II GSK 1019/10

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2011-10-12

Skład orzekający: Janusz Drachal, Hanna Kamińska, Maria Jagielska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ustalił powierzchnię działek rolnych na potrzeby przyznania pomocy finansowej, opierając się na kontroli terenowej przeprowadzonej metodą GPS, a następnie pomniejszył przyznaną pomoc z powodu stwierdzonych rozbieżności, mimo braku zakwestionowania wyników kontroli przez stronę?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że organ administracji prawidłowo ustalił powierzchnię działek rolnych na podstawie kontroli terenowej przeprowadzonej metodą GPS. Stwierdzono, że strona nie zakwestionowała wyników kontroli w sposób formalny, a ciężar dowodu spoczywał na niej. Pomniejszenie pomocy finansowej było zatem zasadne.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła przyznania pomocy finansowej T. K. z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Organ I instancji pomniejszył przyznaną kwotę z powodu stwierdzenia zawyżenia powierzchni działek rolnych podczas kontroli terenowej, co skutkowało naliczeniem sankcji. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez organ II instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę T. K., uznając ustalenia organów za prawidłowe. T. K. wniósł skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów postępowania przez oparcie się wyłącznie na protokole kontroli.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Drachal Sędzia NSA Hanna Kamińska (spr.) Sędzia NSA Maria Jagielska Protokolant Marta Zawadzka po rozpoznaniu w dniu 12 października 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej T. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. z dnia 19 maja 2010 r. sygn. akt II SA/Łd 106/10 w sprawie ze skargi T. K. na decyzję Dyrektora Ł. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w pomniejszonej wysokości oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 19 maja 2010 r., sygn. akt II SA/Łd 106/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. oddalił skargę T. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w pomniejszonej wysokości. Ze stanu faktycznego przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji Modernizacji Rolnictwa w Ł. przyznał T. K. na rok 2008 pomoc finansową z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (zwanej "płatnością ONW") w łącznej wysokości 13.680,08 zł, po uprzednim pomniejszeniu w/w kwoty z tytułu sankcji o kwotę – 462,72 zł. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniach 22-26 września 2008 r. została przeprowadzona kontrola na miejscu w gospodarstwie skarżącego, w następstwie której stwierdzono zawyżenie powierzchni działki rolnej G oraz I oraz zaniżenie powierzchni na działce rolnej B i H. W wyniku kompensacji stwierdzonych powierzchni stwierdzono łączne zawyżenie powierzchni o 5,17 ha oraz naliczono sankcję w wysokości 462,72 zł. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek położonych na obszarze ONW strefa nizinna I zadeklarowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną wynosi 4,46%. W związku z powyższym należna w roku 2008 kwota płatności ONW została pomniejszona o 462,72 zł, czyli kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji podkreślając, że wystąpienie z wnioskiem o przyznanie płatności jest zależne od woli strony i jej obowiązkiem jest staranne oraz rzetelne wykazanie okoliczności warunkujących spełnienie przesłanek do przyznania dopłat. Informacje podane przez stronę we wniosku są dla organu wiążące i stanowią podstawę do jego oceny, w szczególności w zakresie różnic między zadeklarowaną a rzeczywistą powierzchnią upraw. Tym samym kluczowe znaczenie dla wyniku postępowania ma rzetelne odzwierciedlenie stanu działek wykorzystywanych rolniczo, a dane z np. Ewidencji Gruntów i Budynków dotyczące powierzchni oraz grupy użytków gruntowych mają charakter pomocniczy, gdyż podstawowe znaczenie ma faktyczna powierzchnia prowadzenia działalności rolniczej na