III SA/Gd 106/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Orłowska Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak ( spr.) Sędzia WSA Felicja Kajut Protokolant: Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2010 r. sprawy ze skargi Zakładów Mięsnych "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością Spółki Komandytowej z siedzibą w G. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego [...] z dnia 6 stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia danych z ewidencji gruntów i budynków oddala skargę. "A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa w G. (zwana dalej spółką lub skarżącą) wniosła o udzielenie informacji o numerach ksiąg wieczystych nieruchomości położonych w G., których właścicielem lub użytkownikiem wieczystym jest "B" Spółka z o. o. w G. Wnioskująca spółka podała, że "B" jest jej dłużnikiem z tytułu umowy poręczenia, wobec czego zamierza przed wystąpieniem na drogę sądową z powództwem o zapłatę złożyć wniosek o zabezpieczenie roszczenia przez wpisanie hipoteki do księgi wieczystej nieruchomości należącej do Spółki. W tym celu niezbędne jest uzyskanie informacji o posiadanych przez dłużnika nieruchomościach , w szczególności numerach ksiąg wieczystych. Prezydent Miasta postanowieniem z dnia 9 listopada 2009 r. odmówił udzielenia wnioskowanej informacji, wskazując jako podstawę prawną m.in. art. 123 § 1 k.p.a., art. 24 ust. 2 oraz 3 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 250, poz. 2027 ze zm.)- zwanej dalej także ustawą- w związku z § 51 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454 ze zm.). Organ wskazał, że wniosek dotyczył konkretnie nieokreślonych nieruchomości. Starosta udostępnia dane ewidencyjne o gruntach i właścicielach w formie wypisu z rejestrów i kartotek, a osoba składająca wniosek o wydanie pełnych informacji ewidencyjnych w formie wypisów i wyrysów powinna posiadać prawo własności do wskazanych nieruchomości bądź wskazać interes prawny, w celu spełnienia którego niezbędne jest uzyskanie dokumentów ewidencyjnych. Tymczasem w ocenie organu wnioskująca spółka wykazała jedynie interes faktyczny. Ponadto punktem wyjścia do uzyskania danych ewidencyjnych, o których mowa w art. 24 ust. 3 ustawy winno być wskazanie przez wnioskodawcę konkretnych nieruchomości gruntowych, nie zaś nazwisko właściciela bliżej nieokreślonej nieruchomości. Złożony wniosek dotyczy wskazania przedmiotu własności konkretnego dłużnika. Ujawnienia majątku dłużnika wierzyciel może dochodzić w trybie art. 913 - 920 Kodeksu postępowania cywilnego. Drogę postępowania cywilnego, jako właściwą w takich sprawach, wskazuje także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2007 r. I OSK 560/2006. W zażaleniu spółka zarzuciła, że organ nie podał żadnego przepisu, zgodnie z którym fakt posiadania wierzytelności względem dłużnika nie stanowi wykazania interesu prawnego. Żaląca podkreśliła, że na mocy art. 218 § 1 k.p.a. organ miał obowiązek udzielić stronie informacji z ewidencji gruntów i budynków. Jeżeli miał jakieś wątpliwości co do interesu prawnego winien przeprowadzić stosowne postępowanie wyjaśniające. Dalej wskazała, że w celu uruchomienia postępowania w sprawie wyjawienia majątku, należy przeprowadzić postępowanie sądowe, a następnie egzekucyjne. W niniejszej sprawie chodzi jednak o zabezpieczenie roszczeń jeszcze przed wszczęciem postępowania sądowego. Ustawa przyznaje wierzycielowi prawo do żądania ustanowienia zabezpieczenia w postaci hipoteki, zatem ma on interes prawny w uzyskaniu wiedzy na temat nieruchomości dłużnika . Po rozpatrzeniu zażalenia Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia 6 stycznia 2010 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W podstawie prawnej powołał m.in. art. 123, art. 217, art. 218 i art. 219 k.p.a. oraz art. 24 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, akcentując konieczność wykazania przez wnioskodawcę interesu prawnego. Według organu treść dołączonych dokumentów świadczy o istnieniu interesu nie prawnego, a faktycznego wnioskodawcy. Powołując się na orzecznictwo organ podkreślił, że interes przedsiębiorcy poszukującego zaspokojenia wierzytelności jest chroniony przez przepisy art. 758-912 k.p.c. Przywołał na poparcie swoich twierdzeń orzeczenia sądów administracyjnych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego skarżąca Spółka zarzuciła, że organ wydał zaskarżone