II SA/Lu 144/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 maja 2010 r. sprawy ze skargi H. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego o d d a l a s k a r g ę. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie po rozpoznaniu odwołania H. S. utrzymało w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w W. z dnia [...] o odmowie przyznania mu zasiłku okresowego na artykuły żywnościowe. W uzasadnieniu wyjaśniono, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek H. S. z dnia 28 października 2009r. W trakcie wywiadu środowiskowego ustalono, że wnioskodawca mieszka wraz z bratem M. S. i prowadzi z nim wspólne gospodarstwo domowe; mieszkanie składa się z jednego pomieszczenia, ogrzewanego piecem, który służy do przygotowywania posiłków. M. S. jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, co potwierdza decyzja Powiatowego Urzędu Pracy w O. L. z dnia [...], natomiast H. S. od lipca 2009r. został wyrejestrowany z ewidencji osób bezrobotnych z powodu niezgłoszenia się do urzędu pracy. Miesięczny dochód dwuosobowej rodziny wnioskodawcy wynosi 377,67zł i jest to dochód z gospodarstwa rolnego H. S. (o pow. 1,1275 ha przeliczeniowych) i M. S. (0,697 ha) - o łącznej powierzchni 1,8245 ha. W świetle art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej w zw. z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej dochód z 1 ha przeliczeniowego wynosi 207zł, co przy powierzchni 1,8245 ha daje kwotę 377, 67zł. Organy przyjęły, że obaj bracia stanowią rodzinę w rozumieniu art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej, bowiem są osobami spokrewnionymi, pozostającymi w faktycznym związku i wspólnie zamieszkującymi i gospodarującymi, dlatego przyjęto, że wyliczona kwota dochodu 377, 67 zł jest dochodem rodziny, zaś na osobę w rodzinie przypada kwota 188,84 zł i jest niższa od ustawowego kryterium dochodowego na osobę w rodzinie wynoszącego aktualnie 351 zł (702 zł dla dwóch osób). Zdaniem organów obu instancji, brak jest mimo to podstaw do uwzględnienia wniosku H. S. o przyznanie zasiłku okresowego na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy, ponieważ zasiłek taki przysługuje rodzinie, zaś decyzją z dnia [...] został przyznany zasiłek okresowy na wniosek jego brata – M. S., złożony również w dniu 28 października 2009r., w wysokości 162,17 zł na okres od 1 listopada 2009r. do 31 grudnia 2009r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, a następnie w piśmie uzupełniającym z dnia 18 kwietnia 2010r. H. S. wnosił o uchylenie decyzji organów obu instancji. Skarżący obszernie zakwestionował ich rozstrzygnięcia, zarzucając wadliwe ustalenie stanu faktycznego w szczególności poprzez przyjęcie, że wraz z bratem M. osiągają dochód z gospodarstwa rolnego, podczas, gdy w rzeczywistości od wielu lat gospodarstwo nie jest uprawiane z powodu niskiej klasy gleb – IV i V oraz z braku odpowiednich narzędzi. Z tego względu, w przekonaniu skarżącego, tym bardziej nie można przyjąć, jak to uczyniły organy, że gospodarstwo to prowadzi on wspólnie z bratem, a więc przyznany bratu zasiłek okresowy jest zasiłkiem dla "rodziny". Skarżący podniósł także, iż obecnie posiada status bezrobotnego, bowiem decyzja pozbawiająca go takiego statusu z dniem 30 lipca 2009r. została uchylona wskutek wyroku WSA z dnia 1 grudnia 2009r., III SA/Lu 509/09. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie może być uwzględniona, bowiem zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Jej przedmiotem jest zasiłek okresowy, który został uregulowany w art. 38 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2009r., Nr 175, poz. 1362), zwanej dalej ustawą. W świetle tego przepisu zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Ponadto zasiłek okresowy ustala się: 1) w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie; 2) w przypadku rodziny - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. (art. 38 ust. 2) Przyznanie zasiłku stałego jest zatem uzależnione od szczególnej sytuacji życiowej, w jakiej znajduje się wnioskodawca, jak również od tego czy nie przekracza on ustawowego kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, wynoszącego obecnie 351 zł, co wynika z ogólnej zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej. Podkreślić należy, że beneficjentem zasiłku okresowego może być wyłącznie osoba samotnie gospodarująca albo rodzina, a nie jak np. w przypadku zasiłku stałego – osoba w rodzinie. (por. I. Sierpowska, Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz, ABC, 2009, wyd. II), a zatem zasiłek okresowy może być przyznany albo na rzecz osoby samotnie gospodarującej albo na rzecz rodziny, nawet, jeśli z wnioskiem wystąpi tylko jeden członek rodziny. Oceny tego czy wnioskodawca pozostaje w rodzinie, czy też jest osobą samotnie gospodarującą należy dokonywać w oparciu o ustawowe definicje "rodziny" i "osoby samotnie gospodarującej", zawarte w art. 6 pkt 10 i 14 ustawy. Przepis ten stanowi, że rodzina to osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące (pkt 14), natomiast osoba samotnie gospodarująca to osoba prowadząca jednoosobowe gospodarstwo domowe (pkt 10). Badając niniejszą skargę stwierdzić należy, że organy administracyjne obu instancji prawidłowo uznały, że H. S. tworzy wraz z bratem M. S. rodzinę, w rozumieniu powołanych przepisów, bowiem przesłanka wspólnego gospodarowania nie wyczerpuje się wyłącznie w ponoszeniu wydatków związanych z gospodarstwem domowym, ale wyraża się również w czerpaniu korzyści z tego gospodarstwa wspólnie z innymi członkami rodziny, co niewątpliwie ma miejsce w niniejszej. H. S. i M. S. zajmują bowiem wspólnie jedno pomieszczenie, a także wspólnie korzystają ze znajdującego się w tym pomieszczeniu pieca przeznaczonego do ogrzewania i przygotowywania posiłków. W konsekwencji przyjęcia, że skarżący nie jest osobą samotnie gospodarującą, lecz wraz z bratem tworzy rodzinę, organy prawidłowo uznały, że jego wniosek o zasiłek okresowy jest wnioskiem rodziny, a nie wnioskiem osoby samotnie gospodarującej. Z tego względu, skoro zasiłek okresowy na rzecz rodziny skarżącego został przyznany decyzją z dnia [...] na wniosek M. S., to zasiłek taki nie mógł być po raz drugi przyznany w związku z wnioskiem skarżącego H. S.. Podkreślić należy, że wskazana okoliczność jest wystarczająca do odmowy przyznania przedmiotowego świadczenia. Z tego względu w niniejszej sprawie nie ma znaczenia, że rodzina skarżącego znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, bowiem osiąga dochody mniejsze niż ustawowe kryterium dochodowe (co jest bezsporne), bowiem okoliczność ta została już uwzględniona przez organ pomocy społecznej przy rozpoznawaniu wniosku M. S. o przyznanie zasiłku okresowego. Należy jednak dodać, że trudna sytuacja rodziny skarżącego może uzasadniać przyznanie innych świadczeń na rzecz rodziny, przewidzianych w ustawie o pomocy społecznej czy w innych przepisach. Odnosząc się do zarzutów skargi należy wyjaśnić - choć ze wskazanych wyżej względów, nie ma to znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie - iż przy ustalaniu dochodu z gospodarstwa rolnego uwzględnia się wyłącznie potencjalną możliwość uzyskania takiego dochodu, niezależnie od tego czy gospodarstwo jest w ogóle uprawiane. Z tego względu bez znaczenia jest klasa gleb oraz możliwość wydzierżawienia gospodarstwa. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie narusza obowiązujących przepisów, dlatego skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.).