II GSK 942/10

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2011-09-22

Skład orzekający: Jan Bała, Hanna Kamińska, Wojciech Kręcisz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania pomocy finansowej grupie producentów rolnych, której jeden z członków w pierwszym roku działalności nie produkował produktu, dla którego grupa została utworzona, jest zgodna z prawem, mimo że formalnie grupa spełniała wymogi rejestracji?
Ratio decidendi
Odmowa przyznania pomocy finansowej grupie producentów rolnych jest uzasadniona, jeśli jeden z jej członków w pierwszym roku działalności nie produkował produktu, dla którego grupa została utworzona. Takie działanie należy uznać za sztuczne stworzenie warunków do otrzymania płatności, sprzeczne z celami systemu wsparcia, co uzasadnia odmowę przyznania środków finansowych na podstawie przepisów unijnych i krajowych.
Stan faktyczny
Grupa producentów rolnych "L." Sp. z o.o. złożyła wniosek o przyznanie pomocy finansowej w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich. Jeden z członków grupy, spółka "S.", w pierwszym roku działalności grupy nie produkowała rzepaku, dla którego grupa została utworzona, choć posiadała pszenicę z poprzedniego roku. Organy administracji odmówiły przyznania pomocy, uznając, że warunki do jej otrzymania zostały stworzone sztucznie. WSA oddalił skargę grupy, a NSA oddalił skargę kasacyjną.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Bała Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia del. WSA Wojciech Kręcisz (spr.) Protokolant Paulina Piasecka po rozpoznaniu w dniu 22 września 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "L." Spółki z o.o. w M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia [...] maja 2010 r. sygn. akt [...] w sprawie ze skargi "L." Spółki z o.o. w M. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2010 r. nr 6/09/10 w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z budżetu Unii Europejskiej oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 maja 2010 r., sygn. akt V SA/Wa 488/10, wydanym w sprawie ze skargi "L." S. z o.o. w M. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...] znak [...], w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z budżetu Unii Europejskiej, oddalono skargę. Wyrok zapadł na tle następującego stanu faktycznego sprawy: W dniu [...] września 2008 r. do L. Oddziału Regionalnego ARiMR wpłynął wniosek grupy producentów rolnych "L." S. z o.o. w M., o przyznanie pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. W powyższym wniosku skarżąca zgłosiła m.in. przychody netto grupy ze sprzedaży produktów lub grupy produktów, ze względu na które grupa została utworzona, wytworzonych w gospodarstwach jej członków i sprzedanych odbiorcom, którzy nie są członkami grupy. Załącznikami do przedmiotowego wniosku były m.in. wykazy faktur VAT i rachunków, potwierdzających przychody skarżącej ze sprzedaży produktów ze względu na które skarżąca spółka została utworzona. W trakcie weryfikacji przedłożonej przez skarżącą dokumentacji organ pierwszej instancji ustalił, że jeden z podmiotów grupy, tj. "S." S. z o.o. nie realizuje sprzedaży produktów wytworzonych w swoim gospodarstwie za pośrednictwem ww. Grupy producentów rolnych. W dniu [...] i [...] maja 2009 r. inspektorzy ARiMR w Z. G. przeprowadzili w Grupie producentów rolnych "L." S. z o.o. w M. oraz podmiotach członkowskich czynności kontrolne. W odniesieniu do skarżącej spółki stwierdzono, że należność wynikająca z faktury nr [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r. została uregulowana częściowo. Natomiast w odniesieniu do "S." S. z o.o. stwierdzono, że spółka nie dostarczyła grupie rzepaku w okresie objętym wnioskiem, ponieważ go nie produkowała. Decyzją z dnia [...] maja 2009 r., nr [...] Dyrektor L. Oddziału ARiMR w Z. G. odmówił skarżącej wypłaty środków finansowych z tytułu pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, za pierwszy rok działalności. Na skutek odwołania, decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. Prezes ARiMR utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] maja 2009 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że szczegółowe warunki i tryb przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" zostały uregulowane w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2007 r. nr 81, poz. 550, z późn. zm.; dalej "rozporządzenie GR"). Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 2 tego rozporządzenia , pomoc finansowa jest udzielana grupie producentów, która została utworzona ze względu na określone produkty lub grupę produktów. Zgodnie natomiast z art. 5 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzania procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. L 368 z 23 grudnia 2006 r., str. 74), nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których stwierdzono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami systemu wsparcia. Według organu odwoławczego, jak wynika z przeprowadzonej kontroli, w pierwszym roku działalności skarżącej spółki jeden z pięciu członków grupy nie produkował ziaren zbóż, a ich rzeczywistą produkcję prowadziło tylko czworo udziałowców. W konsekwencji, mimo spełnienia formalnych warunków niezbędnych do utworzenia grupy producentów rolnych na grancie prawa polskiego, w ocenie organu odwoławczego, rzeczywiście przeprowadzone i nieprzeprowadzone operacje grupy w pierwszym roku jej działalności, wskazują na sztuczny i pozorny charakter stworzonych przez grupę warunków do przyznania pomocy. Wobec tego, Prezes ARiMR stwierdził, że w analizowanym stanie faktycznym, przyznanie skarżącej pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" za pierwszy rok działalności, spowodowałoby uzyskanie wsparcia przez podmioty, których działalność nie stanowiła realizacji celu, dla którego grupa została utworzona, a w szczególności celu określonego w ust. 1 lit. b Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005. W konsekwencji, doprowadziłoby to do naruszenia celów i istoty działania, wynikających z przedmiotowej regulacji. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że nie kwestionuje spełniania przez skarżącą formalnych warunków koniecznych do uzyskania przez nią statusu grupy producentów rolnych. Jednakże w ocenie organu, w pierwszym roku działalności grupy, w którym jeden jej członków w ogóle nie produkował ziaren zbóż będących produktem, ze względu na który grupa producentów została utworzona, skarżąca w sposób sztuczny stworzyła warunki wymagane do otrzymania pomocy, w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia, a w konsekwencji przedmiotowa pomoc nie powinna zostać jej przyznana. Od tej decyzji skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. który, jak to wskazano na wstępie, skargę tę oddalił. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji przypomniał, że zasady organizowania się producentów rolnych w grupy producentów oraz zasady i warunki udzielania ze środków publicznych pomocy finansowej związanej z ich organizowaniem i funkcjonowaniem określa ustawa z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw (Dz.U. Nr 88, poz.983 ze zm.), zwana dalej "ustawą o grupach producentów rolnych". Ustawa ta określa szereg warunków, które muszą zostać spełnione dla prowadzenia działalności przez grupę producentów rolnych, m.in. grupa musi zostać utworzona przez producentów jednego produktu lub grupy produktów (art. 3 ust.1 pkt 1). W ustawie określone zostały również wymagania jakie musi spełniać statut lub umowa, na podstawie których działa grupa (art. 4 ). Natomiast program wspierania rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich obejmuje m.in. działanie pod nazwą "grupy producentów rolnych". W ramach tego programu grupom producentów rolnych przyznawana jest pomoc finansowa. Warunki i tryb przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" określa wydane na podstawie art. 29 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. Nr 64, poz.427 ze zm.) rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. (Dz.U.Nr 81, poz.550 ze zm.). Zgodnie z ww. rozporządzeniem z dnia 20 kwietnia 2007 r. pomoc jest udzielania grupie producentów, która prowadzi działalność na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jest wpisana do rejestru grup producentów rolnych zgodnie z powyższą ustawą czyli do rejestru prowadzonego przez właściwego marszałka województwa, została utworzona ze względu na produkty określone w załączniku do rozporządzenia i został jej nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów. Pomoc jest wypłacana w formie rocznych płatności i obejmuje okresy kolejnych 12 miesięcy prowadzenia działalności przez grupę, liczone od dnia decyzji o wpisie grupy do rejestru. Według Sądu pierwszej instancji powyższe przepisy nie przewidują kontrolowania przez organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa założenia i funkcjonowania grupy producentów rolnych pod kątem spełnienia wymogów formalnych. W tym zakresie organy ARiMR są związane decyzją i wpisem do rejestru dokonanymi przez właściwego marszałka województwa. Zatem wobec uzyskania przez skarżącą wpisu do prowadzonego przez Marszałka Województwa L. rejestru grup producentów rolnych, Prezes ARiMR zobowiązany był uznać, że grupa spełnia wymogi formalne bycia grupą producentów rolnych. Jak wskazał WSA przed wydaniem decyzji w sprawie przyznania środków finansowych organy orzekające sprawdzają, czy przyznanie pomocy wnioskodawcy wpisanemu do rejestru będzie zgodne z przepisami rozporządzenia nr 1698/2005 i rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do działań wsparcia rozwoju obszarów wiejskich, zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1975/2006". Zgodnie z art. 5 ust.3 tego rozporządzenia nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których stwierdzono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami systemu wsparcia. Zdaniem Sądu pierwszej instancji bezsporne jest, że w pierwszym roku istnienia grupy jeden z jej członków (spółka "S.") nie produkowała ziaren zbóż, dla produkowania i sprzedaży których grupa została utworzona. W tej sytuacji mimo spełnienia przez skarżącą warunku formalnego uznania za grupę producentów rolnych (wpis do rejestru), w okresie objętym wnioskiem cel przepisów polegający na ułatwianiu wspólnego wprowadzenia do obrotu ziaren zbóż nie został osiągnięty. W związku tym Sąd pierwszej instancji uznał, że warunki do otrzymania płatności zostały stworzone sztucznie, a wypłata dofinansowania byłaby sprzeczna z określonymi w wyżej wymienionych przepisach celami wsparcia. Ponadto Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organu odwoławczego, zgodnie z którym istotą pomocy przyznawanej w ramach działania "grupy producentów rolnych" jest wsparcie wspólnej produkcji określonego produktu realizowanej za pośrednictwem grupy przez wszystkich producentów zakładających grupę. Skarżąca złożyła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, wnosząc o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła: 1. naruszenie prawa procesowego, a to art. 141 § 4 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) - dalej zwana p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, mimo ewidentnego naruszenia przez organy prawa procesowego, polegającego na dokonaniu ustaleń faktycznych z naruszeniem art. 7, 77 i 80 k.p.a., i błędne ustalenie przez Sąd, że niespornym jest, jakoby jeden z członków grupy - "S." S. z o.o. nie produkowała w pierwszym roku działalności produktu, dla którego była utworzona grupa, podczas gdy już organ pierwszej instancji ustalił, że "S." S. z o.o. miała w 2008 r. w magazynach 1897,17 ton pszenicy, co oznacza, że już w 2007 roku rozpoczęła produkcję towaru, dla którego została utworzona grupa; sprzedaż tego produktu za pośrednictwem grupy nastąpiła później, co nie zmienia faktu, że w pierwszym roku działalności, czyli od dnia [...].07.2007 r. do [...].08.2008 r., każdy członek grupy produkował ziarna zbóż, dla których została utworzona grupa; naruszenie to ma istotne znaczenie dla sprawy, gdyż w zaskarżonym wyroku Sąd pierwszej Instancji przyjął jako niesporny fakt, że w pierwszym roku istnienia jeden z członków grupy nie produkował ziaren zbóż, dla produkowania i sprzedaży których grupa została utworzona; oznacza to, że treść wyroku mogła być inna, gdyby nie powyższe, błędne ustalenie; 2. naruszenie prawa materialnego, a to błędną wykładnię art. 35 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju obszarów Wiejskich (Dz. U. UE L. z 2005 r., Nr 277, str. 1, dalej: Rozporządzenie Rady WE) poprzez przyjęcie, że wynika z tego przepisu, jakoby "działanie wspólne" o którym tam mowa oznaczało "działanie wszystkich członków grupy", podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że chodzi o wsparcie działania producentów rolnych w ramach grupy, a nie nałożenie obowiązku, aby każdy z członków grupy prowadził określoną produkcję i dokonywał sprzedaży w każdym roku kalendarzowym działalności grupy; 3. naruszenie prawa materialnego, a to niewłaściwe zastosowanie art. 5 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 07 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wprowadzania procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (DZ. U. L 368 z 23 grudnia 2006 r., str. 74; dalej: Rozporządzenie Komisji WE) poprzez zastosowanie ww. przepisu do sytuacji, gdy jedna ze spółek wchodzących w skład grupy producentów rolnych przez jeden rok nie sprzedała ziaren zbóż, dla których produkcji grupa została utworzona, choć je wytworzyła; podczas gdy do stanu faktycznego w sprawie, przepis ten nie miał zastosowania, gdyż nie zostało stwierdzone ani to, że grupa w sposób sztuczny stworzyła warunki do uzyskania płatności, ani to, że grupa działała w celu osiągnięcia korzyści sprzecznych z celami wsparcia; 4. naruszenie prawa materialnego, a to § 3 ust. 1 rozporządzenia GR poprzez jego niezastosowanie i uznanie za zgodną z prawem odmowę przyznania pomocy, podczas gdy skarżąca spełnia wszystkie przesłanki określone w tym przepisie; 5. naruszenie prawa procesowego, a to art. 145 § 1 i art. 151 pkt 1 lit. a p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy organ w zaskarżonej decyzji naruszył prawo materialne poprzez błędną wykładnię art. 35 Rozporządzenia Rady (WE), niewłaściwe zastosowanie art. 5 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE), oraz niezastosowanie § 3 ust. 1 rozporządzenia GR, a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło do odmowy przyznania pomocy skarżącej. Jak podnosi skarga kasacyjna, Sąd pierwszej instancji bezzasadnie przyjął za niesporne, że w pierwszym roku działalności jeden z członków grupy nie produkował ziaren zbóż, dla których produkcji utworzona była grupa. Okoliczność ta bowiem była przez skarżącą kwestionowana już w odwołaniu, gdzie skarżąca wskazywała, że członek skarżącej grupy producenckiej - "S." S. z o.o. wyprodukował pszenicę już w pierwszym roku działalności, i sprzedał ją za pośrednictwem grupy w 2009 r. Zatem błędne jest ustalenie organów zaakceptowane przez Sąd pierwszej instancji według którego jeden z członków grupy nie produkował w pierwszym roku działalności produktu, dla którego utworzona została grupa. Kasator zaznaczył, że jeden z członków, "S." S. z o.o., sprzedała wyprodukowaną pszenicę w roku następnym, co jednak nie oznacza, iż nie produkowała tej pszenicy w pierwszym roku działalności. Ponadto w ocenie strony wnoszącej skargę kasacyjną z żadnego przepisu nie wynika obowiązek, aby w każdym roku istnienia grupy, każdy jej członek dostarczał i dokonywał sprzedaży produktu, dla którego produkcji grupa została utworzona. Każdy członek ma obowiązek sprzedawać całość wytworzonej produkcji za pośrednictwem grupy, ale dotyczy to produktów, dla których utworzono grupę i akt założycielski może przewidywać wyjątki od tej zasady (art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy o grupach producentów rolnych). Zatem jeżeli już członek grupy wytworzy produkt, to ma obowiązek co do zasady go sprzedać za pośrednictwem grupy. Członkowie grupy nie mają też zakazu wytwarzania innych produktów, co wynika m.in. z brzmienia art. 4 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy. W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zarzuty skargi kasacyjnej zostały oparte na obydwu podstawach wskazanych w przepisie art. 174 p.p.s.a., tj. naruszenia prawa materialnego przez jego błędna wykładnię oraz naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazany wyżej sposób sformułowania podstaw kasacyjnych uzasadnia, aby w pierwszej kolejności odnieść się do oceny zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania. Zarzuty naruszenia prawa materialnego mogą być bowiem - w kontekście kontroli procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego - oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny jedynie wówczas, gdy stanowiący podstawę wydanego wyroku stan faktyczny sprawy jest bezsporny lub, gdy jego ustalenia nie zostały skutecznie podważone poprzez wykazanie naruszenia przepisów postępowania przez Sąd. Odnosząc się do kierowanego wobec faktycznych podstaw wydanego rozstrzygnięcia zarzutu naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 145 § 4 p.p.s.a. (powiązanego z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) polegających, zdaniem kasatora, na błędnym ustaleniu przez Sąd, że "S." S. z o.o., jako członek grupy producentów rolnych "L." Sp. z o.o., nie produkowała w pierwszym roku działalności grupy produktu, dla którego była utworzona grupa, podczas gdy spółka "S." w 2008 r. miała w magazynach 1897,17 ton pszenicy, co oznacza, że w 2007 roku rozpoczęła produkcję towaru, dla którego została utworzona grupa (jakkolwiek sprzedaż tego produktu za pośrednictwem grupy nastąpiła później) stwierdzić należy, że zarzut ten nie jest zasady. W tej mierze, na wstępie, podkreślić należy, że sąd administracyjny orzeka na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego aktu, a wynikającego zarówno z akt administracyjnych, jak i sądowych. Do Sądu należy więc ocena, czy zebrany w postępowaniu materiał dowodowy jest pełny i wystarczający do ustalenia stanu faktycznego, a także, czy został oceniony prawidłowo. W konsekwencji zaś powyższego, Sąd ma obowiązek przyjąć stan faktyczny wynikający z akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy", o czym stanowi art. 133 § 1 p.p.s.a., oznacza więc, że dokonując oceny legalności zaskarżonego aktu, Sąd bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw wydania kontrolowanego aktu. Zasadniczo, sąd administracyjny nie dokonuje więc ustaleń faktycznych w zakresie objętym zaskarżonym aktem, uwzględniając w tej mierze jedynie uzupełniające dowody z dokumentów, o których mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a. oraz fakty powszechnie znane, co wynika z art. art. 106 § 4 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 2 listopada 2010 r., sygn. akt II FSK 1060/09; wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 262/10; wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2010 r., sygn. akt I GSK 3/10). Nie można więc skutecznie w ramach zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. podnieść, że Sąd wadliwie ustalił stan faktyczny sprawy, skoro opierał się on, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., wyłącznie na aktach sprawy (wyrok NSA z 10 grudnia 2010 r., sygn. akt II FSK 1330/09). Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że operując na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.), Sąd I instancji przedstawił opis stanu sprawy na etapie postępowania przed organami administracji publicznej, a w tym względzie, nie kwestionując szczegółowych ustaleń zawartych w zaskarżonej decyzji i uznając je za prawidłowe, co we właściwy sposób wykazał, przyjął je za podstawę wyrokowania w sprawie. Z akt tych, stanowiących podstawę ustaleń faktycznych wynika zaś, że: 1) "L." sp. z o.o., jako grupa producentów rolnych, o której mowa w ustawie z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw, zrzeszająca producentów ziarna zbóż, ukonstytuowała się i powstała na podstawie umowy spółki z o.o. z dnia 16 lutego 2007 r.; 2) z raportu z czynności kontrolnych przeprowadzonych przez Biuro Kontroli na Miejscu LOR u członków grupy producentów rolnych "L." sp. z o.o. wynika, że "S." sp. z o.o., w 2007 r. nie wyprodukowała i nie zebrała produktu, ze względu na który grupa została utworzona, albowiem cały areał należący do producenta, tj. 281,65 ha, obsiany był rzepakiem; 3) dopiero pszenicę, pochodzącą z zasiewów 2007 r., a zebraną w 2008 r., spółka "S." sprzedała za pośrednictwem grupy w okresie luty – marzec 2009 r., tj. w drugim okresie referencyjnym – w pierwszym roku referencyjnym, spółka nie wywiązała się więc z obowiązku wyprodukowania w swoim gospodarstwie produktu, ze względu na który grupa została utworzona, a w konsekwencji nie dokonała wprowadzenia tego produktu do obroty, tj. jego sprzedaży, za pośrednictwem grupy. Wbrew zarzutowi i argumentacji skargi kasacyjnej, Sąd I instancji nie kwestionował wskazanych elementów stanu faktycznego, które stanowiły podstawę wyrokowania w sprawie. Organy administracji publicznej, również okoliczności tych nie podważały. Nie stanowiły więc one, jak wynika z akt sprawy, przedmiotu jakiejkolwiek kontrowersji między stronami postępowania. Na podstawie akt sprawy, Sąd przyjął i ustalił, że "S." Spółka z o.o., jako członek grupy producentów rolnych "L." Sp. z o.o. skupiających producentów ziaren zbóż, w 2008 r. miała w swoich magazynach 1897,17 ton pszenicy, pochodzących z zasiewów w 2007 r., w którym to roku, z należącego do niej areału, spółka wcześniej zebrała rzepak, i którą to pszenicę sprzedała dopiero w 2009 r. Kwestia stawiana we wskazanym zarzucie skargi kasacyjnej (zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 145 § 4 p.p.s.a. polegający na błędnym ustaleniu, że "S." Spółka z o.o., jako członek grupy producentów rolnych "L." Sp. z o.o., nie produkowała w pierwszym roku działalności grupy produktu, dla którego grupa była utworzona), okazuje się więc być, nie tyle adresowana do faktycznych podstaw rozstrzygnięcia, co wobec oceny ustalonych faktów. Tak zaś formułowany zarzut nie może stanowić przedmiotu oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego. Podkreślając bowiem ponownie, że okoliczności stanu faktycznego sprawy nie są sporne, a w szczególności, że nie należy mylić ustaleń faktycznych z prawną ich oceną – jak czyni to autor skargi kasacyjnej – wskazać należy, że kwestionowanie ocen formułowanych przez Sąd I instancji mogłoby skutkować obowiązkiem odniesienia się do zarzutu skargi kasacyjnej w sytuacji, gdyby nastąpiło poprzez postawienie zarzutu naruszenia odpowiedniego przepisu prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie (por. wyrok NSA z 6 lutego 2008 r., sygn. akt II FSK 1666/06). Za niezasadny uznać należy zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 35 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, proponowanego przez kasatora - jako prawidłowego jego zdaniem - kierunku wykładni wskazanego przepisu, a mianowicie, że na jego gruncie chodzi o wsparcie działania producentów rolnych w ramach grupy, a nie nałożenie obowiązku, aby każdy z członków grupy prowadził określoną produkcję i dokonywał sprzedaży w każdym roku kalendarzowym działalności grupy, nie można skutecznie przeciwstawić wykładni zaprezentowanej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przez Sąd I instancji. Na gruncie art. 35 rozporządzenia nr 1698/2005 prawodawca unijny stanowi w ust.1, że wsparcia ze środków dotyczących wspierania tworzenia grup producentów (art. 20 lit. d ppkt ii) udziela się w celu ułatwienia tworzenia i działalności administracyjnej grup producentów do celów: a) dostosowania do wymogów rynkowych procesu produkcyjnego i produkcji producentów, którzy są członkami takich grup; b) wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, w tym przygotowania do sprzedaży, centralizacji sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych; c) ustanowienia wspólnych zasad dotyczących informacji o produkcji, ze szczególnym uwzględnieniem zbiorów i dostępności. Z przywołanej regulacji wynika jednoznacznie, że udzielane wsparcie ukierunkowane jest na realizowanie celu w postaci ułatwienia tworzenia i działalności grup producentów, a w jego ramach ściśle określonych celów szczegółowych, w tym między innymi produkcji, a w konsekwencji w szczególności wspólnego wprowadzania towarów do obrotu (w tym przygotowywania do sprzedaży, jej centralizacji i dostawy do odbiorców hurtowych). Jego adresatem jest więc grupa producentów rolnych. Istota rzeczy w tym względzie wyraża się więc we wspieraniu działalności realizującej swoistego rodzaju wspólne przedsięwzięcie, polegające na wspólnej produkcji i wspólnym wprowadzaniu produktu do obrotu. W ramach grupy, producenci zobowiązani są więc działać wspólnie, zarówno w płaszczyźnie produkcyjnej, jak i zwłaszcza w płaszczyźnie sprzedaży produktu (która to sprzedaż, z tego punktu widzenie nie bez przyczyny podlega centralizacji), ze względu na który grupa ta została utworzona, albowiem tylko i wyłącznie w ten sposób ich działalność będzie korespondowała ze wskazanymi wyżej celami, realizowanie których (w ramach grupy) korzysta ze wsparcia finansowego. Słusznie więc Sąd I instancji przyjął, że w analizowanym zakresie chodzi o działanie wspólne, tj. podejmowane przez wszystkich członków grupy. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, element w postaci cechy wspólnego działania, widoczny jest również na gruncie ust. 2 art. 35 rozporządzenia nr 1698/2005. Z przepisu tego wynika, że wsparcie udzielne jest w postaci zryczałtowanej pomocy w formie rocznych rat przez okres pierwszych 5 lat przypadających po dacie, w której grupa producentów została uznana, a oblicza się je na podstawie rocznej produkcji grupy skierowanej na rynek – w tej mierze chodzi więc o produkt wytworzony i sprzedany w danym roku referencyjnym. Skoro wsparcia, grupie producentów udziela się przez okres pierwszych 5 lat przypadających po dacie w której grupa powstała, a jego wysokość zdeterminowana jest roczną produkcją grupy skierowaną na rynek, to w pełni zasadnie należy przyjąć, że produkcja grupy stanowi sumę produkcji poszczególnych jej członków, zainteresowanych przecież wynikiem produkcyjnym i finansowym działalności grupy w kolejnych (poczynając od pierwszego) okresach referencyjnych, w których udzielana jest grupie producentów zryczałtowana pomoc w formie rocznych rat. Wskazana cecha "wspólnego działania" producentów, wyraźnie również akcentowana jest na gruncie, korespondującego z regulacją unijną, prawodawstwa krajowego. W tej mierze podkreślić należy znaczenie art. 2 ustawy o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw, na gruncie której określone zostały cele tworzenia i działania grup producentów. Ponadto, na gruncie art. 4 tej ustawy, który dookreśla wymagania aktu założycielskiego grupy producentów mowa jest o przynależności tylko do jednej grupy w zakresie danego produktu lub grupy produktów (ze względu na który grupa została założona) oraz wymogu sprzedaży przez członków grupy całości produktów lub grupy produktów za pośrednictwem grupy oraz odstępstwa od tej zasady (pkt 3 i pkt 4). W tej mierze istotne jest operowanie przez ustawodawcę pojęciem "produktu", przez który rzecz jasna, rozumieć należy wytworzony w okresie referencyjnym produkt stanowiący rezultat działalności wytwórczej w rolnictwie, tj. innymi słowy produkt wytworzony przez członka grupy i odnośnie, którego to produktu zrealizowany został wymóg w sprzedania go w całości za pośrednictwem grupy. W tej mierze, podkreślić również należy znaczenie art. 3 ust. 1 (w związku z art. 8 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 8 ust. 3 pkt 2 i 3 w związku z art. 4 ust. 1), z której to regulacji wynika, że ramy działalności grupy determinowane są działalnością wytwórczą producentów rolnych jednego produktu rolnego lub grupy produktów, jak również, że warunkiem wydania decyzji administracyjnej dla grupy producentów jest jednoznaczne oznaczenie produktu lub grupy produktów, które zgodnie z planem działania grupy są wytwarzane przez członków grupy i wprowadzane przez nich do obrotu za jej pośrednictwem, a to zgodnie z aktem założycielskim, którego wymagania określa art. 4 ust. 1 ustawy. W tej mierze podkreślenia również wymaga, że ze swej istoty plan działania grupy musi uwzględniać deklaracje jej członków odnośnie powierzchni upraw, prognozowanych plonów, które to deklaracje, jak wynika z § 14 aktu założycielskiego składane są do 15 czerwca każdego roku. Z powyższego wynika więc, że produkcja realizowana w ramach produktu lub grupy produktów, ze względu na który powstała grupa, jest prowadzona przez poszczególnych członków grupy, zobowiązanych do sprzedaży jej w całości za pośrednictwem grupy, jak również że suma tej produkcji składa się na produkcję samej grupy, a wartość tej produkcji stanowi podstawę obliczania wysokości zryczałtowanej pomocy udzielanej w rocznych ratach, tj. w poszczególnych okresach referencyjnych. Przywołana, regulacja unijna i krajowa potwierdza więc zasadność stanowiska, że przyznanie pomocy, o której mowa w art. 35 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 (w związku z § 1 i § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 zdeterminowane jest, jako warunkiem podstawowym "wspólnego działania" producentów w ramach grupy, tj. działaniem podejmowanym przez wszystkich ich członków. Tylko w ten sposób realizować się może bowiem istota samej pomocy. Ponad wszelką wątpliwość, wskazaną istotę i cele pomocy niweczyłby więc wskazywany przez kasatora kierunek wykładni art. 35 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005, albowiem w rezultacie uznania go za prawidłowy, doszłoby do sytuacji, w której wsparcie zostałoby udzielone podmiotom (członkom lub członkowi grupy), których działalność nie stanowiła realizacji celu, dla którego grupa została utworzona. Nie jest również zasadny zarzut naruszenie art. 5 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wprowadzania procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez jego niewłaściwe zastosowanie. Wbrew argumentacji skargi kasacyjnej brak jest podstaw, aby uznać, że w ustalonych okolicznościach stanu faktycznego sprawy przepis ten nie miał w nich zastosowania. Z art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 1975/2006 wprost wynika, że nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których stwierdzono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami systemu wsparcia. Konfrontując normatywną treści tejże regulacji z niespornym faktem, iż "S." sp. z o.o. w pierwszym okresie referencyjnym, tj. pierwszym roku działalności grupy nie wyprodukowała i nie wprowadziła do obrotu za pośrednictwem grupy produktu, ze względy, na który została ona utworzona, brak jest podstaw, aby podważać prawidłowość zastosowania w sprawie art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 1975/2006. Skoro bowiem warunki do otrzymania płatności, odnośnie wskazanych wyżej okoliczności, nie były warunkami korespondującymi z rzeczywistymi stanem rzeczy, tj. warunkami rzeczywistymi, uprawniającymi do przyznania płatności, to w pełni zasadnie mogły być one uznane za warunki, które dla potrzeb otrzymania płatności wygenerowane zostały sztucznie, a więc niezgodnie z rzeczywistym stanem rzeczy. W takiej zaś sytuacji, poza sporem jest, jak wyżej już to wskazano, że udzielenie pomocy nastąpiłoby sprzecznie ze wskazanymi wyżej celami wsparcia. W konsekwencji, za niezasadny uznać należy zarzut naruszenie prawa materialnego § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 GR poprzez jego niezastosowanie i uznanie za zgodną z prawem odmowę przyznania pomocy. W kontekście wyżej już przywołanych argumentów, odnoszących się w szczególności do wskazanych wyżej elementów stanu faktycznego sprawy, jak również prawidłowego kierunku wykładni art. 35 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005, przepis § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 20 kwietnia 2007 r. nie został naruszony przez jego niezastosowanie. Skoro bowiem, przedmiotowa pomoc udzielana jest, po spełnieniu warunków określonych przepisami prawa unijnego i krajowego, to brak ich spełnienia nie daje podstaw do przyznania tej pomocy. W niespornych okolicznościach stanu faktycznego sprawy i przy przeprowadzeniu przez Sąd I instancji prawidłowej wykładni mających w niej zastosowanie przepisów obowiązującego prawa, nie doszło również do naruszenia prawa procesowego, tj. art. 145 § 1 i art. 151 pkt 1 lit. a p.p.s.a., przez oddalenie skargi. Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie przepisu art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło