że na równi z dobrowolnym wyprowadzeniem się z lokalu traktuje się także, sytuację, w której wprawdzie osoba wyprowadziła się pod przymusem bądź zostaje z lokalu bezprawnie usunięta jednak godzi się z tym i nie korzysta z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających jej powrót do lokalu. Sąd podkreślił, że skarżący błędnie wiąże sprawę o wymeldowanie z koniecznością zapewnienia mu lokalu socjalnego, a organy orzekające w sprawie słusznie podkreśliły ewidencyjny charakter meldunku. Nie ulega wątpliwości, że meldunek ma odzwierciedlać stan faktyczny w zakresie pobytu osób i nie wiąże się z dokumentowaniem uprawnień do lokalu. Sąd I instancji podkreślił także, że w dniu 30 stycznia 2007 r. zapadł wyrok eksmisyjny, w którym Sąd Rejonowy w Sopocie nakazał m.in. D. F. opuścić i opróżnić przedmiotowy lokal (sygn. akt I C 367/06). W wyroku tym ustalono, że wskazanym przysługuje prawo do lokalu socjalnego i wstrzymuje się jego wykonanie do czasu złożenia przez Gminę miasta Sopotu oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł D. F. zarzucając: 1/ naruszenie prawa materialnego przez błędne jego zastosowanie, tj. art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, przez przyjęcie, że przepis ten odnosi się do sytuacji, w której znalazł się skarżący i ma w stosunku do niego zastosowanie, w tym poprzez błędne przyjęcie, iż zaistniały przesłanki do orzeczenia wymeldowania skarżącego, pomimo, że nie opuścił on dobrowolnie lokalu; 2/ naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c. ppsa, poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżący wykazał, że postępowanie organów administracji publicznej było dotknięte wadami, które uniemożliwiały prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreśla się, że w sprawie nie zaistniały wszystkie przesłanki niezbędne do orzeczenia o wymeldowaniu. Jedyną przyczyną fizycznego opuszczenia lokalu było odcięcie mediów i wymiana zamków, co w przypadku opieki nad niepełnosprawnym synem wręcz uniemożliwiało zamieszkiwanie w lokalu, przez co nie może być mowy o dobrowolnym opuszczeniem lokalu. Nie można także uznać, iż skarżący zaniechał obrony swoich praw, skoro zgłosił brak wody do Sanepidu i przedsiębiorstwa wodociągowego. Ponadto skarżący nie został poinformowany o wszczęciu postępowania, mimo, że wskazał adres do doręczeń zarówno w Gdańsku, jak i Sopocie, co naruszyło jego prawo do czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym o wymeldowanie. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowi art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest spełniona wtedy, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Rezygnacja z przebywania w lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale również w sposób dorozumiany - poprzez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu przyjmuje się także sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtowała się bowiem wykładnia art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności stanowiąca, że w sytuacji gdy opuszczenie lokalu mogło nastąpić na skutek stawianych przeszkód, to o opuszczeniu lokalu można mówić wówczas, gdy dana osoba nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (vide: wyrok NSA z 13 września 2006 r., II OSK 1069/05). Podkreślenia wymaga, na co wskazywał także Trybunał Konstytucyjny /vide: wyrok z 27 maja 2002 r., K 20/01/, że obowiązek meldunkowy służy prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji. Organ meldunkowy nie rejestruje uprawnień do lokalu, lecz gromadzi informacje w zakresie danych o miejscu pobytu osoby. Ewidencja ludności służy rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie wpływa zatem na rozstrzygnięcie tytuł prawny skarżącego do lokalu bowiem decyzja o wymeldowaniu nie pozbawia skarżącego prawa do lokalu, służy jedynie celom ewidencyjnym. Wskazane w podstawach skargi kasacyjnej przepisy nie zostały naruszone. Ustalenia organów obu instancji zaakceptowane następnie przez Sąd I instancji uznać należy za prawidłowe. Fakt opuszczenia lokalu przez skarżącego potwierdza materiał zgromadzony w aktach sprawy odnoszący się do stanu lokalu /zagrzybienie na ścianach/, braku rzeczy osobistych skarżącego oraz odcięcia w nim gazu, wody i energii elektrycznej. Za podjęcie działań zmierzających do umożliwienia powrotu do lokalu nie sposób uznać pisma do Sanepidu i przedsiębiorstwa wodociągowego. W związku z czym uprawnionym jest twierdzenie, iż skarżący nie podejmował działań prawnych które umożliwiłyby mu powrót do lokalu. Kwestia dobrowolności przy opuszczeniu lokalu, podnoszona przez wnoszącego skargę kasacyjną, nie ma dla rozstrzygnięcia sprawy charakteru kluczowego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się bowiem, iż prawomocny wyroku eksmisyjny sądu powszechnego /co jest niesporne w sprawie/, potwierdza zaistnienie przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Co zaś się tyczy zarzutu naruszenia prawa procesowego należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art.174 pkt 2 ppsa skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zatem nie każde naruszenie przepisów postępowania może być podstawą uwzględnienia skargi kasacyjnej. Podstawą uwzględnienia skargi kasacyjnej może być tylko takie uchybienie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Czyli nie jakikolwiek wpływ na wynik sprawy, ale wpływ o charakterze kwalifikowanym określany jako istotny. W skardze kasacyjnej nie wykazano by takie naruszenie miało miejsce w niniejszej sprawie. Z uwagi na powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 184 ppsa.