I SA/Wa 1535/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Miernik Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Sędzia WSA Przemysław Żmich Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2010 r. sprawy ze skargi W. F., P. F., M. F., T. F., J. B., M. D., K. W. i A. P. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżących W. F., P. F., M. F., T. F., J. B., M. D., K. W. i A. P. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] po rozpatrzeniu zażalenia T. F. na postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] maja 2009 r. zawieszające z urzędu postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] oznaczoną jako "[...]" utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan faktyczny: Postanowieniem z dnia [...] maja 2009 r., nr [...] Prezydent W. zawiesił postępowanie w sprawie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. jako "[...]". W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji stwierdził, iż rozstrzygniecie sprawy odszkodowana za przedmiotową nieruchomość zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia przez sąd zagadnienia wstępnego poprzez ustalenie następców prawnych dawnych właścicieli nieruchomości opisanej wyżej – małżonków W. i M. D. oraz J. F.. Od w/w postanowienia Prezydenta W., zażalenie wniósł T.F.. T. F. zakwestionował zasadność zawieszenia postępowania odszkodowawczego i podniósł, że skoro z zaświadczenia Sądu Rejonowego W. z dnia [...]lipca 2007 r., L. dz. [...] wynika, iż małżonkowie: W. i M. D. aktem notarialnym z dnia [...] lutego 1942 r., nr rep. [...] sprzedali [...] część działki nr [...] o powierzchni [...] m 2 z nieruchomości hipotecznej nr [...] małżonkom W. i A. F., to nie ma podstaw prawnych do zobowiązywania ich następców prawnych do dostarczenia postanowień spadkowych po W. i M. D.. Ponadto wnioskodawcy podnieśli, iż złożyli do akt sprawy postanowienie Sądu Rejonowego w W. I Wydziału Cywilnego z dnia [...] kwietnia 2009 r., sygn. akt [...] o nabycie spadku po J. F. na rzecz córki M. F.. W wyniku rozpatrzenia zażalenia i zbadania akt sprawy organ podniósł, iż zgodnie z przepisem art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ administracji publicznej zawiesza postępowania gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zagadnienie wstępne stanowi więc kwestię materialno – prawną pojawiająca się w toku załatwienia sprawy administracyjnej, bez rozstrzygnięcia której sprawy administracyjnej załatwić nie można, a rozstrzygnięcie której należy do właściwości innego organu administracji niż ten, przed którym toczy się właśnie postępowanie administracyjne lub do sądu. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, zgodnie z którym skoro od uzyskania postanowienia sądu o nabyciu praw spadkowych po małżonkach D. uzależnione jest ustalenie wszystkich stron prowadzonego w niniejszej sprawie postępowania i jego zakończenie, to kwestia ta stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., będące przesłanką do zawieszenia z urzędu postępowania w sprawie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Przepis art. 61 § 4 k.p.a. nakłada na organ orzekający obowiązek zawiadomienia o wszczętym postępowaniu wszystkich osób będących stronami w sprawie. Brak udziału strony w postępowaniu bez własnej winy stanowić może podstawę do jego wznowienia stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Również bezsporne jest, zdaniem organu że w myśl art. 107 § 1 k.p.a. decyzja administracyjna rozstrzygająca sprawę co do istoty lub w inny sposób kończąca sprawę w danej instancji powinna zawierać oznaczenie strony lub stron. W związku z powyższym Wojewoda [...] uznał, iż brak ustaleń odnośnie strony lub stron postępowania prowadzonego w trybie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami uniemożliwia wydanie decyzji rozstrzygającej merytorycznie wniosek odszkodowawczy. Natomiast ustosunkowując się do zażalenia wnioskodawcy organ wskazał, iż w prowadzonym postępowaniu administracyjnym nie ma podstawy do wydzielenia odrębnej sprawy z wniosku jednej ze stron postępowania, ponieważ w niniejszej sprawie, istnieje jeden przedmiot sporu w postaci nieruchomości gruntowej, a prawa stron tego posterowana wynikają z tego samego stanu faktycznego oraz z tej samej podstawy prawnej co uzasadnia przeprowadzenie postępowania odszkodowawczego dotyczącego więcej niż jednej strony. W tej sytuacji zawieszenie postępowania w przedmiotowej sprawie a trybie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. – jest zdaniem organu w pełni uzasadnione. Na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2009 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył w imieniu skarżących: W. F., P. F., T. F., K. W., J. B., A. i P., M. D., M. F ich pełnomocnik radca prawny A. S. zarzucając naruszenie art. 7, art., 77, art., 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 136 k.p.a. polegające na braku przeprowadzenia przez organ jakiegokolwiek postępowania dowodowego na podstawie którego można by ustalić, czy W. D. oraz M. D. żyją nadal, czy też zmarli. Natomiast zobowiązanie strony przez organ do wystąpienia z wnioskiem do sądu powszechnego o stwierdzenie nabycia spadku w sytuacji gdy na podstawie postępowania administracyjnego nie zostało przesądzone iż został otwarty spadek po M. i W. małż. D. skarżący uznał za przedwczesne. W oparciu o powyższe skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Prezydenta W. z dnia [...] maja 2009 r. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że postanowieniem z dnia [...] maja 2009 r. Prezydent W. zawiesił postępowanie w sprawie odszkodowawczej do czasu ustalenia przez Sąd następców prawnych W. i M. D. oraz zobowiązał strony do wystąpienia w terminie dwóch miesięcy od daty otrzymania tego postanowienia z wnioskami do sądu o wydanie postanowienia o nabyciu spadku, a następnie dostarczenie prawomocnych postanowień o nabyciu spadku po W. i M. D. organowi. Tymczasem organy obu instancji nie przeprowadziły jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia czy dawni współwłaściciele przedmiotowej nieruchomości nadal żyją czy też zmarli. W szczególności zdaniem skarżących organ nie wystąpił do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, Instytutu Pamięci Narodowej, Urzędu Stanu Cywilnego czy też Archiwów Państwowych. W konsekwencji skarżący uznali, iż nie da się wykluczyć, że pkt 2 postanowienia Prezydenta W. z dnia [...] maja 2009 r. jest niewykonalny w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a., gdyż nie można ustalić stwierdzenia nabycia spadku po osobach żyjących. Zdaniem skarżących przed zawieszeniem postępowania organy powinny ustalić przede wszystkim czy otworzył się spadek po M. i W. małż. D.. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję (postanowienie) z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji (postanowienia). W ocenie Sądu skarga zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie zawieszono z urzędu postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] oznaczoną jako "[...]" do czasu przedłożenia prawomocnego postanowienia sądu o nabyciu spadku po M. D. i W. D. współwłaścicielach powyższej nieruchomości zobowiązując jednocześnie wnioskodawców (skarżących) do wystąpienia w terminie 2 miesięcy od otrzymania postanowienia o zawieszeniu postępowania do sądu powszechnego w celu uzyskania postanowienia spadkowego. Tymczasem ze zgromadzonego materiału dokumentacyjnego znajdującego się w aktach przedmiotowej sprawy nie wynika, że organ podjął jakiekolwiek czynności zmierzające do ustalenia czy M. i W. małż. D. żyją czy też zmarli. Ma to istotne znaczenie w rozpatrywanej sprawie gdyż skarżący słusznie podkreślają, że nie wiadomo w takiej sytuacji czy spadek się w ogóle otworzył i czy wydane postanowienie o zawieszeniu postępowania i wystąpieniu do sądu powszechnego o ustalenie spadkobierców M. i W. małż. D. w jest wykonalne. Zbadanie czy dawni współwłaściciele nieruchomości żyją czy też zmarli należy do obowiązków organu administracji, bo to na nim ciąży ustalenie kręgu uczestników postępowania, a wnioskodawcy mają jedynie obowiązek współpracy z organem w tym zakresie. Analiza akt sprawy wskazuje, że organ nie podjął żadnych czynności, które zamierzałyby do ustalenia kręgu uczestników postępowania, w tym ustalenia czy dawni współwłaściciele nieruchomości zmarli czy też żyją. Dopiero ustalenie, że dawni współwłaściciele nie żyją, umożliwi zawieszenie postępowania w sprawie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. i nałożenie na strony tego postępowania obowiązku przeprowadzenia postępowania o nabycie spadku przed sądem powszechnym oraz dostarczenie prawomocnych postanowień o nabyciu spadku organowi, co słusznie podniesiono w skardze. Zatem zdaniem Sądu zawieszenie postępowania w przedmiotowej sprawie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. przed dokonaniem powyższych ustaleń jest przedwczesne. Ponownie rozpoznając sprawę organ powinien zwrócić się do instytucji, które są władne do ustalenia ostatniego miejsca zamieszkania małżonków M. i W. D., a następnie ustalić czy oni żyją, czy też zmarli i w zależności od powyższych ustaleń podjąć dalsze czynności w przedmiotowej sprawie. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.