I OSK 2117/10

Dnia 28 kwietnia 2011 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Jerzy Bujko (spr.), Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska, Sędzia del. NSA Iwona Tomaszewska, Protokolant asystent sędziego Tomasz Godlewski, po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2011 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 września 2010 roku sygn. akt II SA/Wa 542/10 w sprawie ze skargi J.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] lutego 2010 roku nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 23 września 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] lutego 2010 r. w przedmiocie odmowy przyznania mu dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wnioskiem z 16 grudnia 2009 r. skarżący wystąpił o przyznanie mu pomocy w zapłaceniu czynszu za mieszkanie, powołując się na swoją trudną sytuację materialną. Decyzją z [...] stycznia 2010 r. Prezydent m.st. Warszawy odmówił przyznania skarżącemu dodatku mieszkaniowego. Uznał, że skarżący nie posiada tytułu prawnego do zajmowanego lokalu, wobec czego stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy z 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71, poz. 734 ze zm.) brak podstaw prawnych do przyznania dodatku mieszkaniowego. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący ponownie wskazał na swoją trudną sytuację materialną i zdrowotną. Powołał się na wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie, Wydział III Cywilny z 7 września 2009 r. (sygn. akt III C 1725/06), zgodnie z którym Spółdzielnia Mieszkaniowa "Koło" w Warszawie została zobowiązana do złożenia oświadczenia woli o przyjęciu skarżącego w poczet członków Spółdzielni i zawarcia umowy o ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do przedmiotowego lokalu mieszkalnego. Podał również, że jeszcze przed wyrokiem Sądu otrzymywał dotacje mieszkaniowe. Zaskarżoną do Sądu decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że warunkiem koniecznym do otrzymania dodatku mieszkaniowego jest tytuł prawny do lokalu. Odnosząc się do przywołanego przez skarżącego wyroku, organ zauważył, że sprawa sądowa nie została zakończona, co oznacza, że skarżący nie posiada jeszcze tytułu prawnego do zajmowanego lokalu. W skardze na powyższą decyzję skarżący powtórzył swoją argumentację zawartą w odwołaniu. Oddalając skargę wyrokiem z 23 września 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że skarżący zajmuje lokal mieszkalny znajdujący się w zasobach Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w Warszawie. Organy obu instancji przyjęły, że skarżący nie posiada tytułu prawnego do zajmowanego lokalu. W sprawie niesporne jest, że w toku postępowania administracyjnego toczyło się postępowanie sądowe z powództwa skarżącego przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w Warszawie o przyjęcie skarżącego w poczet członków i zawarcie umowy o ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do przedmiotowego lokalu mieszkalnego. Członkowstwo skarżącego w Spółdzielni ustało w 1992 r. wobec rezygnacji skarżącego z tego członkostwa. Wyrokiem z 7 września 2009 r. Sąd Okręgowy w Warszawie, Wydział III Cywilny zobowiązał Spółdzielnię Mieszkaniową "[...]" w Warszawie do przyjęcia skarżącego w poczet członków i zawarcie umowy o ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego nr 3 położonego w Warszawie, przy ul. [...] B. Wyrok ten w dacie orzekania przez organy obu instancji nie był prawomocny. Po rozpoznaniu apelacji, złożonej przez Spółdzielnię od tego orzeczenia, Sąd Apelacyjny w Warszawie, wyrokiem z 28 kwietnia 2010 r. (sygn. akt VI A Ca 1265/09), zmienił zaskarżony wyrok i oddalił powództwo w całości. Wyrok ten jest prawomocny, albowiem złożenie skargi kasacyjnej nie wstrzymuje uprawomocnienia się orzeczenia. Z powyższego jednoznacznie wynika, że skarżący nie dysponuje tytułem prawnym do przedmiotowego lokalu. W tak ukształtowanych okolicznościach faktycznych – w ocenie Sądu I instancji – organy zasadnie uznały, że nie jest możliwe przyznanie skarżącemu dodatku mieszkaniowego, albowiem nie posiada on tytułu prawnego do zajmowanego lokalu. Strona legitymuje się tytułem prawnym do lokalu dopiero po uprawomocnieniu się orzeczenia o przyznaniu takiego prawa. Ocena istnienia przesłanek do uzyskania dodatku dokonywana jest w momencie przyznania dodatku na dany sześciomiesięczny okres. Skoro zatem w dacie orzekania przez organy wyrok potwierdzający tytuł prawny skarżącego do lokalu nie był prawomocny, organy nie były uprawnione do przyznania dodatku mieszkaniowego. Wcześniejsze przyznawanie skarżącemu tego dodatku nie rodzi po jego stronie jakiegokolwiek roszczenia w tym zakresie. Sąd I instancji podał ponadto, że gdyby przyjąć, że organy obowiązane były do zawieszenia postępowania o przyznanie dodatku mieszkaniowego do czasu prawomocnego zakończenia postępowania o przyjęcie skarżącego w poczet członków Spółdzielni i zawarcie umowy o ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu, to uchybienie przepisom art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Zgodnie bowiem z prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie, powództwo skarżącego zostało oddalone, co oznacza, że nie legitymuje się on tytułem prawnym do zajmowanego lokalu, a w konsekwencji nie spełnia jednego z warunków umożliwiających uwzględnienie wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. – poprzez brak uchylenia zaskarżonej decyzji, pomimo wydania jej z naruszeniem art. 7 i 77 k.p.a. i poprzez zaniechanie wyczerpującego ustalenia i wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy; art. 8 i 11 k.p.a. – poprzez brak ustosunkowania się do twierdzeń skarżącego, które uważał za istotne dla sposobu załatwienia sprawy; art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. – poprzez jego niezastosowanie; art. 