postanowienie w oparciu o nieprawidłową podstawę prawną. Skarżąca nie domagała się bowiem wyrysu czy wypisu z ewidencji w oparciu o art. 24 ust. 3 ustawy, a jedynie informacji na temat praw przysługujących dłużnikowi do nieruchomości położonych na obszarze działania organu. Pojęcie informacji zawarte jest w art. 24 ust. 2 ustawy, które jest pojęciem szerszym, niż wypis czy wyrys. W konsekwencji należy przyjąć, że wnioskodawca nie zawsze ma obowiązek wykazania interesu prawnego w uzyskaniu informacji z ewidencji gruntów, bowiem obowiązek taki odnosi się wyłącznie do art. 24 ust. 3 ustawy. Zdaniem skarżącej niedopuszczalne jest uzależnianie udzielenia jawnej informacji od konieczności wykazywania dodatkowych przesłanek, jeżeli nie wynika to bezpośrednio z przepisów. Orzecznictwo powoływane przez organy zostało wykształcone na tle innych stanów faktycznych, a zatem rozważania na temat interesu prawnego nie powinny mieć znaczenia dla sprawy. Skarżąca wskazała, że przywoływany przepis art. 217 k.p.a. może mieć jedynie ograniczone zastosowanie do wniosku o udzielenie informacji z ewidencji gruntów i budynków, bowiem przepisy rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. przewidują nawet ustne udzielenie informacji. W tej sytuacji wątpliwe jest, czy uzyskuje ona formę prawną zaświadczenia w rozumieniu K.p.a. Skarżąca podniosła, że nawet przy zastosowaniu art. 24 ust. 3 ustawy w zw. z art. 217 k.p.a. rozstrzygnięcie należało uznać za błędne. Skarżąca wykazała swój interes prawny w uzyskaniu informacji z ewidencji gruntów na podstawie dołączonych do wniosku dokumentów. Ponadto jest ona uprawniona do zabezpieczenia swojego roszczenia na podstawie art. 730 § 2 k.p.c. Jednym z podstawowych sposobów zabezpieczenia roszczeń pieniężnych jest obciążenie nieruchomości zobowiązanego hipoteką przymusową. W celu spełnienia przesłanek formalnych wniosku i uzyskania ochrony powód winien wskazać we wniosku konkretną nieruchomość dłużnika oraz załączyć odpis jej księgi wieczystej. Jedynym urzędowym rejestrem, z którego powód może uzyskać takie dane jest ewidencja gruntów i budynków. Tym samym przedmiotowa informacja jest potrzebna, by skarżąca mogła zrealizować swoje prawa wynikające ze stosunku prawnego ukształtowanego w oparciu o konkretne przepisy cywilnego prawa materialnego, czyli swój interes prawny. Błędne jest rozumowanie organu, że udzielenie informacji na temat dłużnika wnioskodawcy jest formą postępowania o wyjawienie majątku. Organ ma obowiązek udzielania informacji na temat dłużnika komornikowi, a jednocześnie nie ma żadnych podstaw, aby miał odmówić udzielenia informacji bezpośrednio wierzycielowi. Zdaniem skarżącej organy pominęły fakt, że o zastosowaniu instytucji wyjawienia majątku decydują określone przesłanki związane ze znanym już wierzycielowi stanem majątku dłużnika, bądź nierokującym na zaspokojenie należności dotychczasowym postępowaniem egzekucyjnym. Skarżąca zamierza złożyć wniosek o zabezpieczenie jeszcze przed wszczęciem procesu sądowego. Pytanie skierowane do organu miało na celu ustalenie, czy dłużnik posiada określone prawa do nieruchomości , co pozwoliłoby ocenić szanse wierzyciela na zaspokojenie. Wniosek o udzielenie informacji z ewidencji gruntów nie jest działaniem wierzyciela równorzędnym z wszczęciem postępowania o wyjawienie majątku. W pewnych okolicznościach uzyskanie właściwych informacji może w ogóle warunkować wszczęcie postępowania sądowego, zwłaszcza przy uwzględnieniu kosztów postępowania. Skarżąca stwierdziła, że postępowanie administracyjne wszczęte na podstawie wniosku o udzielenie informacji z ewidencji gruntów nie zmierza bezpośrednio do ujawnienia majątku dłużnika. Jedynym celem tego postępowania jest potwierdzenie, że dany podmiot ma lub też nie ma określonych praw rzeczowych do nieruchomości znajdujących się na obszarze działania organu. Przedmiotowy rejestr jest wyłącznie odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego dotyczącego danej nieruchomości. Wydając zaświadczenie organ potwierdza jedynie urzędowo stan faktyczny i prawny figurujący w ewidencji, dlatego nie ma znaczenia sposób , w jaki wnioskodawca chce uzyskane informacje wykorzystać. Organ nie ma żadnych podstaw prawnych by odmówić udzielenia informacji wnioskodawcy. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Dodatkowo wskazał, że choć skarżący nie wnosił o wydanie wypisu z operatu ewidencyjnego, a żądał udzielenia informacji o numerach ksiąg wieczystych, to żądane dane nie przysługiwały stronie z uwagi na brak skonkretyzowania przedmiotu, którego udostępnione informacje mają dotyczyć. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W chwili rozpatrywania wniosku skarżącej art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne ( t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 240, poz.2027 ze zm.), zwanej dalej "ustawą", stanowił, że informacje o gruntach, budynkach i lokalach zawiera operat ewidencyjny, który składa się z map, rejestrów i dokumentów uzasadniających wpisy do tych rejestrów. Zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące: 1) gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty; 2) budynków - ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych; 3) lokali - ich położenia, funkcji użytkowych oraz powierzchni użytkowej. Natomiast art. 20 ust. 2 stanowi, że w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także: 1) właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych - inne osoby fizyczne lub prawne, w których władaniu znajdują się grunty i budynki lub ich części; 2) miejsce zamieszkania lub siedzibę osób wymienionych w pkt 1; 3) informacje o wpisaniu do rejestru zabytków; 4) wartość nieruchomości. Z powyższego wynika, na co zwraca się uwagę w orzecznictwie sądów administracyjnych, że ewidencja gruntów i budynków zawiera informacje o charakterze przedmiotowym ( art. 20 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 i 4 ), jak i podmiotowym ( art. 20 ust. 2 pkt 1 i 2 ). Art. 24 ust. 2 ustawy stanowi, że informacje o gruntach, budynkach i lokalach, o których mowa w art. 20 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 3 i 4 są jawne i powszechnie dostępne. Jawne i powszechnie dostępne są wobec tego informacje o charakterze przedmiotowym. Natomiast zgodnie z art. 24 ust. 3 ustawy wypisy z operatu ewidencyjnego, zawierające dane , o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 i 2 – czyli informacje o charakterze podmiotowym, wydawane są tylko na żądanie 1) właścicieli lub osób fizycznych i prawnych, w których władaniu znajdują się grunty, budynki lub lokale będące przedmiotem wypisu; 2) podmiotów publicznych lub podmiotów niebędących podmiotami publicznymi, realizującymi zadania publiczne na podstawie odrębnych przepisów albo na skutek powierzenia lub zlecenia przez podmiot publiczny, które związane są z gruntami, budynkami lub lokalami będącymi przedmiotem wypisu; 3) innych podmiotów, niż wymienione w pkt 1 i 2, które mają interes prawny związany z gruntami, budynkami lub lokalami będącymi przedmiotem wypisu. Wynika z powyższego w sposób niewątpliwy, że art. 24 ust. 2 i art. 24 ust. 3 ustawy zawierają dwie różne podstawy prawne do udzielenia informacji z operatu ewidencyjnego. Wynika z powyższego także, że ustawodawca uznał , iż informacje o charakterze podmiotowym lub podmiotowo-przedmiotowym nie są jawne i powszechnie dostępne, a udostępnienie ich wiąże się z uwzględnieniem przywołanych w przepisie art. 24 ust. 3 ustawy ograniczeń. Informacje o charakterze podmiotowym bądź podmiotowo- przedmiotowym udzielane być mogą jedynie na podstawie art. 24 ust. 3 ustawy( porównaj wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2009 r. sygn. akt I OSK 189/09 , publ. Centralna Baza Orzeczeń i Informacji o Sprawach, dostępna w Internecie) Żądanie skarżącej o udostępnienie z ewidencji gruntów i budynków informacji o posiadanych przez jej dłużnika nieruchomościach położonych w G., w szczególności o numerach ksiąg wieczystych nieruchomości, których właścicielem lub użytkownikiem jest konkretna spółka, jest żądaniem informacji nie jedynie o charakterze przedmiotowym, a podmiotowo- przedmiotowym. Skarżąca domaga się bowiem informacji związanych z konkretną osobą, poszukuje nieznanego jej majątku nieruchomego określonego dłużnika. Żądanie skarżącej nie dotyczy uzyskania informacji o konkretnych , wskazanych przez nią gruntach, budynkach czy lokalach, czyli informacji przedmiotowej, a tylko ta sytuacja objęta jest dyspozycją art. 24 ust. 2 ustawy ( porównaj w/w wyrok NSA). Skarżąca we wniosku o udostępnienie danych nie wskazała sposobu udzielenia jej żądanych informacji ani też nie powoływała się w nim na żaden konkretny przepis ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne . Także w zażaleniu na postanowienie organu I instancji