danej działce rolnej. Weryfikacja danych obszarowych działek rolnych wskazanych we wniosku producenta rolnego o przyznanie płatności następuje przede wszystkim na podstawie kontroli na miejscu, a w szczególności fizycznej inspekcji działek, co do rzeczywistego obszaru zgłoszonych upraw. Zatem jeżeli skarżący miał wątpliwości, co do wyników kontroli przeprowadzonej w dniach 22-26 września 2008 r., to mógł przedstawić dowód przeciwny w celu podważenia ustaleń dokonanych w czasie zasadniczej kontroli na miejscu. Zasada oficjalności postępowania dowodowego nie oznacza, że skarżący może zachowywać się biernie w toku postępowania dowodowego. Organ I instancji prawidłowo więc ustalił powierzchnię, co do której należało przyznać płatność oraz prawidłowo zastosował przepisy nakładając sankcję w wysokości dwukrotnej wykrytej różnicy pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. oddalił skargę skarżącego na powyższą decyzję uznając, że jest ona niezasadna. Wskazał, że z załączonego do akt administracyjnych raportu z kontroli przeprowadzonej przez Regionalne Biuro Kontroli na Miejscu – O. w dniach 22-26 września 2008 r. wynika, że działki rolne zmierzone zostały po granicach upraw, stwierdzono na dwóch z nich zawyżenie powierzchni, a na dwóch jej zaniżenie. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. pismem z dnia [...] maja 2009 r. wezwał wnioskodawcę do złożenia wyjaśnień w związku z wykrytymi podczas kontroli nieścisłościami. Natomiast w złożonej korekcie wniosku skarżący potwierdził wcześniej zadeklarowane powierzchnie, lecz w żaden sposób nie odniósł się do kontroli, nie zakwestionował sposobu jej przeprowadzenia, jak też nie zgłosił zastrzeżeń co do jej wyników. Zgłoszenie takich zastrzeżeń w odwołaniu od decyzji organu I instancji i następnie w skardze, bez wskazania dowodów na poparcie ich zasadności nie może odnieść zamierzonego skutku. W ocenie Sądu I instancji, wobec bierności dowodowej skarżącego słusznie organ administracji przyjął dowód z przeprowadzonej kontroli na miejscu za wystarczającą podstawę rozstrzygnięcia, zwłaszcza że nie był zakwestionowany w przepisanej formie. Sąd nie uznał za trafny zarzut skargi odnoszący się do określenia powierzchni działek rolnych, zastosowanej metody i sposobu pomiarów, zastosowanych urządzeń, uprawnień kontrolujących oraz uwzględnienia tolerancji błędu i stref buforowych. Wyjaśnił, że powierzchnia działki rolnej określana jest za pomocą wszelkich środków spełniających minimalną jakość pomiaru przynajmniej równoważną wymaganej przez obowiązujące na poziomie Wspólnoty normy techniczne. Tolerancja pomiaru jest określona przy uwzględnieniu 1,5-metrowej strefy buforowej okalającej obwód działki rolnej. Maksymalna tolerancja w odniesieniu do każdej działki rolnej nie może przekroczyć wartości bezwzględnej 1,0 ha. Można wziąć pod uwagę całkowitą powierzchnię działki rolnej pod warunkiem, że jest ona w pełni użytkowana zgodnie z normami przyjętymi w danym Państwie Członkowskim lub regionie. W innych przypadkach brana jest pod uwagę powierzchnia faktycznie użytkowana. Warunki kwalifikujące działki rolne do pomocy weryfikuje się za pomocą wszelkich właściwych środków. W tym celu, w uzasadnionych przypadkach wymagane są dodatkowe dowody (art. 30 ust. 1, ust. 2 i ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 796/2004). Wytyczne prawa wspólnotowego nie nakładają wprost obowiązku stosowania metod pomiarowych określonych w przepisach prawa danego kraju członkowskiego, a jedynie zobowiązują do zastosowania metody, za pomocą której pomiary będą przeprowadzone z dokładnością podobną do oficjalnie stosowanej na podstawie przepisów prawa krajowego danego państwa. Zastosowanie przez ARiMR pomiaru za pomocą GPS, jako dającego wynik z dokładnością podobną do tych prowadzonych na podstawie prawa krajowego, Sąd uznał za wystarczające na potrzeby prowadzenia weryfikacji wniosku o płatności. Ponadto z raportu wynika, że organ uwzględnił tolerancję pomiaru, jak i szerokość strefy buforowej. Załączył też analizy i opracowania kryteriów wyboru metod oraz urządzeń pomiarowych GPS w celu zapewnienia wymaganej dokładności i wiarygodności kontroli płatności obszarowych w systemie IACS, a także zaświadczenia określające maksymalne wartości tolerancji dla wykorzystywanego sprzętu pomiarowego w zależności od typu odbiornika GPS. Natomiast powoływanie się przez skarżącego na dane z ewidencji gruntów i brak winy przy nieprawidłowym sporządzeniu wniosku, Sąd uznał za niezasadny, gdyż dane te były już weryfikowane we wcześniej prowadzonych postępowaniach w sprawach płatności za poprzednie lata i wskazywano na występujące różnice między powierzchnią działek ewidencyjnych a obszarem działek rolnych. Podkreślił, że dla potrzeb pomocy obszarowej podstawowe znaczenie ma rzeczywisty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona określona uprawa, na co słusznie wskazywał organ. Powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2007 r., sygn. akt II GSK 259/07, w którym podkreślono, że weryfikacja danych obszarowych działek rolnych wskazanych we wniosku producenta rolnego o przyznanie płatności nie następuje na podstawie danych zawartych w ewidencjach i rejestrach, lecz przede wszystkim na podstawie kontroli na miejscu. Podał też, że brak prawomocnego rozstrzygnięcia o wysokości płatności za 2004 rok nie ma wpływu na wyliczenie tej płatności w 2008 roku, z uwagi na odrębność postępowań w sprawach płatności za rok 2008 i za rok 2004, która dotyczy wszystkich zasadniczych wymiarów, począwszy od różnych wniosków, przez niezależnie przeprowadzone dowody, po zastosowane różnych aktów prawa materialnego, zarówno krajowego jak i unijnego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł T. K., zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 kpa polegające na wadliwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. i nieuchyleniu tej decyzji w sytuacji, gdy została wydana z naruszeniem wskazanych przepisów kpa, polegającym w szczególności na nienależytym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy oraz braku niezbędnego uzasadnienia co do faktów i dowodów, głównie dowodu z raportu kontroli. W związku z powyższym wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku WSA w Ł. w całości i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący stwierdził, że dowód z raportu kontroli jako jedyny dowód w sprawie, pochopnie został uznany za dowód jednoznaczny i wystarczający, a organ w ogóle nie przedstawił jakiejkolwiek argumentacji w zakresie tego, co przemawiało za uznaniem tego dowodu za w pełni wiarygodny. Organ w ogóle nie omówił w jaki sposób, jaką metodą (i jakim urządzeniem, czy też bez jego pomocy), w jakich warunkach i jakim sposobem przeprowadzono kontrolę na miejscu, kto ją przeprowadził i czy miał stosowne uprawnienia i co przemawia za tym, że wynik tej kontroli jest precyzyjny i niepodważalny. W szczególności na podkreślenie zasługuje niepewność co do dokładności pomiaru w kontekście tolerancji błędu, stref buforowych, zwłaszcza że niektóre pola w raporcie kontrolnym w ogóle nie zostały uzupełnione, a w rezultacie nie poddają się w żaden sposób weryfikacji. Natomiast WSA nie ustosunkował się do istoty podnoszonych w skardze wadliwości raportu kontroli. Skarżący podkreślił, że w jego gospodarstwie margines błędów przy dokonywanych pomiarach jest duży, ze względu na szczególne uwarunkowania terenowe, granice niektórych działek przebiegają w linii lasów (niedokładność pomiaru, brak możliwości "objechania działki"), różna wysokość n.p.m. (niedokładność pomiaru), nieregularne kształty działek (niedokładność pomiaru), tereny okresowo podmokłe (brak możliwości objechania działki). Pomiary dokonywane corocznie przez skarżącego na użytek sporządzenia wniosków o dopłaty okazują się trudne, gdyż praktycznie, co do większości tych samych obszarów, nie dają identycznych rezultatów. Także pomiary dokonane podczas kontroli na miejscu w 2004 i 2008 roku, co do niektórych tożsamych obszarów gruntu (w obrębie działek