I OSK 790/11
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2012-05-17
Skład orzekający: Małgorzata Pocztarek, Ewa Dzbeńska, Leszek Kamiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a., jeśli nie wykazał konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo ocenił, iż Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego naruszył art. 138 § 2 k.p.a. Organ odwoławczy nie wykazał konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, co jest warunkiem wydania decyzji na podstawie tego przepisu. W związku z tym, organ odwoławczy miał obowiązek rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę merytorycznie, uwzględniając stanowisko wyrażone w poprzedzającym wyroku WSA, a nie uchylać decyzję organu pierwszej instancji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o wprowadzenie zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków w zakresie konfiguracji i powierzchni działek. Starosta Olkuski odmówił wprowadzenia zmian, wskazując na brak jednoznacznych dokumentów i spór graniczny. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego uchylił decyzję Starosty i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, uznając, że organ pierwszej instancji wydał sprzeczne ze zgromadzonymi dowodami orzeczenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję Wojewódzkiego Inspektora, uznając naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek, Sędzia NSA Ewa Dzbeńska, Sędzia del. WSA Leszek Kamiński (spr.), Protokolant asystent sędziego Marcin Rączka, po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2012r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 maja 2010 r. sygn. akt III SA/Kr 1083/08 w sprawie ze skargi I. P., B. P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Krakowie z dnia 8 września 2008 r. nr GK.II.KA.7621-106-08 w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków oddala skargę kasacyjną
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 25 maja 2010 r., sygn. akt III SA/Kr 1083/08 po rozpoznaniu sprawy ze skargi I. P. i B. P. uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Krakowie z dnia 8 września 2008 r. nr GK.II.KA.7621-106-08. W motywach wyroku Sąd powołał się na następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.
Starosta Olkuski decyzją z dnia 11 lipca 2008 r. znak: SG.74307-110/2006, wydaną na podstawie art. 20 ust. 1 pkt 1, oraz art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r., Nr 240, poz. 2027, ze zm.), § 44 pkt. 2, § 45, § 46 ust. 1, § 47 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38, poz. 454) oraz art. 104 k.p.a. po rozpatrzeniu wniosku J. B. - odmówił wprowadzenia zmiany przedmiotowej w części opisowej i kartograficznej operatu ewidencji gruntów i budynków obręb B., polegającej na zmianie konfiguracji działek nr ...,... zgodnie ze szkicem polowym nr ... z dnia 30 lipca 1958 r., oraz zmianie powierzchni działki nr ... Wniosek J.B. z dnia 27 stycznia 2006 r. dotyczył sprostowania zapisów w części mapowej i opisowej operatu ewidencji gruntów działki nr ... położonej w B. zgodnie ze szkicem nr ... z dnia 30 lipca 1958 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 13 czerwca 2007 r., sygn. akt III SA/Kr 1363/06, oddalił skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Krakowie z dnia 2 października 2006 r., znak: RR.IX.KA.7621-5-12-06, który uchylił decyzję Starosty Olkuskiego z dnia 12 lipca 2006 r., nr WG.74307-110/2006 odmawiającą wprowadzenia zmiany przedmiotowej w części opisowej i kartograficznej operatu ewidencji gruntów i budynków obręb B. polegającej na zmianie konfiguracji działek nr ..., ... oraz powierzchni działki nr ... i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ przytoczył wskazania Sądu na konieczność odniesienia się, do jakich map odwołują się Akty Własności Ziemi i jak przedstawiona jest na tych mapach wzajemna konfiguracja działek ... i ... oraz na konieczność ustalenia, czy istnieje wzajemna sprzeczność w opisie będących przedmiotem odrębnej własności działek ... i ..., czy powstanie tej sprzeczności jest następstwem dających się wskazać błędów czy niedoskonałości przy wprowadzaniu zmian ewidencyjnych i zakładaniu mapy ewidencyjnej.
