VI SA/Wa 663/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędzia WSA Henryka Lewandowska – Kuraszkiewicz (spr.) Protokolant Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2010 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska asesora komorniczego oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] Minister Sprawiedliwości, po rozpoznaniu odwołania M. K., utrzymał w mocy decyzję prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...] o odwołaniu M. K. ze stanowiska asesora komorniczego. Rozstrzygnięcie organu zapadło na podstawie następujących ustaleń: M. K. została powołana na stanowisko asesora komorniczego w Kancelarii B. K. Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] decyzją Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r., nr [...]. Orzeczeniem Komisji Dyscyplinarnej przy Krajowej Radzie Komorniczej w [...] z dnia [...] listopada 2008 r., sygn. akt [...] M. K. została uznana za winną popełnienia zarzucanego jej czynu z art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z. 2006 r. Nr 167, poz. 1191 z późn. zm., dalej : "u.k.s.e."), polegającego na tym, że działając wspólnie i w porozumieniu z komornikiem B. K., prowadząc liczne postępowania egzekucyjne przeciwko dłużnikom J. i B. B., w okresie od [...] sierpnia 2006 r. Do [...] lutego 2007 r. przekazali im łącznie [...] zł na zakup nieruchomości, w wyniku czego mieli osiągnąć korzyści finansowe. Za czyn ten na mocy art. 33a ust. 2 pkt 4 u.k.s.e. Komisja ta wymierzyła jej karę skreślenia z wykazu asesorów komorniczych. Od orzeczenia tego skarżąca wniosła odwołanie do Sądu Okręgowego [...] w [...]. Sąd ten wyrokiem z dnia [...] października 2009 r., sygn. akt [...] oddalił jej odwołanie. Orzeczenie to stało się prawomocne z dniem ogłoszenia i nie przysługiwała od niego skarga kasacyjna. Po otrzymaniu informacji od Ministra Sprawiedliwości o wydaniu powołanego wyroku Prezes Sądu Apelacyjnego w [...] wskazaną decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. odwołał M. K. ze stanowiska asesora komorniczego w Kancelarii B. K. Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...]. Od decyzji tej M. K. pismem z dnia [...] grudnia 2009 r. odwołała się do Ministra Sprawiedliwości. Odwołująca podniosła, że w dniu [...] listopada 2009 r. wniosła do Sądu Okręgowego w [...] skargę o wznowienie wyżej opisanego postępowania sądowego z uwagi na zaistnienie w fazie odwoławczej postępowania dyscyplinarnego przesłanek nieważności postępowania wskazanych w art. 401 pkt 2 Kodeksu postępowania cywilnego (dalej: k.p.c.) oraz wystąpienie nowych okoliczności, o których stanowi art. 403 § 2 k.p.c. Ponadto na podstawie art. 97 § 1pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") wniosła o zawieszenie postępowania administracyjnego. Uważała, że wniesienie skargi o wznowienie postępowania stanowi zagadnienie wstępne, o którym mówi art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Wniosek uzasadniała także wagą zarzutów podnoszonych w skardze o wznowienie postępowania oraz charakterem grożącego skarżącej rozstrzygnięcia, którego skutki pozostają nieodwracalne w przypadku uchylenia wyroku Sądu Okręgowego. Minister Sprawiedliwości powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję prezesa Sądu Apelacyjnego w [...]. Jako podstawę rozstrzygnięcia powołał art. 127 § 2 w zw. z art. 129 § 1 i 2 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 32b ust. 1 pkt 7 u.k.s.e. Organ podkreślił, że art. 32b ust. 1 pkt 7 u.k.s.e. przewidujący odwołanie asesora komorniczego prawomocnie ukaranego karą dyscyplinarną skreślenia z wykazu asesorów, ma charakter bezwzględnie obowiązujący i nie daje podstaw do jakiejkolwiek uznaniowości. W chwili wydania decyzji przez organy obu instancji orzeczenie dyscyplinarne o skreśleniu odwołującej z wykazu asesorów komorniczych pozostawało prawomocne. Skarga o wznowienie postępowania sądowego została odrzucona prawomocnym postanowienie Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] stycznia 2010 r., sygn. akt [...]. Poniesiona w trakcie postępowania odwoławczego okoliczność, że przeciwko członkom Komisji Dyscyplinarnej orzekającym w sprawie dyscyplinarnej złożono do Prokuratury Rejonowej dla [...] zawiadomienie o możliwości przestępstwa, także nie miała wpływu na wynik sprawy, gdyż nie wpływało na skutki prawomocnego orzeczenia dyscyplinarnego. Ponadto w sprawie tej w dniu [...] stycznia 2010 r. wydano postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa, które pozostawało nieprawomocne. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] Minister Sprawiedliwości odmówił zawieszenia postępowania administracyjnego w przedmiocie rozpoznania odwołania skarżącej. Organ powołał się na wyżej omawiane postanowienie Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. M. K. nie złożyła do Ministra Sprawiedliwości wniosku o ponowne rozpatrzenie wniosku o zawieszenie postępowania administracyjnego. Natomiast na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2010 r. złożyła w terminie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zarzuciła w niej naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. i art. 127 § 2 w zw. z art. 32b ust. 1 pkt 7 u.k.s.e. w zw. z art. 7 k.p.a. W uzasadnieniu podniosła, iż istniały przesłanki do obligatoryjnego zawieszenia postępowania administracyjnego, gdyż istniało do rozstrzygnięcia zagadnienie wstępne przez inny organ lub sąd. Obszernie wyjaśniła okoliczności podane w skardze o wznowienie postępowania sądowego. Skarżąca w wyniku współpracy z C. odnośnie podejrzenia popełnienia przestępstwa przez jej wcześniejszego pełnomocnika nie mogła efektywnie realizować swego prawa do obrony w trakcie postępowania dyscyplinarnego. Ponadto nie zostało zakończone postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania sądowego, gdyż na postanowienie Sądu Okręgowego z dnia [...] stycznia 2010 r., sygn. akt [...] zostało złożone zażalenie do Sądu Apelacyjnego, dotąd nie rozpatrzone. Korzystne dla skarżącej rozstrzygnięcie w tymże postępowaniu wznowieniowym nie będzie wystarczające dla cofnięcia skutków odwołania jej ze stanowiska asesora komorniczego, gdyż u.k.s.e. nie przewiduje automatycznego powrotu na stanowisku w przypadku uchylenia kary dyscyplinarnej. W tym zakresie powołała się na opinię Zrzeszenia Prawników Polskich. Zauważyła także, że postępowanie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez członków Komisji Dyscyplinarnej jest w fazie postępowania zażaleniowego. W opisanej sytuacji Minister nie tylko nie zawiesił postępowania odwoławczego, lecz z naruszeniem art. 7, 8, 77 § 1 k.p.a. wydał swoją decyzję. Wydając ją w trybie natychmiastowym, naruszył zasadę praworządności oraz ochrony słusznego interesu obywateli. W konkluzji M. K. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zasądzenie kosztów postępowania, dopuszczenie dowodów wskazanych w uzasadnieniu oraz połączenie niniejszej sprawy ze sprawą ze skargi B. K. Skarżąca złożyła również do Sądu wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji, podnosząc, iż rehabilitacja skarżącej nie cofnie skutków odwołania jej ze stanowiska asesora komorniczego. Minister Sprawiedliwości w odpowiedzi na skargę wniósł ojej oddalenie i podtrzymał argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Kontrolując zaskarżoną decyzję w sposób określony w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), to jest pod względem zgodności z prawem, należy stwierdzić, że skarga M. K. nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia w zaskarżonej decyzji był art. 32b ust. 1 pkt 7 u.k.s.e. stanowiący, że prezes sądu apelacyjnego odwołuje asesora komorniczego z zajmowanego stanowiska, jeżeli asesor komorniczy został ukarany prawomocnym orzeczeniem dyscyplinarnym karą skreślenia z wykazu asesorów komorniczych. Do asesorów komorniczych stosuje się przepisy o postępowaniu dyscyplinarnym wobec komorników, w myśl art. 33a u.k.s.e. Przepis ten przewiduje pewne odrębności, ale nie w zakresie reguł postępowania, w tym dotyczących rozstrzygnięć dyscyplinarnych. W brzmieniu obowiązującym w dacie wydania rozstrzygnięć: Komisji Dyscyplinarnej z dnia [...] listopada 2008 r. i Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] października 2009 r. art. 75 u.k.s.e. mówił, że sprawy dyscyplinarne w pierwszej instancji rozpoznaje w składzie 3-osobowym komisja dyscyplinarna powołana przez Krajową Radę Komorniczą (ust. 1). Od orzeczeń komisji dyscyplinarnej, zgodnie z art. 75 ust. 2 u.k.s.e stronom przysługiwało odwołanie do sądu okręgowego - sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Do rozpoznania odwołania stosowało się przepisy Kodeksu postępowania cywilnego o apelacji. Od orzeczenia sądu okręgowego nie przysługiwała kasacja (ust. 3 tego art.). Zatem w myśl art. 363 § 1 k.p.c. orzeczenie sądu okręgowego było prawomocne, gdyż nie przysługiwał od niego środek odwoławczy albo inny środek zaskarżenia. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy, w postępowaniu dyscyplinarnym przeciwko M. K. zostało najpierw wydane orzeczenie Komisji Dyscyplinarnej przy Krajowej Radzie Komorniczej w dniu [...] listopada 2008 r., sygn. akt [...], a następnie wskutek odwołania wymienionej wyrok Sądu Okręgowego [...] w [...] z dnia [...] października 2009 r., sygn. akt [...]. Komisja orzekła karę skreślenia M. K. z listy asesorów komorniczych. Z kolei Sąd Okręgowy oddalił odwołanie skarżącej. W tej sytuacji orzeczenie o karze dyscyplinarnej stało się prawomocne w dniu [...] października 2008 r. Z kolei w myśl art. 365 § 1 k.p.c. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Prawomocne orzeczenie wywołuje wiele skutków prawnych, w tym podlega wykonaniu (jeżeli jest możliwe do wykonania). Zgodnie z art. 32b ust. 1 pkt 7 u.k.s.e. wykonawcą omawianego wyroku był Prezes Sądu Apelacyjnego w [...]. Postępowanie w przedmiocie odwołania asesora komorniczego prowadzone jest według uregulowań k.p.a. Należy przy tym zauważyć, że mimo tego że odwołania od orzeczeń dyscyplinarnych rozpoznawał sąd pracy i według zasad k.p.c., to postępowania dyscyplinarne, a tym samym orzeczenia w nich wydane zaliczane są do postępowań represyjnych czyli postępowań, których celem jest poddanie obywatela jakiejś formie ukarania lub jakiejś sankcji (tak Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 8 grudnia 1998 r., sygn., akt K 41/97, OTK 1998/7/117). Podkreśla się w judykaturze i doktrynie, że realizacja tego rodzaju orzeczeń powinna następować niezwłocznie, aby zostały osiągnięte cele, dla których je orzeczono. Kierując się powyższym, a także brakiem szczególnych unormowań wyłączających stosowanie ogólnych zasad k.p.a. w postępowaniu w przedmiocie odwołania asesora komorniczego ze stanowiska w przypadku ukarania go prawomocnym orzeczeniem dyscyplinarnym karą skreślenia z listy asesorów komorniczych, Prezes Sądu Apelacyjnego w [...], jak i Minister Sprawiedliwości przy rozpoznaniu sprawy musieli kierować się zasadą wynikającą z art. 12 § 1 k.p.a., tj. nakazem szybkiego działania w sprawie oraz regułami realizującymi tę zasadę, określającymi terminy załatwienia sprawy przez organ, przewidzianymi w art. 35 k.p.a. Wymaga podkreślenia, że art. 32b ust. 1 pkt 7 u.k.s.e. nie pozostawia organowi luzu decyzyjnego. Prezes sądu apelacyjnego, powziąwszy wiadomość o ukaraniu asesora komorniczego prawomocnym orzeczeniem dyscyplinarnym karą skreślenia z listy asesorów komorniczych ma obowiązek wydania decyzji o odwołaniu takiego asesora z zajmowanego stanowiska. Postępowanie w tej kwestii może prowadzić także z urzędu, oczywiście z zachowaniem reguł wynikających z k.p.a. Obowiązki dotyczące dochowania reguł proceduralnych zawartych w k.p.a. dotyczą także postępowania odwoławczego toczącego się przed Ministrem Sprawiedliwości. Oceniając czynności dokonywane w niniejszym postępowaniu nie można zarzucić organowi, aby dokonywał ich z naruszeniem terminów przewidzianych przez art. 35 k.p.a. i zasadą z art. 12 § 1 k.p.a. Jedną z przyczyn przekroczenia terminów art. 35 k.p.a. jest zawieszenie postępowania, przewidziane w art. 97 § 1 i art. 98 § 1 k.p.a. Wśród podstaw obligatoryjnego zawieszenia postępowania art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. wskazuje zależność rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zawieszenie postępowania na powołanej podstawie może nastąpić tylko wtedy, gdy wystąpią łącznie przesłanki: postępowanie administracyjne jest w toku, rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej będącej przedmiotem postępowania administracyjnego zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd oraz zagadnienie wstępne nie zostało jeszcze rozstrzygnięte. Musi istnieć związek przyczynowy między rozstrzygnięciem sprawy a zagadnieniem wstępnym (tak: B. Adamiak, J. Borkowski, KPA. Komentarz, wyd. 10, Warszawa, s.359). Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy skarga o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem w sprawie [...] nie spełniała wymienionych elementów. Przede wszystkim skarga ta stanowi nadzwyczajny środek zaskarżenia, służący do wzruszania prawomocnych orzeczeń. Do wzruszenia prawomocnych orzeczeń może dojść jedynie w sytuacjach i postępowaniu określonych w art. 399 – 416 1 k.p.c. Dopiero zakończenie postępowania wznowieniowego orzeczeniem uchylającym prawomocne orzeczenie dyscyplinarne miałoby wpływ na toczące się postępowanie administracyjne. Podstawą do prowadzenia badanego postępowania administracyjnego było prawomocne orzeczenie dyscyplinarne. Okoliczność ta, jak i prawomocność tego orzeczenia były bezsporne. Ponadto skarżąca na postanowienie odmawiające zawieszenia postępowania mogła wystąpić ze skargą do sądu administracyjnego, w myśl art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 101 § 3 k.p.a. M. K. ze środka tego nie skorzystała. Nieuzasadniony jest również zarzut z art. 127 § 2 k.p.a., gdyż dokonywał czynności organ właściwy. Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a., skład orzekający uznał je za niesłuszne, w świetle powyższych twierdzeń. Nie może ochrona interesu prywatnego polegać na tym, że strona mnoży środki, którymi pragnie obalić prawomocne orzeczenie dyscyplinarne i jak się okazuje - bezskutecznie, a organ nie wykonując istniejącego prawomocnego orzeczenia, narusza przepisy prawa. Z kolei odnosząc się do wniosku skarżącego o dopuszczenie dowodów pełnomocnik jego nie sprecyzował, o jaki dowody wnioskuje i dlatego nie było możliwym w tym zakresie zajęcie stanowiska przez Sąd. Mając powyższe na uwadze, Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.