II FZ 311/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jacek Brolik, , , po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. M. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 14 maja 2010 r. sygn. akt I SA/Lu 861/09 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi P. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 19 października 2009 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 14 maja 2010 r., sygn. akt I SA/Lu 861/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił P. M. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Jako podstawę rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podał art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). W ocenie Sądu pierwszej instancji, sytuacja finansowa skarżącego, pomimo kilkakrotnych wezwań do przedłożenia dodatkowych dokumentów i informacji pozostała nadal niewyjaśniona. Sąd zwrócił uwagę, że to wnioskodawca powinien w pełni przedstawić swoją sytuację majątkową i rodzinną, unikając niedomówień i sprzeczności. W zażaleniu skierowanym do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący zarzucił błędną ocenę zebranych w sprawie dowodów i składnych wyjaśnień. Zdaniem wnioskodawcy, sytuacja finansowa jego małżonki jest nieistotna i nie powinna mieć znaczenia w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy w jego sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył i orzekł, co następuje: Zażalenie podlega oddaleniu. Po analizie akt sprawy Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do wniosku, iż ocena sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącego dokonana przez Sąd pierwszej instancji z punktu widzenia przesłanek opisanych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. jest prawidłowa. Skarżący natomiast nie podważył tej oceny również w niniejszym postępowaniu odwoławczym – chociażby poprzez przedłożenie żądanych przez Sąd pierwszej instancji dokumentów. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa przy tym, że w zaskarżonym orzeczeniu skrupulatnie, wnikliwie i rzetelnie zbadano bieżącą sytuację majątkową wnioskodawcy w oparciu o dostępne dokumenty (wyciągi z rachunków bankowych, informacja z ZUS o uzyskiwanym świadczeniu rentowym, karta informacyjna ze szpitala, bilans prowadzonej działalności gospodarczej oraz umowa darowizny i umowa o wyłączeniu wspólności majątkowej). Precyzyjnie wskazano nieścisłości w kolejnych oświadczeniach skarżącego oraz przedstawiono względy, dla których argumentację wniosku uznano za niezasadną i wątpliwą. Nie można zatem przychylić się do stwierdzenia wnioskodawcy, iż Sąd dokonał "błędnej oceny zebranych w sprawie dowodów i składanych wyjaśnień". Zwrócić należy także uwagę, że nie ma racji autor zażalenia stwierdzając, że w analizowanej sprawie nie ma znaczenia sytuacja materialna jego żony. Skarżący myli się co do skutków pozostawania z żoną w ustroju rozdzielności majątkowej. Zgodnie bowiem z art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm., dalej: K.r.o.) oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swoich sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli; zadośćuczynienie temu obowiązkowi może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym. Ustanowienie rozdzielności majątkowej nie wyłącza przy tym stosowania przepisów regulujących małżeńskie stosunki majątkowe, niezależnie od ustroju majątkowego obowiązującego małżonków; chodzi tu, między innymi, o stosowanie art. 27 K.r.o. (por. M. Zychowicz, w: H. Ciepła i inni, Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, Warszawa 2009, teza 8 do art. 51, s. 320). Dlatego też również w razie ustanowienia rozdzielności majątkowej małżonkowie nadal obowiązani są do zaspokajania potrzeb rodziny. Wykazanie zatem sytuacji materialnej obojga małżonków, przynajmniej w zakresie wystarczającym do scharakteryzowania rzeczywistych możliwości płatniczych małżonka domagającego się dofinansowania z budżetu państwa, jest w postępowaniu w przedmiocie przyznania prawa pomocy absolutnie niezbędne. Skarżący jednak nie uczynił zadość powyższym wymogom i poza przedłożeniem wyciągu z rachunku bankowego swojej małżonki (za styczeń 2010 r.), nie podał natomiast czy uzyskuje wynagrodzenie za pracę, czy ma status osoby bezrobotnej. Z akt sprawy wynika nadto, że w dniu 7 kwietnia 2009 r. skarżący darował swojej małżonce spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego w L. (...) o wartości 100.000,00 zł do majątku odrębnego. Tego samego dnia skarżący zawarł ze swoją żoną umowę o wyłączenie wspólności ustawowej (...). Okoliczności te czynią zasadnym podejrzenie, że skarżący próbował (próbuje) wyzbyć się bądź ukryć składniki własnego majątku. Uchylanie się zatem skarżącego od zobrazowania sytuacji płatniczej żony dla potrzeb prowadzonego postępowania wpadkowego spowodowało, że niemożliwe było przeanalizowanie pełnej sytuacji rodzinnej i majątkowej strony a w konsekwencji przyznanie oczekiwanego zwolnienia z kosztów sądowych. W świetle powyższych konstatacji, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.