I OZ 617/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 maja 2010 r. sygn., akt II SA/Wa 1955/09 odmawiające przywrócenia terminu do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 marca 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 1955/09 oddalającego skargę A. R. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania emerytury wojskowej w drodze wyjątku postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 maja 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 1955/09 odmówiono A. R. przywrócenia terminu do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 9 marca 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 1955/09 w sprawie z jego skargi na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania emerytury wojskowej w drodze wyjątku. W dniu 18 marca 2010 r. A. R. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pismo zawierające prośbę o rozpoznanie jego sprawy, jednocześnie stwierdzając że z uwagi na swoją chorobę zapomniał o możliwości wglądu do akt. W odpowiedzi na powyższe pismo wydano pełnomocnikowi skarżącego – żonie D. R. odpis sentencji nieprawomocnego wyroku z dnia 9 marca 2010 r. Odpis ten doręczono w dniu 26 marca 2010 r. W dniu 29 marca 2010 r. (data prezentaty) do WSA w Warszawie wpłynął wniosek A. R. o przywrócenie terminu do "wniesienia odwołania" od wydanego w sprawie wyroku. Sformułowane w ten sposób żądanie skarżący uzasadnił chorobą psychiczną, wskutek której przeoczył termin zakreślony przez sąd. Sąd I instancji uznał, że powyższe pismo stanowi w części wniosek o sporządzenie i doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem. W pozostałej części wezwał pełnomocnika skarżącego do sprecyzowania żądania, dołączając odpis podania mocodawcy i pouczając o treści art. 49 § 1 w związku z art. 46 § 1 pkt 2 i 3 oraz o treści art. 141 § 2, art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej powoływana jako P.p.s.a.). W odpowiedzi na to wezwanie pełnomocnik A. R. poinformował, iż wystąpienie skarżącego stanowi wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz, że uchybienie terminu było wynikiem trudności w nawiązaniu kontaktu z A. R. z uwagi na jego chorobę psychiczną. W powołanym na wstępie postanowieniu Sąd I instancji uznał, że w okolicznościach niniejszej sprawy uznać należy, że pełnomocnik skarżącego dochował siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, ale sam wniosek pod względem merytorycznym nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 87 § 2 P.p.s.a. w piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Brak winy polega na dopełnieniu obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona lub jej pełnomocnik nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W ocenie sądu pełnomocnik skarżącego – D. R., powołując się na chorobę psychiczną swojego mocodawcy i utrudniony z nim kontakt nie uprawdopodobniła w sposób wystarczający braku swojej winy w uchybieniu terminu do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Przede wszystkim podkreślenia wymaga fakt, że pełnomocnik skarżącego o konieczności wcześniejszego złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku został pouczony w doręczonym w dniu 11 lutego 2010 r. zawiadomieniu o terminie rozprawy. Nadto pełnomocnictwo udzielone w dniu 16 grudnia 2009 r. nie zostało do chwili obecnej wypowiedziane ani przez pełnomocnika, ani przez mocodawcę. Na powyższe postanowienie zażalenie wniósł pełnomocnik skarżącego – D. R., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Podniosła, że nie została prawidłowo poinformowana o konieczności wcześniejszego (tj. przed wniesieniem skargi kasacyjnej) złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Ona w tym czasie przebywała poza granicami kraju, a zawiadomienie odebrał jej brat A. Z., który jedynie telefonicznie poinformował ją o wyznaczeniu daty rozprawy. Dnia 12 sierpnia 2010 r. (data prezentaty) do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynęło pismo procesowe pełnomocnika z urzędu A. R., w którym podtrzymano dotychczasowe argumenty strony skarżącej. Ponadto podniesiono, że strona skarżąca nie zrozumiała pouczenia zawartego w zawiadomieniu o terminie rozprawy, co wynika z braku znajomości prawa. W związku z powyższym należy stosować do dotychczasowego pełnomocnika skarżącego inne zasady dotyczące staranności należytego działania jako pełnomocnika procesowego, niż od profesjonalnego pełnomocnika. Stwierdzono, że zarówno skarżący jak i jego dotychczasowy pełnomocnik mieszkają poza W., co uniemożliwiło im przyjazd na rozprawę i spowodowało uchybienie terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Należy zauważyć, że warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 P.p.s.a. czyli uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu, spowodowanie przez to uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony oraz dochowanie terminu do wniesienia wniosku i dopełnienie uchybionej czynności. W orzecznictwie i literaturze prawniczej przyjmuje się, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło na skutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Odnosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że skarżący w dniu 16 grudnia 2009 r. ustanowił pełnomocnika procesowego w osobie swojej żony D. R. Zgodnie z przepisami pełnomocnik skarżącego został powiadomiony o terminie rozprawy. W zawiadomieniu tym znalazło się pouczenie o tym, iż uzasadnienie wyroku oddalającego skargę jest doręczane na wniosek złożony w terminie 7 dni od daty ogłoszenia wyroku, a złożenie wniosku po upływie tego terminu jest uznawane za czynność bezskuteczną. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru pismo to zostało skutecznie doręczone dnia 11 lutego 2010 r. do rąk R. Z.- matki pełnomocnika. Z tych powodów nie może odnieść zamierzonego skutku wytyk ujęty w zażaleniu, że strona skarżąca nie została właściwie poinformowana o konieczności złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Fakt, że pełnomocnik nie zapoznał się z treścią pouczenia może jedynie wskazywać na jego niedbałość w prowadzeniu spraw swojego mocodawcy, a to z kolei nie może usprawiedliwiać przyczyny uchybienia terminu. Pogląd, zgodnie z którym niedostateczne zapoznanie się lub brak zapoznania się z pouczeniem nie stanowi okoliczności uzasadniającej przywrócenia terminu do dokonania czynności, jest ugruntowany w judykaturze w tym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 17 stycznia 2008 r., sygn. akt II OZ 1388/07, postanowienie z dnia 20 października 2005 r., sygn. akt II OZ 866/05). Podobnie nie ulega wątpliwości, że uchybienia pełnomocnika obarczają zawsze stronę, którą on reprezentuje. Zatem brak należytej staranności po jego stronie nie może stanowić podstawy do przywrócenia stronie uchybionego terminu Podnieść należy również, że samo istnienie dolegliwości o charakterze przewlekłym (choroba psychiczna skarżącego) nie może zostać uznane za okoliczność, której nie dało się przewidzieć, tym bardziej, że skarżący przed wyznaczeniem terminu rozprawy ustanowił pełnomocnika i to on miał wykazać się należytą starannością przy dokonywaniu czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Na marginesie Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że fakty przedstawione w piśmie procesowym pełnomocnika z urzędu, a dotyczące sytuacji materialnej skarżącego, nie miały wpływu na niniejsze rozstrzygnięcie, gdyż okoliczności te nie stanowią jednej z przesłanek przywrócenia terminu, określonych wyczerpująco w art. 86 § 1, § 2 i art. 87 § 1 - § 4 P.p.s.a. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak sentencji.