138 § 2 k.p.a. – poprzez nieuchylenie decyzji organu I instancji i nieprzekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, pomimo że prawidłowe rozstrzygnięcie w tej sprawie wymagało przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Zarzucił ponadto naruszenie art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez oparcie orzeczenia na własnych ustaleniach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie znajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy, skutkujące przyjęciem, że skarżącemu w dniu wydania decyzji odmawiającej przyznania dodatku mieszkaniowego nie przysługiwał tytuł prawny do lokalu, podczas gdy z akt sprawy wyraźnie wynika, że postępowanie cywilne prowadzone w tym przedmiocie nie zostało jeszcze prawomocnie zakończone. Zarzucił także naruszenie art. 135 p.p.s.a. poprzez nieuchylenie decyzji i niepodjęcie przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa, co skutkowało pozostawieniem w obrocie prawnym decyzji organu I instancji wydanej z naruszeniem prawa. Jako ostatni z zarzutów skargi kasacyjnej skarżący podniósł naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny stanu faktycznego, który organy administracyjne ustaliły bez wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego i bez jego właściwej oceny oraz poprzez zaniechanie ustosunkowania się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do argumentów zgłoszonych przez skarżącego. Skarżąc wniósł o uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w całości i przekazanie sprawy temu sądowi do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Wojewódzki Sąd Administracyjny zasadnie wskazał na przepis art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71, poz. 734 ze zm.), który wymienia podmioty uprawnione do otrzymania dodatku mieszkaniowego. Uprawnienie to jest związane z zamieszkiwaniem w lokalu mieszkalnym, do którego żądający dodatku mieszkaniowego ma tytuł prawny (pkt 1–4 tego przepisu), albo z faktycznym zamieszkiwaniem w lokalu bez tytułu prawnego, gdy zajmujący ten lokal oczekuje na przysługujący mu lokal zamienny, albo socjalny (art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ustalił – czego strona wnosząca skargę kasacyjną nie kwestionuje – że nie spełnia ona żadnego z pięciu warunków do otrzymania dodatku mieszkaniowego z art. 2 ust. 1 ustawy o tych dodatkach. Już tylko to świadczy, że odmowa przyznania skarżącemu tego świadczenia była zgodna z obowiązującym prawem. Postawione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. skarżący uzasadnił tym, iż Sąd nie wyjaśnił z jakich powodów otrzymywał on przez okres kilku lat dodatek mieszkaniowy i dlaczego obecnie pozbawiono go tego świadczenia. Zarzut ten jest o tyle nietrafny, że w sprawie należy wyjaśnić tylko stan faktyczny istotny dla wyniku postępowania. Dodatek mieszkaniowy przyznaje się na okres 6 miesięcy licząc od 1 dnia miesiąca następującego po złożeniu wniosku (art. 7 ust. 5 ustawy). Warunkiem jego przyznania jest, między innymi, spełnienie jednej z przesłanek określonych w art. 2 ust. 1 ustawy w dacie rozpoznawania wniosku. Jak bowiem wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 kwietnia 2007 r., sygn. I OSK 214/06 (publ. w zb. Lex nr 319405) ocena istnienia przesłanek do uzyskania dodatku mieszkaniowego dokonywana jest w momencie jego przyznawania na dany okres sześciomiesięczny. Nie ma więc żadnego znaczenia dla wyniku sprawy prowadzonej z wniosku o przyznanie takiego dodatku okoliczność, że wnioskodawca kiedyś otrzymywał to świadczenie, oraz że je utracił. Organ rozpoznający aktualny wniosek powinien tylko wyjaśnić, czy w chwili jego rozpoznawania wnioskodawca spełnia ustawowe warunki do jego otrzymania. Zaskarżona decyzja spełniała te wymogi a jej uzasadnienie w wystarczającym stopniu wskazuje stronie przesłanki, którymi organ kierował się odmawiając przyznania żądanego świadczenia. Skarga kasacyjna niezasadnie zarzuciła również naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. przez odmowę zawieszenia postępowania do czasu zakończenia postępowania z powództwa Jerzego Strzeleckiego o zobowiązanie Spółdzielni Mieszkaniowej "Koło" w Warszawie do złożenia oświadczenia o przyjęciu skarżącego w poczet członków tej Spółdzielni oraz o przyznanie mu zajmowanego obecnie lokalu. Wynik tej sprawy nie jest zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyż rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji o dodatku mieszkaniowym nie jest uzależnione od wcześniejszego ukończenia tego postępowania. Nie ma żadnych przeszkód, żeby decyzja ta została wydana przed zakończeniem wskazanej sprawy cywilnej, zgodnie z istniejącym w tym czasie stanem faktycznym. Żądając zawieszenia postępowania strona zmierza do wstrzymania organu z wydaniem decyzji aż do czasu, gdy spełni ona warunki do uzyskania żądanego świadczenia. Wskazany w skardze kasacyjnej przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. nie służy temu celowi. Niezasadne są także pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej. Ustalając, że zakończyło się postępowanie o przyjęcie skarżącego do Spółdzielni Mieszkaniowej wyrokiem oddalającym powództwo WSA nie ustalał nowego stanu faktycznego sprawy, a tylko potwierdził ustalenia organów co do niewykazania przez skarżącego spełnienia warunku do otrzymania żądanego świadczenia. Ustalenie takie było możliwe w wyniku postępowania dowodowego prowadzonego przez Sąd na mocy art. 106 § 3 p.p.s.a. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej wyrok został wydany, zgodnie z art. 133 § 1 zd. 1 p.p.s.a., na podstawie materiału zebranego w aktach sprawy. Wyrok ten zawiera też uzasadnienie odpowiadające wymogom z art. 141 § 4 p.p.s.a., a strona skarżąca nie wykazała żadnych braków tego uzasadnienia. Dlatego na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.