I OZ 340/11

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 marca 2011 r., sygn. akt IV SA/Po 324/10 o umorzeniu postępowania w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w P. z dnia [...] marca 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia danych z ewidencji gruntów i budynków postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 25 maja 2010 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu przyznał R. P. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowił dla skarżącego pełnomocnika, którego następnie Okręgowa Rada Adwokacka w Poznaniu wyznaczyła w osobie adwokat I. S. W dniu 3 stycznia 2011 r. R. P. poinformował o cofnięciu pełnomocnictwa dla adwokat I. S. i zażądał ustanowienia dla siebie pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego R. S., którego – jak wyjaśnił – darzy zaufaniem. Na zarządzenie Sądu skarżącego poinformowano, że referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu ustanowił już dla niego adwokata, zaś wyznaczenie osoby pełnomocnika z urzędu nie należy do kompetencji Sądu. Jeżeli zatem pomimo ustanowienia pełnomocnika z urzędu, skarżącemu nie odpowiada sposób, w jaki jest reprezentowany, to powinien swoje zastrzeżenia zgłosić odpowiednio uprawnionym organom korporacji zawodowej, a nie sądowi, gdyż nie może on wydać ponownego rozstrzygnięcia o przyznaniu prawa pomocy w postaci innego pełnomocnika. W dniu 21 stycznia 2011 r. na urzędowym druku PPF R. P. ponownie wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie radcy prawnego w osobie R. S. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu postanowieniem z dnia 8 lutego 2011 r., sygn. IV SA/Po 324/10, odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, wyjaśniając, że na mocy postanowienia referendarza sądowego z dnia 25 maja 2010 r. skarżący korzysta już z prawa pomocy w zakresie całkowitym. Referendarz podkreślił przy tym, że z uwagi na fakt wypowiedzenia pełnomocnictwa wyznaczonemu adwokatowi, skarżący może zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w Poznaniu o wyznaczenie innego pełnomocnika. Od tego postanowienia R. P. złożył sprzeciw domagając się uchylenia postanowienia w całości i ustanowienia wskazanego radcy prawnego – R. S. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), postanowienie, przeciwko któremu wniesiono sprzeciw, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd, na posiedzeniu niejawnym. Sąd rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie jest związany ustaleniami dokonanymi przez referendarza sądowego. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 29 marca 2011r. , sygn. akt IV SA/Po 324/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu umorzył postępowanie w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy, wskazując, że stosownie do treści art. 244 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, rola Sądu w kwestii prawa pomocy ogranicza się jedynie do jego przyznania (ale bez oznaczenia konkretnej osoby pełnomocnika) lub odmowy przyznania tego prawa. Sąd podkreślił, że nie ma wpływu na to, kogo konkretnie organ samorządu właściwej korporacji wyznaczy na pełnomocnika stronie. Decyzja w tym zakresie (w tym potencjalnie wyznaczenie innego pełnomocnika) jest suwerenną kompetencją danego organu samorządu zawodowego. W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził, że dla skarżącego, zgodnie z jego wolą, ustanowiono już pełnomocnika, wobec czego nie jest konieczne ustanawianie drugiego pełnomocnika z urzędu. Tym samym, skarżący, korzystający z prawa pomocy w zakresie całkowitym, nie może skutecznie domagać się ponownego przyznania prawa pomocy, w tym wyznaczenia kolejnego pełnomocnika z urzędu, bowiem przyznane prawo pomocy w tym zakresie zostało już skonsumowane. Na to postanowienie R. P. złożył zażalenie, wnosząc o jego uchylenie i ustanowienie dla niego pełnomocnika w osobie radcy prawnego R. S. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: przepisy art. 243-246 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określają zasady przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym i częściowym osobie fizycznej i osobie prawnej. W tym miejscu podkreślić należy, że kognicja sądu sprowadza się do przyznania stronie prawa pomocy, po pozytywnym rozpatrzeniu jej wniosku złożonego na urzędowym formularzu PPF. Natomiast konkretny pełnomocnik wyznaczany jest na wniosek sądu przez Okręgową Radę Adwokacką, Radę Okręgową Izby Radców Prawnych, Krajową Radę Rzeczników Patentowych lub Krajową Radę Doradców Podatkowych, o czym stanowi art. 253 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W związku z tym, jeżeli pomimo ustanowienia pełnomocnika z urzędu stronie nie odpowiada sposób, w jaki jest reprezentowana, to powinna swoje zastrzeżenie zgłosić odpowiednio uprawnionym organom korporacji zawodowych, a nie sądowi, gdyż nie może on wydać ponownego rozstrzygnięcia o przyznaniu prawa pomocy w postaci innego pełnomocnika, bowiem przyznane jej prawo pomocy w tym zakresie zostało już skonsumowane (por. postanowienie NSA z 22 kwietnia 2005r., II OZ 262/05, niepubl.). Wskazać w tym miejscu należy, że w myśl art. 161 § 1 pkt 3 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe, z czym mamy do czynienia w niniejszej sprawie. W związku z tym należy stwierdzić, że postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 marca 2011 r., nie narusza przepisów obowiązującego prawa. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił, jak w sentencji.