nie wskazywała, że domaga się udzielenia informacji na podstawie skonkretyzowanego przepisu w/w ustawy. Dopiero w skardze podniosła, że nie żądała udzielenia informacji w postaci wypisu i wyrysu z operatu ewidencyjnego na podstawie art. 24 ust. 3 ustawy, do wydania którego należy wykazać interes prawny , lecz udzielenia informacji w oparciu o art. 24 ust. 2 ustawy , który nie wymaga wykazania takiego interesu. Skoro skarżąca nie wskazywała sposobu udzielenia informacji ani podstawy prawnej wniosku, organ I instancji prawidłowo rozpoznał jej wniosek uznając, że – z uwagi na jego treść - należy rozważyć spełnienie przesłanek z art. 24 ust. 3 , a szczególnie z art. 24 ust. 3 pkt 3 ustawy. Z treści uzasadnienia postanowienia organu odwoławczego , w którym podkreśla on konieczność istnienia po stronie wnioskodawcy interesu prawnego również wynika, że także rozważał tę właśnie podstawę prawną. Organy obu instancji co do zasady prawidłowo uznały, że skarżąca nie ma interesu prawnego w uzyskaniu żądanej informacji, choć podnoszone przez organy argumenty nie do końca przystają do podanego przez skarżącą stanu faktycznego. Wskazywane przez organy przepisy kodeksu postępowania cywilnego mogłyby mieć zastosowanie w sytuacji , gdyby skarżąca już dysponowała tytułem wykonawczym uzyskanym wobec dłużnika. Skarżąca podawała jednak, że zamierza uzyskać zabezpieczenie przed wniesieniem pozwu o zapłatę, wobec czego przepisy te nie mogłyby mieć zastosowania. Należy zwrócić uwagę na to, że art. 24 ust. 3 pkt 3 ustawy wiąże wydanie wypisu z operatu ewidencyjnego z istnieniem po stronie wnioskodawcy istnienia interesu prawnego nie jakiegokolwiek, lecz interesu prawnego związanego z gruntami , budynkami lub lokalami będącymi przedmiotem wypisu. Wskazywana przez skarżącą chęć złożenia do sądu powszechnego, na podstawie art. 730 k.p.c., wniosku o udzielenie zabezpieczenia przed wszczęciem postępowania , które może być udzielone przez obciążenie nieruchomości obowiązanego hipoteką przymusową (art. 747 pkt 2 k.p.c.) , nie jest w żadnej mierze wykazaniem "interesu prawnego związanego z gruntami , budynkami lub lokalami będącymi przedmiotem wypisu". Chęć zabezpieczenia roszczenia pieniężnego przez obciążenie nieruchomości nie jest tożsama z istnieniem interesu prawnego związanego z tą nieruchomością. Należy też mieć na uwadze fakt, że zabezpieczenie roszczeń pieniężnych - zgodnie z art. 747 k.p.c.- nastąpić może nie tylko poprzez obciążenie nieruchomości hipoteką przymusową. Skarżąca ma interes w ustaleniu majątku dłużnika, ale jest to jedynie interes faktyczny , nie zaś interes prawny, o jakim mowa w art. 24 ust. 3 pkt 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Podkreślenia wymaga też fakt, iż zadaniem starosty prowadzącego ewidencję gruntów i budynków jest udzielanie informacji i wydawanie wypisów przy spełnieniu warunków określonych prawem, nie zaś prowadzenie czynności poszukiwawczych mienia konkretnych osób. Uzyskanie jawnej informacji o charakterze przedmiotowym, czyli nie związanym z osobą właściciela, na podstawie art. 24 ust. 2 ustawy , wymaga wskazania konkretnych gruntów , budynków czy lokali , o czym była już mowa wyżej ( tak np. też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w sprawie o sygn. akt III SA/Gd 230/09 publ. Centralna Baza Orzeczeń i Informacji o Sprawach, dostępna w Internecie ) .Skarżąca wymogów tego przepisu nie spełniła, bowiem nie wskazała konkretnej nieruchomości , o jakiej chciałaby uzyskać informację, a domagała się wskazania nieruchomości należących do jej dłużnika . Taka sytuacja nie wypełnia dyspozycji art. 24 ust. 2 ustawy. Należy nadmienić, że organ pierwszej instancji rozważał także możliwość udzielenia skarżącej informacji na podstawie art. 24 ust. 2 ustawy, o czym świadczy przywołanie tego przepisu w podstawie prawnej postanowienia i treść uzasadnienia, prawidłowo przyjmując, że przepis ten w tak określonym stanie faktycznym nie może mieć zastosowania , omyłkowo przywołując jednak w uzasadnieniu art. 24 ust. 3 ustawy. Organ odwoławczy w całości zaskarżone zażaleniem postanowienie utrzymał w mocy. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że zaskarżone i poprzedzające je postanowienie, mimo częściowo błędnych uzasadnień, odpowiadają prawu. Dostrzeżone przez Sąd uchybienia nie mogły mieć wpływu na wynik sprawy. W tej sytuacji Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.