I OZ 875/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Łukaszewska - Macioch po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. S. i M. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 września 2010 r. sygn. akt IV SA/Po 382/10 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi M. S. i M. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. z dnia (...) czerwca 2005 r. nr (...) i (...) września 2005 r. nr (...) w przedmiocie obowiązkowego ubezpieczenia społecznego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 14 września 2010 r. sygn. akt IV SA/Po 382/10 odmówił przyznania prawa pomocy M. S. i M. S. w sprawie ich skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. z dnia (...) czerwca 2005 r. nr (...) i (...) września 2005 r. nr (...) w przedmiocie obowiązkowego ubezpieczania społecznego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że postanowieniem z dnia (...) maja 2010 r. Sąd ten odrzucił skargę M. S. i M. S. na decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. z dnia (...) czerwca 2005r. i (...) września 2005 r. Skarżący złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, w którym podali, iż nie mają żadnego stałego dochodu, posiadają dom o pow. 106,50 m2, oszczędności w kwocie 5.000 zł i 11-letni samochód Volvo V-40. Celem doprecyzowania sytuacji finansowej wnioskodawców Sąd pismami z dnia 8 lipca 2010 r. wezwał ich do przedłożenia kopii zeznań podatkowych za lata 2008-2009, wyciągów z posiadanych kont bankowych oraz lokat i kart kredytowych za okres ostatnich 6 miesięcy i określenia kwoty stałych wydatków miesięcznych. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący w piśmie z dnia 27 lipca 2010 r. zgłosili zastrzeżenia do przebiegu postępowania sądowoadministracyjnego, nie udzielając odpowiedzi na wezwanie Sądu. Postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2010 r. referendarza sądowego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił wnioskodawcom prawa pomocy, z uwagi na brak możliwości prawidłowego zweryfikowania ich rzeczywistej sytuacji finansowej. Na postanowienie powyższe skarżący złożyli sprzeciw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, że wniosek skarżących o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Oceniając sytuację materialną skarżących, którzy pomimo wezwania przez Sąd nie przedłożyli informacji w postaci dokumentów mających na celu zweryfikowanie ich sytuacji finansowej Sąd ustalił, że są oni właścicielami nieruchomości, posiadają oszczędności, mają też 11 letni samochód. W tej sytuacji są w stanie ponieść koszty postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Sąd wskazał, że w świetle zasad doświadczenia życiowego oczywistym jest, że uzyskiwane przez skarżących środki pozwalają na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych tym bardziej, że skarżący nie mają nikogo na utrzymaniu. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła M. S. i M. S. zarzucając, że odmowa przyznania prawa pomocy pozbawiła ich możliwości obrony swych praw przed sądem, zagwarantowanych w art. 45 Konstytucji R.P. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej "P.p.s.a." przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), natomiast w zakresie częściowym, gdy nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. W sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, dodatkowo strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie Sądu dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009 r. I OZ 744/09, Lex 552404). Taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie. Skarżący pomimo wezwania Sądu do złożenia dodatkowych wyjaśnień i dokumentów, które pozwoliłyby na dokładną analizę ich sytuacji materialnej, wezwania tego nie wykonali. Nie ulega zatem wątpliwości, że bierne zachowanie skarżących uniemożliwia ocenę ich stanu majątkowego. Biorąc powyższe pod uwagę stwierdzić należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu prawidłowo postanowieniem z dnia 14 września 2010 r. odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnieniami od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.