Badając sprawę organ wykonał zalecenia Sądu Wojewódzkiego i doszedł do wniosku, że nie można stwierdzić, czy zmiana powierzchni w działkach była skutkiem interwencji ówczesnych ich użytkowników czy też wynikiem błędu. Wobec przedstawionego wyżej stanu, oraz wobec sprzecznych twierdzeń aktualnych właścicieli działek nr .... i ... organ uznał, że istnieje ewidentny spór graniczny o zasięg prawa własności. W ocenie organu w sytuacji, gdy brak jednoznacznych dokumentów mogących stanowić podstawę zmiany konfiguracji i powierzchni działki nr ... oraz z uwagi na treść ostatecznych Aktów Własności Ziemi nr 5379/75 i AWZ nr 2128/75, a także zawartą transakcję notarialną w 2003 roku Rep. A nr 4384/2003 do nieruchomości oznaczonej numerem działki ..., brak jest podstaw do uznania żądania wnioskodawcy.
Od powyższej decyzji złożyli odwołanie I. B. i J. B. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Krakowie decyzją z dnia 8 września 2008 r., znak: GK.II.KA.7621-106-08, wydaną na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Organ odwoławczy podał, że prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 czerwca 2007 r. sygn. akt III SA/Kr 1363/06 ma moc wiążącą w odniesieniu do rozstrzygnięcia decyzyjnego organów administracji publicznej. Oznacza to, że Starosta Olkuski, prowadzący ewidencję gruntów i budynków musi przyjąć stanowisko Sądu Administracyjnego w Krakowie, powstałe w wyniku kontroli badanej sprawy pod względem zgodności z prawem i będące syntezą oceny ustaleń faktycznych wynikających z całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego w postępowaniu ewidencyjnym. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego stwierdził, że organ I instancji zrealizował zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w zakresie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i zgromadzenia obszernego materiału dowodowego, natomiast wydał sprzeczne ze zgromadzonymi dowodami orzeczenie decyzyjne.
Skoro bowiem uwłaszczenia działek ... i ... dokonano w granicach przedstawionych na mapach analogowych, co potwierdza analogowa mapa ewidencyjna zawarta w operacie pomiarowym kontroli terenowej w aspekcie uwłaszczeń we wsi Bydlin przyjętego w dniu 11 lutego 1986 r. pod numerem 246/12/508/86 do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, a także złożone zeznania świadków, tzn. że mur odgraniczał własność pp. B. od własności p. K. oraz, że właścicielem stodoły jest niewątpliwie p. B., to zgodnie z zaleceniem zawartym w wyroku Sądu, konfiguracja działek ... i ... objętych aktami własności ziemi z dnia 29 kwietnia 1975 r. Nr 2128/75 i z dnia 10 maja 1975 r. Nr 5379/75 w postępowaniu ewidencyjnym podlega ich odtworzeniu w obowiązującej numerycznej mapie ewidencyjnej, natomiast nie może służyć zmianie przedmiotu uwłaszczenia i wprowadzeniu korekty granic do wykazanej powierzchni w rejestrze gruntów.
Organ podkreślił, że powierzchnia działek wynika z przebiegu ich granic a nie odwrotnie. Nie można dostosowywać konfiguracji działek ... i ... do wadliwie wyliczonej powierzchni, na dodatek metodą graficzną wykazaną dla tych działek w rejestrze gruntów dla obrębu Bydlin. Nadto odtworzenie wcześniej ustalonej i przedstawionej na szkicach polowych Nr 61-64 z pomiaru bezpośredniego granicy dla działek ... i ..., czyli także granicy określającej przedmiot uwłaszczenia w postępowaniu ewidencyjnym nie wymaga akceptacji jej przez strony postępowania.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego w Krakowie z dnia 8 września 2008 r., GK.II.KA.7621-106-08 wnieśli I. P. i B. P.
Zdaniem skarżących decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa i brak podstaw do jej kwestionowania przez organ odwoławczy. Skarżący odnieśli się do treści protokołów stanu władania sporządzonych w 1958 r., oraz do pierworysu mapy ewidencyjnej km 7 twierdząc, iż sporna część gruntu jest częścią działki nr ..., zaś sugestia, jakoby w opisie umieszczono błędną powierzchnię jest niczym nie uzasadniona, ponieważ powierzchnia ta pojawiła się w materiałach źródłowych – w dzienniku obliczeniowym i od tej pory figuruje we wszystkich ewidencjach. Zdaniem skarżących, organ odwoławczy pominął fakt istnienia dzienników z obliczeniami powierzchni działek z 1958/9 r. i fakt, iż sporny grunt, na pierworysie mapy analogowej nie został "przypisany" do żadnej z działek.
Skarżący zarzucili, iż dokładny ogląd pierworysu mapy ewidencyjnej wskazuje, że sporna część gruntu jest integralną częścią działki ... co wynika również z konfiguracji działek sąsiednich. Zeznania świadków, wobec treści § 12 i § 36 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków nie mogą stanowić podstawy do zmiany własności. Zdaniem skarżących brak dowodów, iż aktualne zapisy w prowadzonej ewidencji są błędne, zaś stan własności wyznaczają akty własności ziemi i stan posiadania, który nie był kwestionowany.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie dokonując kontroli zaskarżonej decyzji uznał, iż zapadła ona z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu skutkującym koniecznością wyeliminowaniem jej z obrotu prawnego.
Oceniając dopuszczalność wydania zaskarżonej decyzji w świetle art. 138 § 2 k.p.a. Sąd wskazał, iż w przeciwieństwie do regulacji przewidzianej w § 1 tego przepisu, możliwość uchylenia zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia wymaga zaistnienia przesłanki wskazanej w § 2. Przesłanką tą jest konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Oznacza to, iż organ odwoławczy powinien stwierdzić, że sprawa nie została przez organ pierwszej instancji wyjaśniona w stopniu dostatecznym dla potrzeb rozstrzygnięcia i nie ma możliwości podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie.
Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 138 § 2 k.p.a., oraz art. 107 § 3 k.p.a. mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Krakowie uznał, że organ pierwszej instancji zastosował się do wskazań co do dalszego postępowania zawartych w wyroku Sądu III SA/Kr 1363/06, natomiast wydał orzeczenie sprzeczne z zebranymi dowodami. W wyroku tym Sąd wskazał na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego poprzez ustalenie, do jakich map odwołują się akty własności ziemi i jak na tych mapach przedstawiona jest wzajemna konfiguracja działek, a następnie dokonanie ponownej oceny materiału dowodowego celem ustalenia, czy istnieje wzajemna sprzeczność w opisie działek nr ... i ... i czy powstanie tej sprzeczności jest następstwem dających się wskazać błędów czy niedokładności przy wprowadzaniu zmian ewidencyjnych i zakładaniu mapy ewidencyjnej oraz - w przypadku ustalenia sprzeczności w opisach konfiguracji działek - rozważenie, czy usunięcie tej rozbieżności jest możliwe w ramach aktualizacji operatu ewidencji, czy też tylko w postępowaniu przed sądem powszechnym, którego przedmiotem jest rozstrzygnięcie sporu o zasięg prawa własności. Sąd wyraził także pogląd, zgodnie z którym punktem odniesienia dla oceny, czy zachodzi sprzeczność pomiędzy obowiązującą mapą ewidencyjną a materiałem źródłowym, jest istniejący na datę 4 listopada 1971 r. stan co do opisu działek ... i ..., ponieważ akty własności ziemi i dokonane na ich podstawie ewentualne wpisy do ksiąg wieczystych miały charakter decyzji i stwierdzały nabycie określonych w nich nieruchomości z mocy prawa według stanu istniejącego w tej dacie.
Ocena zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż organ pierwszej instancji zrealizował wskazania Sądu co do dalszego postępowania, jest prawidłowa. Świadczą o tym wyniki przeprowadzonego uzupełniającego postępowania dowodowego, przedstawione przez organ pierwszej instancji. Wyniki te zostały prawidłowo i zgodnie ze stanowiskiem Sądu ocenione przez organ odwoławczy, w przeciwieństwie do poglądu organu pierwszej instancji, którego rezultatem była odmowa wprowadzenia zmiany konfiguracji działek nr .... i ..., oraz powierzchni działki .... Wadliwe jest zatem rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji polegające na uchyleniu decyzji pierwszoinstacyjnej i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia. Z zebranych w sprawie materiałów dowodowych, w toku postępowania toczącego się po wydaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyroku z dnia 13 maja 2007 r. wynika, iż rozstrzygnięcie sprawy nie wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Nie wynika to także z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, które nie zawiera nawet próby wyjaśnienia podstawy prawnej. Organ odwoławczy stwierdził jedynie, że organ pierwszej instancji "musi przyjąć stanowisko Sądu Administracyjnego w Krakowie". Skoro jednak rozstrzygnięcie sprawy nie wymaga przeprowadzenia czynności procesowych, o których mowa w przepisie art. 138 § 2 k.p.a., to Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Krakowie miał obowiązek jako organ drugiej instancji rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę, w sposób uwzględniający stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Konieczność bowiem dokonania prawidłowej oceny zgromadzonego materiału, która będzie oceną odmienną od przedstawionej przez organ pierwszej instancji nie stanowi podstawy do uchylenia decyzji tego organu i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia. Przesłanki takiej nie przewiduje przepis art. 138 § 2 k.p.a.
Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 maja 2010 r., sygn. akt: III SA/Kr 1083/08 złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. B., zaskarżając wyrok w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
na podstawie art. 174 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zw. dalej p.p.s.a., naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a to:
- § 36 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454, ze zm.) poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w sprawie nie może mieć zastosowania instytucja aktualizacji gruntów i budynków w celu skorygowania oczywistego błędu, który wynika z całokształtu zebranego materiału dowodowego, w szczególności map i dokumentów,
- § 37 ww. rozporządzenia poprzez jego niezastosowanie,
- § 44 pkt 2 ww. rozporządzenia poprzez jego niezastosowanie w wyniku błędnej wykładni i odesłanie stron w ramach wyraźnie wymienionego zadania Starosty na drogę postępowania sądowego cywilnego,
- § 47 ww. rozporządzenia poprzez niezastosowanie, mimo że przepis ten nakłada obowiązek podjęcia czynności administracyjnych w celu aktualizacji operatu ewidencyjnego;
na podstawie w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, ponieważ uchybienia te miały istotny na wynik sprawy, a to:
- art. 134 § 1 i 2 p.p.s.a. poprzez ogólnikową ocenę materiału dowodowego nie popartą dokładnym ustaleniem na podstawie zebranego w toku całego postępowania materiału dowodowego, wyłączającą drogę administracyjną i uchylającą zaskarżoną decyzję korzystną dla uczestnika, a skarżącego w pierwszym postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, co stanowi naruszenie zakazu reformationis in peius w postępowaniu sądowoadministracyjnym,
- art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez oparcie uzasadnienia na ustaleniach Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Krakowie przy jednoczesnym braku własnej analizy podstawy prawnej i faktycznej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia,
- art. 153 p.p.s.a. poprzez brak weryfikacji wywiązania się przez organy administracji ze skierowanych do nich wskazań zawartych w wyroku uwzględniającym pierwszą skargę i wydanie orzeczenia uniemożliwiającego realizację wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 czerwca 2007 r.,
- art. 7 i 77 k.p.a. poprzez niezastosowanie w trakcie dokonywania oceny prawidłowości postępowania organów administracji, a tym samym badania wywiązania się z wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 czerwca 2007 r.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący w obszerny sposób opisał dotychczasowy stan faktyczny sprawy. W ocenie skarżącego organ I instancji, wbrew wskazaniom Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie uzupełnił w wystarczającym stopniu materiału dowodowego, w związku z czym nie mógł dokonać właściwej oceny całokształtu materiału dowodowego, co dałoby podstawę do ustalenia czy istnieje wzajemna sprzeczność w opisie będących przedmiotem odrębnej własności działek ... i ..., czy powstanie tej sprzeczności jest następstwem dających się wskazać błędów czy niedokładności przy wprowadzaniu zmian ewidencyjnych i zakładaniu mapy ewidencyjnej.
Skarżący zarzucił, iż nie powołano biegłego geodety, który wyjaśniłby i prawidłowo wskazał zaznaczone na mapach będących podstawą wydawanych decyzji granice działek, wyjaśnił co dokładnie oznaczały przehaczenia, na które powołują się organy, bez wyjaśnienia co one znaczyły, a także wskazał różnice w kilku rodzajach owych przehaczeń. Biegły geodeta mógłby także wyjaśnić skąd wzięły się różnice w określeniu powierzchni działek.
Organ I instancji wbrew przepisom art. 7 i 77 k.p.a., wskazał, iż "brak jest jednoznacznej dokumentacji geodezyjnej i prawnej (decyzja, orzeczenie sądu, akt ugody) na podstawie której można by wprowadzić zmianę zgodnie z żądaniem wnioskodawcy. Strony postępowania nie przedłożyły dokumentacji geodezyjnej (dokumentacji takiej brak jest również w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej) oraz stosownych decyzji bądź postanowień sądowych mogących stanowić podstawę zmiany powierzchni i konfiguracji działek ... i ... w Bydlinie". W ocenie skarżącego obowiązkiem organu było samemu wystąpić lub pouczyć strony postępowania o istniejących archiwach państwowych, w których mogą być przechowywane akta i dokumenty niezbędne do prawidłowego rozpatrzenia wniosku. W oparciu m. in. o te ustalenia można by było dopiero przyjąć jako zasadną ocenę, że w sprawie nie chodzi o aktualizację ewidencji gruntów, a o spór o własność. W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji brak jest jednak takich ustaleń, a zatem ocena, że jest to spór o własność nie jest poparta argumentami stanu faktycznego sprawy. W ocenie skarżącego nie zostały zrealizowane wytyczne WSA w Krakowie, a tym samym decyzja Starosty Olkuskiego nie może się ostać jako prawidłowa.
W przedmiotowej sprawie winien mieć zastosowanie § 36 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. zgodnie z którym przebieg granic działek ewidencyjnych wykazuje się w ewidencji na podstawie dokumentacji geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, sporządzonej:
1) w postępowaniu rozgraniczeniowym,
2) w celu podziału nieruchomości,
3) w postępowaniu scaleniowym i wymiany gruntów,
4) w postępowaniu dotyczącym scalenia i podziału nieruchomości,
5) na potrzeby postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej,
6) przy zakładaniu, na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów, katastru nieruchomości i ewidencji gruntów i budynków.
Z tych też przyczyn w sprawie nie może mieć zastosowania instytucja aktualizacji ewidencji określona przepisem § 45 wymienionego rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, bowiem aktualizacja następuje poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych; nie może więc zastępować innych postępowań, których celem jest określenie granic działek.
Sąd w sprawie nie dokonał pełnej oceny treści rozstrzygnięcia sprawy i pod tym kątem weryfikacji zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Ustalenia te miały zasadniczy wpływ na ocenę prawną w zakresie właściwej drogi, rozstrzygnięcia żądania strony. Wymagało rozważenia ustalenia stanu faktycznego w zaskarżonej decyzji co do popełnienia oczywistej omyłki w zakresie ewidencji gruntów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zawiera zarzutów usprawiedliwiających uchylenie zaskarżonego wyroku.
Naczelny Sąd Administracyjny, jak stanowi art. 183 § 1 p.p.s.a, rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Dokonując tej kontroli, Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia, wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to zatem, że zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Nie dopatrzywszy się w niniejszej sprawie okoliczności uzasadniających nieważność postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do oceny zarzutów skargi kasacyjnej i uznał, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie mają usprawiedliwionych podstaw.
W świetle art. 174 powołanej ustawy, skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (ust. 1), a nadto przez naruszenie przepisów postępowania, jeśli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (ust. 2).
W sytuacji przytoczenia w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa materialnego, jak i naruszenia przepisów postępowania, w pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje zasadniczo ostatnio wymieniony zarzut. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym zachowano prawidłowy tok procedury, nie uchybiając jej przepisom w stopniu, który mógłby wpłynąć na wynik sprawy, można przejść – w granicach określonych w skardze - do ocen o charakterze prawnomaterialnym.
Zarzuty naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego nie są usprawiedliwione.
Zarzut naruszenia art. 134 § 1 i 2 p.p.s.a poprzez ogólnikową ocenę materiału dowodowego prowadzącą do uchylenia zaskarżonej decyzji (korzystnej dla uczestnika, a skarżącego w pierwszym postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym), co zdaniem skarżącego stanowi naruszenie zakazu reformationis in peius w postępowaniu sądowoadministracyjnym oparty jest na nieporozumieniu.
Z faktu, iż w poprzedniej fazie sprawy doszło do oddalenia przez Sąd zaskarżonej wówczas decyzji nie oznacza przede wszystkim, iż był to wyrok "korzystny" dla skarżącego, gdyż nie kształtował on jego praw czy obowiązków o charakterze materialnoprawnym, gdyż dotyczył decyzji kasatoryjnej, a zatem miał znaczenie procesowe. Oddalenie przez Sąd skargi na decyzję administracyjną, uchylającą z powodu naruszenia przez organ I instancji przepisów proceduralnych, prowadziło do powtórnego rozpoznania sprawy przez ten organ. Poczynione zaś powtórnie ustalenia tworzyły nowy stan faktyczny podlegający ocenom w kolejnym etapie postępowania, najpierw przez organ II instancji, a następnie przez Sąd Wojewódzki kontrolujący powtórnie wydane decyzje. Uchylenie zaś w obecnym postępowaniu decyzji organu I instancji, Sąd Wojewódzki ocenił jako błędne i niezgodne z treścią art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ organ II instancji nie wykazał, że konieczne jest przeprowadzenie postępowania uzupełniającego, co jest warunkiem wydania decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Jak z powyższego wynika nie było w tych okolicznościach rzeczą Sądu Wojewódzkiego dokonywanie ocen merytorycznych sprawy, gdyż dostrzegł w zaskarżonej decyzji błąd procesowy wymagający uchylenia tej decyzji. W takich okolicznościach zarzut pogorszenia przez obecnie orzekający Sąd Wojewódzki sytuacji skarżącego przez ogólnikową ocenę materiału dowodowego nie mógł być uznany za trafny i usprawiedliwiony. Skutkiem obecnie zaskarżonego wyroku będzie ponowne rozpoznanie sprawy przez organ II instancji i wydanie stosownego rozstrzygnięcia. W żadnym zatem razie nie ma podstaw do twierdzenia, że wyrok ten narusza zasadę reformationis in peius w postępowaniu administracyjnym.
Nie okazały się także usprawiedliwione kolejne zarzuty naruszenia art. 144 § 4 p.p.s.a. powiązane z zarzutem naruszenia art. 153 p.p.s.a., a także wadliwą oceną zastosowania przez organy art. 7 i 77 k.p.a.
Sąd Wojewódzki w zaskarżonym wyroku uznał, że ocena zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż organ pierwszej instancji zrealizował wskazania Sądu co do dalszego postępowania, jest prawidłowa, gdyż organ ten zgodnie z zaleceniami wyroku z dnia 13 czerwca 2007 r., sygn. akt III SA/Kr 1363/06 ustalił do jakich map odwołują się Akty Własności Ziemi i jak przedstawiona jest na tych mapach wzajemna konfiguracja działek .... i ... oraz poczynił ustalenia na okoliczność sprzeczności w opisie działek .... i ..., a także odniósł się do źródeł tej sprzeczności.
Sąd Wojewódzki stwierdził dalej, że z zebranych w sprawie materiałów dowodowych, w toku postępowania toczącego się po wydaniu ww. wyroku wynika, iż rozstrzygnięcie sprawy nie wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Prawidłowa zatem też była konkluzja zawarta w zaskarżonym wyroku, iż organ II instancji miał obowiązek rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę, w sposób uwzględniający stanowisko wyrażone w poprzedzającym powtórne postępowanie wyroku WSA, nie zaś uchylać się od ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy przez uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia. Takie stanowisko Sądu Wojewódzkiego zasługuje na aprobatę, ponieważ z treści art. 138 k.p.a. wynika, że zadaniem organu II instancji jest powtórne rozpoznanie i ostateczne rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej. Odstępstwo od tej zasady może zachodzić tylko w warunkach określonych w art. 138 § 2 k.p.a.
Ponieważ przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu Wojewódzkiego było uchylenie decyzji organu II instancji z przyczyn formalnych, Sąd ten nie stosował przepisów prawa materialnego, o których mowa w skardze kasacyjnej, nie mógł zatem naruszyć wymienionych w petitum skargi kasacyjnej przepisów prawa materialnego ani przez ich błędną interpretację, ani przez wadliwe zastosowanie, wobec czego i te zarzuty okazały się nieusprawiedliwione, co mając na względzie orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 184 p.p.s.a.
-----------------------
4
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło