II SA/Kr 677/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aldona Gąsecka-Duda Sędziowie: WSA Mirosław Bator (spr.) WSA Mariusz Kotulski Protokolant: Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2010 r. sprawy ze skargi A. C. na niewykonanie wyroku przez Prezydenta Miasta K. I. wymierza Prezydentowi Miasta K. grzywnę w wysokości 1500 zł (tysiąc pięćset złotych) za niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 stycznia 2008 r. sygnatura akt II SA/Kr 790/07; II. zasądza od Prezydenta Miasta K. na rzecz skarżącego A. C. kwotę 100 zł (sto złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania. Przedstawiając stan faktyczny niniejszej sprawy wskazać należy na dwa wyroki sądu administracyjnego, jakie zapadły w sprawach ze skargi A.C. w przedmiocie odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość stanowiącą część parceli katastralnej l. kat. 1 , wywłaszczoną orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 7 listopada 1951 r., wydanym w oparciu o przepisy dekretu z 26.04.1949r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Pierwszym wyrokiem z dnia 25 lipca 2002 r. sygn. akt. II SA/Kr 733/01 Naczelny Sąd Administracyjny – Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie uchylił decyzję Wojewody z dnia [...] stycznia 2001 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] grudnia 2000 r. odmawiającą ustalenia odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość z uwagi na przedawnienie roszczenia o odszkodowanie. W uzasadnieniu wyroku sąd wyjaśnił, że zgodnie z art. 39 ust. 1 dekretu z 26.04.1949r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, roszczenia odszkodowawcze z tytułu wywłaszczenia nieruchomości dokonanej pod rządami tego dekretu przedawniały się po upływie trzech lat od dnia, w którym orzeczenie o wywłaszczeniu stało się ostateczne w toku instancji. Organy administracji przyjęły, że ponieważ orzeczenie o wywłaszczeniu stało się ostateczne z dniem 21.12.1951r., to ostatecznym terminem, w którym spadkobiercy F.C. mogli wystąpić z wnioskiem o ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość był dzień 21.12.1954 r. A zatem wniosek A.C. , zdaniem organów został złożony po terminie bo po 48 latach od momentu w którym orzeczenie o wywłaszczeniu stało się ostateczne. Sąd zwrócił jednak uwagę, że w świetle art. 108 ustawy z dnia 18.07.1950 r. Przepisy ogólne prawa cywilnego, obowiązującej w czasie orzekania o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości, bieg przedawnienia roszczenia rozpoczynał się od dnia, w którym uprawniony mógł żądać jego zaspokojenia. W ocenie sądu orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 7.11.1951 r., na mocy którego nastąpiło wywłaszczenie parceli l. kat. 1 , nie wskazuje takiego podmiotu uprawnionego do dochodzenia roszczenia o odszkodowanie za jej wywłaszczenie. Nie wskazuje bowiem, kto był właścicielem wywłaszczonej nieruchomości. W związku z powyższym należy przyjąć, że przedawnienie roszczenia o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość nie zaczęło w ogóle biegu. Rozpatrując ponownie wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość organ I instancji decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. powtórnie orzekł o odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania, wskazując na odnaleziony oryginalny egzemplarz orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 7.11.1951 r., który zawiera nazwisko byłej właścicielki nieruchomości F. z Z.C. Zdaniem organu okoliczność ta powoduje, że ocena prawna wyrażona przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25.07.2002r., jakoby termin przedawnienia roszczenia o odszkodowanie nigdy nie rozpoczął biegu, nie może być uwzględniona przy ponownym rozpoznawaniu przedmiotowej sprawy, z uwagi na istotną zmianę okoliczności. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Wojewody z dnia [...] maja 2007 r., w której stwierdzono, że brak jest w aktach sprawy dowodów potwierdzających złożenie przez skarżącego, czy też byłych właścicieli nieruchomości wniosku o odszkodowanie w terminie trzech lat od dnia, w którym orzeczenie o wywłaszczeniu stało się ostateczne w toku instancji. Wyrokiem z dnia 17 stycznia 2008 r. sygn. akt II SA/Kr 790/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił obie wskazane powyżej decyzje. W uzasadnieniu wyroku sąd stwierdził, że ujawnienie egzemplarza orzeczenia o wywłaszczeniu zawierającego nazwisko właściciela parceli l. kat. 1 nie oznacza, że w sprawie nastąpiła istotna zmiana stanu faktycznego, która zwalniałaby organ prowadzący postępowanie od oceny prawnej wyrażonej w wyroku sądu z dnia 25 lipca 2002 r. Orzekające organy posługują się o tyle inną kserokopią tego orzeczenia, że zawierającą szerszy wykaz osób objętych postępowaniem. Zdaniem sądu, gdyby podzielić rozumowanie organów można by doprowadzić do poważnego niebezpieczeństwa, iż nigdy nie można by mówić o stabilności wyrażonej oceny prawnej bowiem co jakiś czas organy dostarczałyby inną kserokopie dokumentu stanowiącego podstawę orzekania i twierdziłyby, że nastąpiła zmiana stanu faktycznego. Pismem z dnia 21 stycznia 2010 r. A.C. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na niewykonanie wskazanego wyżej wyroku z dnia 17 stycznia 2008 r. W skardze opisał przebieg dotychczasowego postępowania. Podniósł, że po wydaniu wyroku z dnia 17 stycznia 2008 r. Prezydent Miasta K. miał podjąć działania zmierzające do zakończenia postępowania i wydania stosownej decyzji, jednakże zamiast tego zaczął szukać innych rozwiązań mających na celu niezrealizowanie orzeczenia. Skarżący wskazał na pismo Wydziału Skarbu Miasta Urzędu Miasta K. z dnia 24 czerwca 2009 r., którym zwrócono się Ministerstwa Infrastruktury o rozważenie możliwości wszczęcia z urzędu postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia 7 listopada 1951 r. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta K. wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że głównym powodem przedłużania terminu załatwienia sprawy jest konieczność wyjaśnienia kwestii legalności orzeczenia wywłaszczeniowego z dnia 7 listopada 1951r. Brak wskazania właściciela nieruchomości w decyzji o wywłaszczeniu należy traktować jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., co oznacza, że wada taka może być usunięta tylko w trybie postępowania o stwierdzenie nieważności. W ocenie organu taka wada stanowi przeszkodę w kontynuowaniu postępowania o odszkodowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Na wstępie wskazać należy, że sąd administracyjny rozpoznając skargę na niewykonane wyroku nie dokonuje kontroli zgodności z prawem konkretnego orzeczenia czy też czynności organu administracji. Zgodnie z art. 154 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. przyjąć należy, że przy tego rodzaju skargach sąd może orzec jedynie o wymierzeniu grzywny organowi w związku z niewykonaniem wyroku tego sądu. Wyjaśnić również należy, że skarga A.C. została początkowo błędnie zakwalifikowana jako skarga na bezczynność Prezydenta Miasta K. Na rozprawie, która odbyła się w dniu 27 maja 2010 r., w której uczestniczyli skarżący oraz pełnomocnik organu, sąd dokonał zmiany kwalifikacji przedmiotowej sprawy, wykreślając sprawę z repertorium SAB i przerejestrowując dotychczasową skargę na bezczynność - na skargę na niewykonanie wyroku, która została zarejestrowana w repertorium SA, do sygnatury II SA/Kr 677/10. Równocześnie stwierdzić należy, że wniesiona skarga spełnia wymogi formalne skargi na niewykonanie wyroku. Zgodnie z treścią powołanego art. 154 § 1 p.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Zatem warunkiem skutecznego wniesienia skargi w tym trybie jest istnienie wcześniej wydanego wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub uchylającego lub stwierdzającego nieważność aktu lub czynności, oraz uprzednie pisemne wezwanie właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy. W rozpatrywanej sprawie skarżący zarzuca niewykonanie przez organy administracji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 stycznia 2008 r. uchylającego decyzje obu instancji w przedmiocie odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania. Pismem z dnia 2 kwietnia 2009 r. skarżący wezwał organ do wykonania wyroku sądu i załatwienia przedmiotowej sprawy. Wezwanie takie, stosownie do art. 54 § 4 p.p.s.a., może być skierowane do organu w każdym czasie po upływie terminu do załatwienia sprawy. W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z sytuacją w której organ, po wydaniu prawomocnego wyroku sądu, nie rozpoznaje sprawy w przewidzianym prawem terminie oraz pomija ocenę prawną sądu wyrażoną w tym wyroku. Niewykonaniem wyroku jest również takie działanie organu, które następuje po zwrocie akt administracyjnych organowi przez sąd administracyjny lecz pozostaje w sprzeczności z oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, wyrażonymi w wyroku sądu. O niewykonaniu wyroku może być mowa także w razie niewłaściwej lub opieszałej realizacji obowiązków nałożonych przez sąd (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 23 lipca 2008 r. sygn. akt. II SAB/Ol 16/08). Jak wynika z akt sprawy, wyrokiem z dnia 17 stycznia 2008 r. sąd uwzględnił skargę A.C. i uchylił obie kwestionowane decyzje, stwierdzając, że organy administracji naruszyły przepis art. 153 p.p.s.a. nie uwzględniając w swoich decyzjach oceny prawnej i wskazań zawartych w wydanym wcześniej wyroku sądu z dnia 25 lipca 2002 r. Jednocześnie sąd stwierdził, że w sprawie nie doszło do takiej zmiany stanu faktycznego sprawy, która pozwalałaby na odstąpienie przez organy od oceny prawnej zawartej w wyroku z dnia 25 lipca 2002 r. Przepis art. 153 p.p.s.a. stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W rozpatrywanej sprawie organy administracji wbrew wyrokowi sądu z dnia 17 stycznia 2008 r. nie zastosowały się do wskazań zawartych w uzasadnieniu orzeczenia. Ponadto, stanowisko prezentowane w sprawie przez Prezydenta Miasta K. jest sprzeczne. W decyzji z dnia [...] kwietnia 2006 r. Prezydent Miasta K. stwierdził bowiem, że egzemplarz orzeczenia, na którym oparł swoje ustalenia sąd (wydając wyrok z dnia 25 lipca 2002 r.), był jedną z wielu kopii, natomiast pozyskany z archiwum Huty [...] oryginał orzeczenia prawidłowo opisuje zarówno nieruchomość jak i właścicielkę nieruchomość, wskazując w pozycji 76 nazwisko właścicielki – F. z Z.C. . Organ uznał zatem, że zgodnie z treścią art. 39 ust. 1 dekretu z dnia 26.04.1949 r., w związku z art. 108 ustawy z dnia 18.07.1950 r.- Przepisy ogólne prawa cywilnego, roszczenie o wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną część parceli l. kat. 1 uległo przedawnieniu z dniem 21.12.1954 r. tj. po upływie 3 lat od dnia, w którym orzeczenie stało się ostateczne w toku instancji. Z kolei pismem z dnia 24 czerwca 2009 r. Prezydent Miasta K. wystąpił do Ministerstwa Infrastruktury z prośbą o rozważenie możliwości wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia 7 listopada 1951 r. A zatem, Prezydent Miasta K. z jednej strony traktuje orzeczenie o wywłaszczeniu jako zgodne z prawem i w konsekwencji odmawia ustalenia i wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, z drugiej strony bierze pod uwagę możliwość stwierdzenia jego nieważności, występując w tej sprawie do Ministra Infrastruktury. Odnosząc się do terminów załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym wskazać należy, że sprawa dotycząca A.C. była już przedmiotem dwukrotnego postępowania przed organami administracji, po uchyleniu przez sąd kolejnych decyzji ponownie odmawiających ustalenia i wypłaty odszkodowania. Na obecnym etapie sprawa ta nie wymaga zatem traktowania jej jako sprawy szczególnie skomplikowanej wymagającej przeprowadzenia szczegółowego postępowania wyjaśniającego. Ponadto w obu wydanych wyrokach sąd określił, jakich naruszeń dopuściły się organy przy wydawaniu decyzji, a także zawarł ocenę prawną, co do dalszego postępowania. Tymczasem podjęte przez organy administracji działania (jak wystąpienie do Ministra Infrastruktury) są przeciwne wskazaniom, co do dalszego postępowania i świadczą o ignorowaniu przez organy administracji wyroków sądowych. Zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W tak ustalonych terminach organ publiczny zobowiązany jest załatwić sprawę. W sytuacji wynikającej z art. 154 § 1 p.p.s.a termin liczy się od dnia zwrotu akt organowi z prawomocnym wyrokiem. Akta sprawy po wyroku z dnia 17 stycznia 2008 r. zostały przekazane organowi I instancji w dniu 8 maja 2008 r., a jak już stwierdzono powyżej w niniejszej sprawie nie występują okoliczności usprawiedliwiające niezałatwienie sprawy w terminie. Stwierdzić zatem należy, że pomimo upływu ustawowych terminów wynikających z art. 35 § 3 k.p.a. organ nie załatwił przedmiotowej sprawy i kolejny raz nie zastosował się do wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, tym razem z dnia 17 stycznia 2008 r. sygn. akt. II SA/Kr 790/07. Wysokość grzywny jaką organowi I instancji wymierzył sąd, jest adekwatna do stopnia zaniedbań tego organu. Wysokość tej grzywny zgodnie z dyspozycją art. 154 § 6 p.p.s.a. wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Zdaniem sądu grzywna wymierzona organowi w wysokości 1500 zł spełni właściwie swoją dyscyplinująco-restrykcyjną funkcję. W związku z powyższym sąd na podstawie art. 154 § 6 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania na rzecz skarżącego orzeczono stosownie do art. 200 powołanej ustawy.