ewidencyjnych) przyniosły inne wyniki w 2004 r. i inne w 2008 r., co organ mógł porównać dysponując mapami pokontrolnymi. Ponadto WSA okazał całkowite niezrozumienie problemu strefy buforowej, która, zdaniem skarżącego, nie została w rzeczywistości zastosowana. O zastosowaniu strefy buforowej nie świadczy bowiem wpisanie jakiejś wartości w rubryce pionowej 81 (takie wpisy znajdują się w rubrykach poziomych dot. działek H, I, J), lecz porównanie powierzchni zmierzonej i powierzchni stwierdzonej. Jeżeli powierzchnie te są równe, to znaczy, że stref buforowych nie stosowano, bo ich zastosowanie polega na odsunięciu się od przyjętej granicy mierzonej działki "do wewnątrz" i powierzchnia zmierzona jest wtedy mniejsza od stwierdzonej. Skarżący nie zgodził się też z twierdzeniem Sądu I instancji, że organ I instancji "pismem z [...] maja 2009 r. wezwał wnioskodawcę do złożenia wyjaśnień, w związku z wykrytymi podczas kontroli na miejscu nieścisłościami" a wnioskodawca w korekcie wniosku nie odniósł się do kontroli. Sąd nie dostrzegł, że w wezwaniu tym chodziło o nieścisłości formalne i rachunkowe wynikające, z czego innego niż wyniki kontroli na miejscu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Kasator oparł ją na podstawie przewidzianej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj. naruszeniu przepisów postępowania art. 141 § 1 pkt 4 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a. Podniesione uchybienia proceduralne w istocie sprowadzają się do nieprawidłowego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, z powodu oparcia się wyłącznie na protokole z kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniach 22-26 września 2008 r. Skarżący zarzuca, że dowód z raportu kontroli, jako jedyny dowód w sprawie, został uznany za jednoznaczny i wystarczający. Takie działanie uznał za niezgodne z dyrektywami dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zebrania materiału w sposób wyczerpujący i dokonania oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego. W ocenie strony skarżącej organ nie wyjaśnił jaką metodą, w jakich warunkach i jakim sposobem przeprowadzona została kontrola na miejscu, kto ją przeprowadził i czy miał stosowane uprawnienia, co uzasadnia wątpliwości co do wyniku tej kontroli. Dodał, że w szczególności na podkreślenie zasługuje niepewność w zakresie dokładności pomiaru w odniesieniu do tolerancji błędu czy też stref buforowych. Ustosunkowując się do tak sformułowanego zarzutu należy w pierwszej kolejności zauważyć, że zakres niezbędnych ustaleń w sprawie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania wyznaczają przepisy prawa materialnego unijnego i krajowego wymienione w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji. Postępowanie administracyjne będące przedmiotem kontroli Sądu I instancji zostało wszczęte wnioskiem skarżącego z [...] maja 2008 r., o przyznanie płatności finansowej z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na podstawie § 5 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa I Rozwoju Wsi z 11 kwietnia 2007 r., w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznania pomocy w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007- 2013. (Dz. U. z 2007 Nr 68, poz. 448). Rozporządzenie to utraciło moc z dniem 13 marca 2009 r. na skutek wejścia w życie nowego aktu wykonawczego tj. obecnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. (Dz. U. 09 Nr 40, poz. 329) w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznania pomocy (ONW), w którym zgodnie z § 15 do postępowań w sprawach dotyczących płatności ONW wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe. W związku z powyższym w niniejszej sprawie należało stosować ustawę z dnia 7 marca 2007 r., o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427) i wydane na jej podstawie - art. 29 ust. 1 pkt 1 rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 kwietnia 2007 r., (Dz. U. Nr 68, poz. 448 oraz z 2008 Nr 99, poz. 704). Jednocześnie wskazać trzeba, iż w związku z członkostwem Polski w Unii Europejskiej, bezpośrednie zastosowanie w niniejszej sprawie miały także akty normatywne wydane przez organy Unii Europejskiej, tj. rozporządzenia Komisji (WE): nr 1975/2006, nr 73/2009, nr 1973/2004, nr 796/2004, nr 885/2006. Określają one zasady przyznawania płatności, ale także upoważniają organy państwowe do stosowania sankcji krajowych przeciwko producentom. Przechodząc do analizy zgłoszonych zarzutów należy podkreślić, że w dniach 22-26 września 2008 r. została przeprowadzona kontrola metodą inspekcji terenowej w gospodarstwie skarżącego. Inspektorzy terenowi Biura Kontroli na Miejscu w O. wykryli nieprawidłowości polegające na zawyżeniu zadeklarowanej powierzchni dla działek G i I oraz zaniżeniu powierzchni na działkach rolnych B i H. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek położonych na obszarze ONW strefa nizinna I zadeklarowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną wynosi 4,46%. W związku z tym należna w roku 2008 kwota płatności ONW została pomniejszona o 462,72 zł. Z wykonanej kontroli sporządzono raport nr 9014-00000006880/08, do którego dołączono szkice działek rolnych raz dokumentację fotograficzną. O zamiarze przeprowadzenia kontroli poinformowano skarżącego, a raport z kontroli został mu przekazany przesyłką poleconą z dnia 15 października 2008 r. Następnie organ wezwał stronę pismem z dnia 28 maja 2009 r. do złożenia wyjaśnień w zakresie nieprawidłowości wykrytych w sprawie o przyznanie płatności ONW. Strona w dniu 8 czerwca 2009 r. złożyła korektę wniosku oraz oświadczenie, że działka rolna I położona jest na działkach ewidencyjnych 10/16 oraz 43/1, stanowi zwarty obszar gruntu, natomiast do wyników raportu nie wniosła żadnych zastrzeżeń. W tym stanie sprawy, należy zaakceptować stanowisko Sądu I instancji, iż organ nie popełnił nieprawidłowości w swoim działaniu. Skarżącemu przekazano bezpośrednio kopię raportu. Nie wniósł on do niego żadnych zastrzeżeń. Podniesione w skardze zarzuty, że organ nie omówił w raporcie jaką metodą, w jakich warunkach i jakim sposobem przeprowadzono kontrolę, co powoduje w ocenie skarżącego niepewność co do dokładności pomiaru w kontekście tolerancji błędu, stref buforowych oraz w rezultacie niemożność jego weryfikacji, nie uzasadnia ich uwzględnienia, wobec braku zakwestionowania wyników raportu. W tym miejscu godzi się przypomnieć, iż na okoliczność ustalenia czy producenci spełniają warunki do przyznania wnioskowanej pomocy ustawodawca przewidział kontrole na miejscu i wizytacje w miejscu, stanowiąc jednocześnie, że z czynności kontrolnych osoba je przeprowadzająca sporządza raport. Świadczą o tym przepisy art. 30 ust. 1 i art. 31 ustawy z 7 marca 2007 r., o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich (...). Natomiast, zgodnie z art. 30 ust. 2 tej ustawy, Agencja płatnicza może powierzyć przeprowadzanie kontroli jednostkom organizacyjnym dysponującym odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi. Do określenia w drodze rozporządzenia tych warunków ustawodawca upoważnił ministra właściwego do spraw rozwoju wsi (art. 32 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy). Wydane na tej podstawie rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 31 maja 2007 r., w sprawie warunków, jakie powinny spełniać jednostki organizacyjne, którym można powierzyć wykonywanie czynności kontrolnych w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 101, poz. 685) szczegółowo określa warunki organizacyjne, kadrowe i techniczne jednostek organizacyjnych, którym przeprowadzanie kontroli może być powierzone. Z powyższych przepisów wynika, że kontrole na miejscu w niniejszej sprawie były nie tylko prawnie możliwe, ale także, że musiały być przeprowadzona przez osoby do tego fachowo przygotowane - tj. posiadające nie tylko odpowiedni sprzęt, ale również niezbędną wiedzę. Nie wymagały zawiadomienia, ani udziału w nich producenta natomiast sporządzone z tej kontroli raporty musiały być doręczone. Raport z kontroli z 22-26 września 2008 r., został doręczony przesyłka poleconą i nie spotkał się z zastrzeżeniami strony. Przepis art. 31 ust. 8 ww. ustawy przewiduje, że w przypadku, gdy podmiot kontrolowany nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w raporcie, może zgłosić umotywowane zastrzeżenia co do tych ustaleń osobie, która sporządziła raport. W wyroku z 4 kwietnia 2008 r., sygn. akt II GSK 492/07 Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił znaczenie dowodowe protokołu kontroli w sprawach dotyczących wniosku producenta o przyznanie płatności. Wskazał, iż o wadze dowodu z protokołu kontroli świadczy fakt, że kontrole przeprowadzane mogą być tylko przez określone podmioty. Dowodom tym, właśnie z racji przeprowadzania kontroli przez podmioty wyspecjalizowane (dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi) i bezstronne, co do zasady przypisać należy przymiot wiarygodności. W tym miejscu wskazać należy, iż przepisy ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu obszarów wiejskich (...) nieco inaczej aniżeli zasady procedury administracyjnej określone w k.p.a. statuują pozycję strony w postępowaniu o przyznanie pomocy w ramach poszczególnych działań objętych programem. Art. 21 ust. 1 powołanej wyżej ustawy stanowi, iż do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie stoi na straży praworządności, jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Jednakże w myśl pkt 3 powyższego przepisu organ administracyjny udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, jak również (pkt 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. W tym postępowaniu Agencja nie ma obowiązku aktywnego poszukiwania dowodu. To na stronie oraz innych osobach uczestniczących w tym postępowaniu, zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy ciąży obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Zgłoszenie takich zastrzeżeń w odwołaniu od decyzji organu I instancji, a następnie powtórzenie ich w skardze do sądu administracyjnego, bez wskazania konkretnych dowodów na poparcie ich zasadności, nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Słusznie podkreślił WSA w Ł., iż wobec bierności dowodowej skarżącego organ administracji przyjął dowód z przeprowadzonej kontroli na miejscu jako wystarczającą podstawę do rozstrzygnięcia. ARiMR nie ma obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie oświadczeń składanych we wniosku przez ubiegającego się o pomoc beneficjenta. Przyjęta w ustawie klauzula ciężaru dowodu nie odbiega od klauzuli ciężaru dowodu regulowanej przepisem art. 6 Kodeksu cywilnego. Zastosowana przez ARiMR metoda pomiaru za pomocą GPS spełnia warunki, jakim powinno odpowiadać określenie powierzchni działki rolnej, stosownie do wymagań art. 30 ust. 1, 2 i 4 Rozporządzenia Rady (WE) nr 796/2004. Przy czym z raportu wynika, iż organ uwzględnił tolerancję pomiaru, jaki i szerokość strefy buforowej. W aktach administracyjnych znajdują się analizy i opracowania kryteriów wyboru metod oraz urządzeń pomiarowych GPS w celu zapewnienia wymaganej dokładności i wiarygodności kontroli płatności obszarowych w systemie IACS, zaświadczenia określające maksymalne wartości tolerancji dla wykorzystywanego sprzętu pomiarowego w zależności od typu odbiornika GPS, a także upoważnienia imienne do wykonywania czynności kontrolnych. Zaskarżona decyzja organu odwoławczego spełnia wymogi dotyczące uzasadnienia faktycznego i prawnego, bowiem w uzasadnieniu faktycznym powołano się na raport z kontroli na miejscu, zaś w uzasadnieniu prawnym wyjaśniono podstawy prawne decyzji z przytoczeniem przepisów prawa unijnego i krajowego. Uzasadnienie wyroku Sądu I instancji odpowiada wymogom określonym w art. 141 § 4 p.p.s.a., w szczególności odniesiono się szczegółowo do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze. W takiej sytuacji brak jest jakichkolwiek podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia przepisów postępowania, wymienionych w petitum skargi kasacyjnej. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło