IV SA/Wa 204/10
WyrokWSA w Warszawie2010-05-25
Skład orzekający: Wanda Zielińska-Baran, Aneta Dąbrowska, Teresa Zyglewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o ustaleniu lokalizacji autostrady wydana na podstawie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych narusza zasadę powagi rzeczy osądzonej, jeśli poprzednia decyzja w tej sprawie została wydana na podstawie ustawy o autostradach płatnych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że nie zachodzi naruszenie zasady powagi rzeczy osądzonej, ponieważ decyzje o ustaleniu lokalizacji autostrady zostały wydane na podstawie różnych aktów prawnych (ustawa o autostradach płatnych i ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych), a także istotnie różni się stan faktyczny i zakres przedmiotowy inwestycji. Ustawa z 2003 r. wprowadza odmienne skutki prawne w zakresie przejścia własności nieruchomości.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi J. W. na decyzję Ministra Infrastruktury ustalającą lokalizację autostrady. Wojewoda wydał decyzję lokalizacyjną, którą Minister Infrastruktury utrzymał w mocy w części, a w części uchylił i orzekł co do istoty, korygując załącznik z wykazem nieruchomości. Skarżący zarzucał m.in. naruszenie jego czynnego udziału w postępowaniu, wydanie decyzji w sprawie już rozstrzygniętej oraz wywłaszczenie bez odszkodowania. Sprawa miała złożoną historię proceduralną, w tym wyrok WSA oddalający skargę, uchylony następnie przez NSA z przekazaniem do ponownego rozpoznania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędzia WSA Teresa Zyglewska, Protokolant Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2010 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia lokalizacji autostrady - oddala skargę -
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2008 r., na wniosek Generalnego Dyrektora Dróg Publicznych, ustalił lokalizacji drogi dla inwestycji pn. " Budowa autostrady [...] - w zakresie rozwiązań autostrady [...] na odcinku [...] od km [...] do km [...] - województwo lubuskie, polegających na budowie dojazdów do obiektów inżynierskich przerwanych połączeń dróg leśnych, dojazdów do działek, wjazdów awaryjnych i zbiorników ekologicznych, dojść do przejść dla zwierząt oraz rozbudowie węzła "J.".
Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania J. W., uchylił decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej załącznika nr 1 pn. " Wykaz nieruchomości objętych wnioskiem" i w tym zakresie orzekł co do istoty,
w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ naczelny stwierdził, iż rozstrzygnięcie Wojewody [...] wymagało jedynie skorygowania załącznika nr 1, bowiem nie wskazano w nim nazwisk i adresów właścicieli nieruchomości objętych wnioskiem inwestora. Minister uznał za nietrafny zarzut skarżącego, że ustalenie odszkodowania za przejęte grunty pod planowaną w odrębnym postępowaniu administracyjnym jest sprzeczne z zasadami konstytucyjnymi, wskazując, iż tryb ustalania odszkodowania wynika z obowiązujących przepisów. Organ odwoławczy stwierdził, iż nieuzasadniony jest również zarzut odwołania, że zaskarżona decyzja dotyczy sprawy rozstrzygniętej wcześniejszą decyzją Ministra Infrastruktury z dnia
[...] września 2003r. zmieniającą decyzję Wojewody [...] dnia
[...] czerwca 1996 r. o ustaleniu lokalizacji autostrady płatnej [...] na terenie województwa zielonogórskiego, gdyż w sprawach nie zachodzi tożsamość przedmiotowa w zakresie linii rozgraniczających oraz gruntów objętych lokalizacją.
Na powyższą decyzję J. W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, podnosząc, że:
1. Wojewoda pozbawił go czynnego udziału w postępowaniu przez zmieszczenie wymaganych ustawą obwieszczeń wyłącznie w jednej gazecie lokalnej zamiast
w " prasie lokalnej", przez którą należy rozumieć ogół gazet lokalnych wydawanych w danym regionie, czym rażąco naruszył art. 10 § 1 kpa;
2. decyzje dotyczą sprawy już rozstrzygniętej inną ostateczną decyzją, pozostającą w obrocie prawnym - decyzją Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1996 r. o ustaleniu lokalizacji autostrady [...] na terenie gminy S.;
3.decyzje spowodowały wywłaszczenie skarżącego bez odszkodowania.
Skarżący w piśmie procesowym z dnia 8 maja 2009 r. sformułował dodatkowe zarzuty, w których podniósł, że:1. decyzja Wojewody [...] z powodu braku linii rozgraniczających zaznaczonych kolorem czerwonym na czterech odcinkach autostrady narusza art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. ( tzw. specustawa), 2. w sposób wybiórczy Wojewoda dokonał obwieszczeń, czym uniemożliwiono mu wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów,
3. decyzja lokalizacyjna nie zawiera postanowienia o ustanowieniu służebności drogi dojazdowej do nowopowstałej jego działki nr [...] z obrębu J.; 4. decyzje organów obu instancji naruszają Dyrektywy Rady, bowiem nie została przeprowadza ocena oddziaływania inwestycji na środowisko.
W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 maja 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 1530/09 oddalił skargę.
Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej J. W., Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 16 grudnia 2009 r. syn. akt II OSK 1613/09 uchylił wskazany powyżej wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i jednocześnie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji.
W uzasadnieniu wyroku Sąd II instancji stwierdził, iż rozpoznając sprawę Sąd I instancji w ogóle nie rozważył, czy zaskarżona decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2008 r. dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej decyzją ostateczną Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 1996 r.
W rozpoznawanej sprawie rozważenia wymagała kwestia tożsamości sprawy, a więc, czy: a) w sprawie występują te same podmioty, dotyczy ona tego samego przedmiotu, b) dotyczy ona tego samego stanu prawnego w nie zmienionym stanie faktycznym sprawy. Sąd II instancji wskazał, że tożsamość sprawy w postępowaniu administracyjnym występuje także wtedy, gdy zmieni się wprawdzie akt stanowiący podstawę prawną decyzji, lecz zachowana zostanie ciągłość regulacji prawnej praw
i obowiązków stron postępowania administracyjnego. Wymagała zatem w sprawie rozważenia kwestia ciągłości regulacji prawnej w kontekście art. 41 ust. 2 ustawy o szczególnych zasadach (...), w myśl którego decyzje o ustaleniu lokalizacji autostrady wydane do dnia wejścia w życie ustawy pozostają w mocy. W kwestii tożsamości strony uprawnionej do wystąpienia z wnioskiem o ustalenie lokalizacji należało uwzględnić, iż Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad w myśl art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 1 marca 2002 r. o zmianach w organizacji centralnych organów administracji rządowej wykonuje zadania należące dotychczas do Agencji Budowy i Eksploatacji Autostrad.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił stanowiska Sądu I instancji, co do konieczności zamieszczania obwieszczenia w kilku tytułach prasy o największym
o największym nakładzie. W sprawie poza sporem pozostaje, że Wojewoda [...] o wszczęciu postępowania zawiadomił w drodze obwieszczeń w urzędach gmin właściwych ze względu na przebieg autostrady oraz w prasie lokalnej. Z przepisu art. 5 ust. 5 specustawy nie wynika, aby obwieszczenie to było zamieszczone w kilku tytułach prasy lokalnej. Istotne jest aby obwieszczenie zostało zamieszczone w gazecie lokalnej (wydawanej dla danego terytorium, przez które ma przebiegać planowana droga) ukazującej się w regularnych odstępach czasu, a nie w prasie ogólnokrajowej. Sąd stwierdził, że zarzut skarżącego o pozbawieniu go prawa do udziału w postępowaniu wskutek nieprawidłowego obwieszczenia jest bezzasadny.
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w dniu 6 maja 2010 r. wpłynęło pismo procesowe pełnomocnika Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, w którym wniósł o oddalenie skargi oraz przeprowadzenie dowodu uzupełniającego
z przedłożonych dokumentów: decyzji Wojewody [...] z dnia
[...] czerwca 1996r., decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] września 2003 r., dziennika budowy nr [...] Autostrada płatna [...] [...]. Zdaniem pełnomocnika w sprawie brak jest tożsamości podmiotowej, gdyż podmioty, których dotyczą decyzje Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1996 r. oraz Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2008 r. nie są tożsame. Pierwsza dotyczy bowiem szerokiego kręgu właścicieli nieruchomości na terenie gminy T., L., L., S. i S., zaś druga jedynie właścicieli nieruchomości na terenie gminy S. i S.. Brak jest również tożsamości przedmiotowej, gdyż obie decyzje dotyczą różnych nieruchomości. Spośród wszystkich działek objętych decyzją z dnia [...] czerwca 1996 r. powtarzają się tylko dwie nr [...] i [...] położone w gminie S.. Obie decyzją obejmują obie działki, lecz dotyczą innych ich powierzchni. W przypadku działki nr [...] zmienił się przebieg linii rozgraniczających, tym samym objęto dodatkowy jej obszar, zaś odnośnie działki nr [...] decyzja Wojewody [...] przewidywała nabycie na Skarb Państwa jej część o pow. [...] ha z całkowitej powierzchni [...] ha, natomiast decyzja z 2008 roku obejmuje obie części tej działki powstałe po podziale, tzn. [...] i [...].
Pełnomocnik uczestnika odnośnie stanu faktycznego oraz prawnego dotyczącego wymagań technicznych podniósł, iż w okresie od 1996 roku do 2007 roku wystąpiły zmiany w rzeczywistym zagospodarowaniu terenu przeznaczonego pod autostradę na odcinku [...]. Zmiana spowodowana była tym, że obecny przebieg drogi [...] został uwzględniony dopiero we wniosku z 2008 roku o wydanie decyzji lokalizacyjnej, który obejmuje budowę dodatkowego węzła "J." i związaną z tym budowę dwóch nowych obiektów inżynierskich: wiaduktu autostradowego nr [...] oraz wiaduktu drogowego nr [...]. Pozostały teren objęty decyzją Wojewody [...] dotyczy dodatkowych lub zmienionych obiektów, nie objętych wnioskiem o wydanie decyzji lokalizacyjnej z 1996 roku. Wskazane różnice wynikają ze zmian przepisów regulujących budowę autostrad. Odnośnie zmiany stanu prawnego pełnomocnik wskazał, iż decyzja z 1996 roku wydana została
w innym stanie prawnym, tak w zakresie warunków technicznych
i środowiskowych dotyczących budowy autostrady, jak również w zakresie przepisów stanowiących podstawę prawną wydania decyzji lokalizacyjnej. Decyzja Wojewody [...] wydana na podstawie ustawy o autostradach płatnych i Krajowym Funduszu Drogowym nie powodowała dla właścicieli nieruchomości sutków ex lege w postaci odjęcia prawa własności, gdyż wywłaszczenie następowało na podstawie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Natomiast skutki prawne decyzji wydanej na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 2007 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych odnośnie odjęcia nieruchomości są tego rodzaju, że wywłaszczenie nieruchomości wydzielonych liniami rozgraniczającymi teren następuje z mocy prawa, a jedynie wysokość odszkodowania ustalana jest w odrębnej decyzji.
Pełnomocnik podkreślił, iż brak jest podstaw do uchylenia, ewentualnego stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji i decyzji Wojewody [...] z dwóch przyczyn, po pierwsze budowa autostrady [...] rozpoczęła się w dniu [...] sierpnia, co potwierdza złożony dziennik budowy jako dowód uzupełniający, po drugie – brak jest podstaw do uchylenia tychże decyzji w całości, nawet gdyby hipotetycznie przyjąć, że decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2008 r. dotyczy uprzednio rozstrzygniętej sprawy ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1996 r., to ewentualny zakres nakładania się obu decyzji byłby bardzo wąski.
Skarżący J. W. na rozprawie złożył pismo procesowe z dnia
11 maja 2010 r., stanowiące uzupełnienie skargi, w którym podniósł, iż podtrzymuje skargę z dnia 21 lipca 2008 r. i dodatkowo wskazuje, że zaskarżona decyzja oraz decyzja Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] marca 2008 r. są sprzeczne z przepisami prawa unijnego, w tym z: dyrektywą Rady 85/337/EWG z dnia 27 marca 1985r. w sprawie oceny skutków dla środowiska niektórych publicznych i prywatnych przedsięwzięć, Konwencją z Aarhus z dnia 25 czerwca 1998 r. ( Dz. U. z 2003 Nr 78, poz.706) o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa, w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska. Wojewoda [...] nie zachował należytej staranności i niewłaściwie poinformował skutecznie wszystkie strony o wszczęciu postępowania, gdyż ogłoszenia nie zostały opublikowane w większej liczbie niż w jednym piśmie lub czasopiśmie lokalnym, w zwyczajny sposób przyjęty w miejscowościach położonych w bezpośrednim sąsiedztwie planowanej autostrady [...], na stronie internetowej [...] Urzędu Wojewódzkiego. Zdaniem skarżącego wskazane powyżej dyrektywy Rady zostały nieprawidłowo przetransportowane do prawa krajowego, którego przepisy nie można uznać za przejrzyste i spójne, skoro wyrażenie użyte w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003r. w brzmieniu " zawiadamia w drodze obwieszczeń (...) w prasie lokalnej", jest odmiennie interpretowane przez Sąd i przez językoznawców. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 grudnia 2009 r., sygn. akt II OSK 1613/09 uznał, że prasa lokalna oznacza to samo co jedna gazeta lokalna, natomiast słowniki języka polskiego jednoznacznie definiują wyrażenie "prasa lokalna", że jest to ogól pism lub czasopism wychodzących równocześnie na danym terenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie podkreślić należy, iż powołany wyżej prawomocny wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2009 r., sygn. akt II OSK 1613/09 zgodnie z art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 270 ze zm., zwana dalej p.p.s.a., wiąże strony i sąd, który je wydał, oraz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Podmioty wymienione w tym przepisie są zatem faktem i treścią orzeczenia związane. Moc wiążąca wcześniejszego orzeczenia z art. 170 p.p.s.a., w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana (por. B. Dauter "Komentarz do art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.02.153.1270), (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Zakamycze, 2006, wyd. II.Stan prawny: 2006.09.15, opubl. LEX; J. Kunicki, glosa do postanowienia SN z dnia 21 października 1999 r., I CKN 169/98, OSP 2001, z. 4, poz. 63).
Ponadto ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w art. 190 wyraźnie stanowi, że "Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny". Z określenia "związany wykładnią prawa" należy wyprowadzić wniosek, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest związany oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego co do stanu faktycznego sprawy, albowiem ocena ta nie jest wykładnią przepisów prawa. Pojęcie "wykładni prawa" użyte w art. 190 p.p.s.a. należy bowiem rozumieć ściśle, tj. jako dokonane przez Naczelny Sąd Administracyjny na tle konkretnej sprawy ("w tej sprawie") wyjaśnienie sensu przepisów prawnych, ustalenie właściwego ich rozumienia, przypisanie im odpowiedniego znaczenia, lub też wyznaczenie ich zakresu. Od wynikającego z art. 190 p.p.s.a. obowiązku podporządkowania się wykładni prawa dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny Wojewódzki Sąd Administracyjny może odstąpić tylko wówczas, jeżeli stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego nie mają zastosowania przepisy wyjaśnione przez Naczelny Sąd Administracyjny oraz wówczas, gdy po wydaniu orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego zmieni się stan prawny (por. np. wyrok WSA z 7 czerwca 2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 2065/04; LEX nr 167124, z dnia 24 marca 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 3345/05; LEX nr 204758, a także m.in. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis, W-wa 2005, str. 577 oraz powołane tam orzecznictwo NSA i SN). Poza tym, przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny,
"granice sprawy", o których mowa w art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a., podlegają zawężeniu do granic w jakich rozpoznał skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny i wydał orzeczenie na podstawie art. 185 § 1 tej ustawy ( wyrok NSA z dnia 3 września 2008 r.,II OSk 1311/07, lex 510043).
Mając na uwadze powyższe należy wskazać, iż zasadnicza kwestia w niniejszej sprawie sprowadza się do dokonania oceny, czy zaskarżona decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2008 r. dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej decyzją ostateczną Wojewody [...] nr [...] z dnia
[...] czerwca 1996 r. i w związku z tym wyjaśnić należy, czy: po pierwsze – w sprawie występują te same podmioty, po drugie – sprawa dotyczy tego samego przedmiotu, po trzecie – sprawa dotyczy tego samego stanu prawnego przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy. Jak wskazał Sąd II instancji, trzeba mieć także na względzie, iż tożsamość sprawy występuje również wtedy, gdy zmienia się akt prawny stanowiący podstawę wydania decyzji, ale zostanie zachowana ciągłość regulacji prawnej praw i obowiązków, co oznacza, że regulacja prawna z poprzedniego aktu prawnego została przejęta w niezmienionym stanie faktycznym przez nowy akt prawny.
W niniejszej sprawie jest bezsporne, że skarżący J. W., jako właściciel działek nr [...] i [...], położonych na terenie wsi J. w gminie S. był zarówno stroną postępowania zakończonego decyzją ostateczną Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1996 r., jak też późniejszego postępowania zakończonego decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca
2008 r. zmieniającą decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2008r. w części dotyczącej jej załącznika zawierającego wykaz nieruchomości objętych wnioskiem. Analiza powyższych decyzji prowadzi do wniosku, iż fakt ten nie mógł stanowić o tożsamości podmiotowej sprawy z tego względu, że krąg podmiotów objętych decyzją Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1996r. nie pokrywa się całkowicie z podmiotami objętymi decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2008 r. Zakres podmiotowy decyzji z dnia [...] czerwca 1996r. dotyczy właścicieli nieruchomości położonych na terenie gmin: T., L., L., S., S., Z. i Z., zaś decyzji z dnia [...] czerwca 2008r. właścicieli nieruchomości położonych na terenie gmin: S. i S.. Ponadto spośród nieruchomości gminy S. przejętych pod drogę, która to gmina wymieniona jest w obu decyzjach, powtarzają się wyłącznie działki skarżącego o nr: [...] i [...] położone na terenie wsi J..
W sprawie nie zachodzi też tożsamość przedmiotowa. Otóż decyzja Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1996 r. dotyczy budowy autostrady płatnej [...] na terenie województwa [...] przebiegającej przez gminy: T., L., L., S., S., Z., Z.. Z załącznika nr 1 "Ustalenia szczegółowe" do tej decyzji wynika, że projektowana autostrada [...] na terenie województwa [...] obejmuje odcinek autostrady o długości [...] km, od km [...] do km [...]; od km [...] do km [...]; od km [...] do km [...] i od km [...] do km [...]. Zakres projektowanej inwestycji dotyczy m. in: budowy: tego odcinka autostrady [...]; węzłów drogowych "T.", "L." i "M."; 7 mostów w ciągu autostrady; 1 wiaduktu w ciągu linii kolejowej; 5 MOP-ów w gminach T., L., Z., 2 OUA w gminach T. i S., dróg zbiorczych i dojazdowych; przebudowy drogi krajowej nr 2 – jako drogi alternatywnej w gm. L..
Natomiast decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2008 r. oraz poprzedzająca ją decyzja Wojewody [...] z dnia [...] marca 2008r. dotyczą budowy autostrady [...] na odcinku [...] od km [...] do km [...] na terenie województwa [...] przebiegającej przez gminy: S., S.. Przedmiot tej inwestycji sprowadza się budowy dojazdów do obiektów inżynierskich, przerwanych połączeń dróg leśnych, dojazdów do działek, wjazdów awaryjnych i zbiorników ekologicznych, dojść do przejść dla zwierząt oraz rozbudowie węzła "J.". Z porównania obu decyzji wynika, że zakres przedmiotowy obu decyzji jest różny. Jest bezsporne, że obie decyzje obejmują tę samą jedną miejscowość S., w tym też obie działki skarżącego nr [...] i [...]. Poza sporem pozostaje również kwestia, iż obszar działek skarżącego przewidywany do nabycia na rzecz Skarbu Państwa w obu decyzjach jest całkowicie inny, gdyż wynikało to z różnego zakresu przedmiotowego inwestycji wskazanego w omawianych decyzjach z 1996 roku oraz z 2008r. Na podstawie zaskarżonej decyzji na własność Skarbu Państwa przeszła bowiem większa powierzchnia działki nr [...], niż przewidywała poprzednia decyzja Wojewody [...]. Otóż ze znajdującej się w aktach administracyjnych " Dokumentacji do wniosku o wydanie decyzji lokalizacyjnej Autostrada [...] ( węzeł "[...]" km [...]) – P. ( węzeł "[...]" km [...]) Tom I -2 sporządzonej w marcu 1996 r. wynika, że z działki nr [...] o pow. [...] ha, do nabycia pod drogę, w drodze umowy, przewidziano grunty o pow. [...] ha. Natomiast wedle załącznika nr 1 do decyzji Ministra Infrastruktury
z 2008 roku oraz wykazu zmian danych ewidencyjnych dot. obrębu J., sporządzonego w dniu 1 października 2007 r. przez uprawnionego geodetę mgr. inż. E. D. pod drogę przejęto z mocy prawa działkę nr [...] o pow. [...] ha powstałą w wyniku podziału działki nr [...]. Podobna sytuacja zachodzi w przypadku działki [...], bowiem Skarb Państwa ex lege na podstawie zaskarżonej decyzji przejął całą tę działkę o pow. [...] ha, oznaczoną obecnie w ewidencji jako działki nr [...] i [...]. Natomiast decyzja z dnia [...] czerwca 1996 r. przewidywała do nabycia pod drogę [...] ha z tej działki.
W kwestii zagadnienia co do tożsamości tego samego stanu prawnego przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy wskazać należy, iż obie decyzje lokalizacyjne zostały wydane w oparciu o różne akty prawne. Decyzja ostateczna Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1996 r. w oparciu o ustawę z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych, a zaskarżona decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2008 r. , jak też decyzja Wojewody [...] z [...] marca 2008 r. na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Konsekwencje wydania decyzji lokalizacyjnej w oparciu o ustawę z dnia 10 kwietnia 2003 r. dla prawa własności nieruchomości są daleko idące. Zgodnie z art. 12 ust. 4 pkt 1 tej ustawy, nieruchomości wydzielone liniami rozgraniczającymi teren, ustalonymi w decyzji lokalizacyjnej, stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa w odniesieniu do dróg krajowych. Decyzja o ustaleniu lokalizacji drogi stanowi podstawę do dokonania wpisów w księdze wieczystej i w katastrze nieruchomości (art. 12 ust. 3). Tak więc konsekwencją decyzji lokalizacyjnej jest przejście z mocy prawa własności nieruchomości w granicach linii rozgraniczających teren inwestycji na rzecz Skarbu Państwa w odniesieniu do dróg krajowych. Natomiast decyzja lokalizacyjna wydana na podstawie ustawy o autostradach płatnych (z wyłączeniem nieruchomości stanowiących własność jednostek samorządu terytorialnego) nie ingerowała w prawo własności. Nieruchomości na cele budowy autostrad, były nabywane przez Agencję Budowy i Eksploatacji Autostrad na własność Skarbu Państwa w drodze umowy (art. 26 ust. 1).
Należy również zauważyć, iż zgodnie z art. 44 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych w okresie obowiązywania tej ustawy do nabywania nieruchomości pod autostrady nie stosuje się art. 26-37 ustawy z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym. Zawieszeniu zatem ulega nabywanie nieruchomości pod autostrady w oparciu o ustawę o autostradach płatnych.
Odnośnie stanu faktycznego sprawy, pełnomocnik uczestnika GDDKiA w piśmie procesowym z dnia 6 maja 2010r. wskazał, iż w okresie od 1996 roku do 2007 roku wystąpiły istotne zmiany w rzeczywistym zagospodarowaniu terenu przeznaczonego pod planowaną autostradę na odcinku [...], wynikające z ostatecznie wytyczonego przebiegu drogi ekspresowej [...], która do 2001 roku zaplanowana była jako autostrada [...], a jej przecięcia i połączenia z autostradą [...] nie obejmowała decyzja Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1996 r. Obecny przebieg drogi [...] wskazany został dopiero w 2008 roku we wniosku o wydanie decyzji lokalizacyjnej, który obejmuje m.in. budowę węzła J. oraz budowę nowych dwóch wiaduktów: autostradowego nr [...] oraz drogowego nr [...]. Zakres wnioskowanej inwestycji w obu decyzjach jest różny i wynika zarówno ze zmiany przyjętych w decyzji z 1996 roku rozwiązań w zakresie przebiegu autostrady [...] związanych z koniecznością zaprojektowania połączenia i przecięcia się tej autostrady z planową do realizacji drogą [...], jak również ze zmiany, po roku 1996 roku, stanu prawnego regulującego warunki i zasady realizacji dróg publicznych np. rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 16 stycznia 2002 w sprawie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących autostrad płatnych ( Dz. U. Nr 12, poz. 116).
Tak istotne różnice prawne związane z wydaniem decyzji lokalizacyjnych w oparciu o wskazane powyżej akty prawne, przy zmienionym w sposób istotny stanie faktycznym, w ocenie Sądu świadczy, że nie można w przedmiotowej sprawie być mowy o naruszeniu zaskarżoną decyzją oraz poprzedzającą ją decyzją Wojewody [...] z dnia [...] marca 2008 r. stanu powagi rzeczy osądzonej.
Nabywanie nieruchomości pod drogi zostało uregulowane w rozdziale 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Stosownie do art. 12 ust. 4 tej ustawy nieruchomości wydzielone liniami rozgraniczającymi teren, o których mowa w ust. 2, stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa w odniesieniu do dróg krajowych z dniem, w którym decyzja o ustaleniu lokalizacji drogi stała się ostateczna, za odszkodowaniem ustalonym w odrębnej decyzji, o której mowa w art. 18 i 18a, odpowiednio przez wojewodę albo starostę. Do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania, o którym mowa w ust. 4, stosuje się odpowiednio przepisy o gospodarce nieruchomościami, z zastrzeżeniem art. 18 i 18a (art. 12 ust. 5).
Z powyższego wynika, że ustalenie odszkodowania za utratę prawa własności nieruchomości w oparciu o decyzje lokalizacyjna następuje w odrębnej decyzji administracyjnej. Stąd zarzut skarżącego, że kwestia odszkodowania nie została rozstrzygnięta w samej decyzji lokalizacyjnej jest nieuzasadniony.
Nieuprawniony jest zarzut skarżącego dokonania przez Wojewodę [...] niezgodnego z art. 5 ust.5 specustawy zawiadomienia stron o wszczęciu postępowania w sprawie lokalizacji przedmiotowej autostrady [...], podniesiony po raz kolejny w piśmie procesowym z dnia 11 maja 2010r. z tego powodu, że Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym powyżej wyroku z dnia 16 grudnia 2009 r. zarzut ten, sformułowany również w skardze kasacyjnej, uznał za bezzasadny. Tą oceną w świetle powołanych powyżej przepisów ustawy – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest związany skarżący, organ oraz sąd.
Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło