I OSK 742/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędziowie sędzia NSA Anna Lech (spr.) sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Protokolant sekretarz sądowy Joanna Drapczyńska po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 października 2010 r. sygn. akt II SA/Gl 293/10 w sprawie ze skargi J. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 14 października 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 293/10, oddalił skargę J. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. W uzasadnieniu Sąd wskazał na następujący stan sprawy: Prezydent Miasta B. decyzją z dnia 2 października 2009 r., nr [...], na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. g i art. 138 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), orzekł o zatrzymaniu J. Z. prawa jazdy kategorii "B" z uwagi na przekroczenie 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...], uchyliło powyższą decyzję w całości i orzekło o zatrzymaniu J. Z. prawa jazdy kat. AB [...]. Organ w uzasadnieniu podzielił argumentację organu pierwszej instancji, jednakże uznał, że decyzja ta musiała zostać uchylona, gdyż organ pierwszej instancji zarówno w jej osnowie, jak i uzasadnieniu błędnie wskazał, iż dotyczy ona prawa jady kat. B, podczas gdy z akt sprawy wynika, że jest to prawo jazdy AB. Na tę decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach złożył J. Z., wnosząc o jej uchylenie i wskazując, że w dacie orzekania przez organy nie było podstaw do zatrzymania prawa jazdy, gdyż na podstawie § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. Nr 236, poz. 1998 z późn. zm.) w związku z art. 46 kodeksu wykroczeń i z art. 7 k.p.a., zatarcie jego ukarań mandatami nastąpiło w dniu 30 lipca 2009 r. i w dniu 11 grudnia 2009 r. W tych też datach usunięciu z ewidencji uległy wpisy ostateczne dotyczące naruszeń stwierdzonych tymi mandatami. Skarżący podkreślił, że doszło do "skasowania" łącznie 18 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wyrokiem z dnia 14 października 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 293/10, oddalając skargę J. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] stycznia 2010 r., wskazał, że art. 46 § 2 kodeksu wykroczeń wprowadza regułę równoczesnego zatarcia w razie dwóch lub większej ilości ukarań przed upływem terminu do zatarcia za wykroczenie poprzednie. Popełnienie w tym czasie kolejnego wykroczenia za które wymierzono karę aresztu, ograniczenia wolności lub grzywny powoduje, że zatarcie ukarania za pierwsze z nich ulega przesunięciu. Sąd stwierdził zatem, że skoro skarżący pierwsze wykroczenie popełnił w dniu 20 maja 2007 r., zaś kolejne w dniach 28 lipca 2007, 16 października 2007 r., 11 grudnia 2007 r. oraz 23 kwietnia 2008 r., to w dacie orzekania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, to jest w dniu 25 stycznia 2010 r. nie doszło do zatarcia ukarania za którekolwiek z nich, gdyż od wykonania kary za którekolwiek z tych wykroczeń do popełnienia następnego nie upłynęły 2 lata. Zdaniem Sądu termin ten rozpoczął bieg dopiero od wykonania kary za wykroczenie z dnia 23 kwietnia 2008 r. Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 października 2010r. skargę kasacyjną złożył J. Z. wnosząc o jego uchylenie w całości i rozpoznanie skargi, względnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, to jest: 1) art. 46 § 1 i 2 kodeksu wykroczeń, poprzez zastosowanie rozszerzającej wykładni tego przepisu, gdyż z jego literalnego brzmienia stricte wynika ukaranie za oba (czyli dwa) wykroczenia uważa się za niebyłe po upływie 2 lat od wykonania, darowania albo przedawnienia wykonania kary za nowe (drugie) wykroczenie; 2) niewłaściwe zastosowanie art. 108 k.k., w sytuacji w jakiej przepis ten odnosi się wyłącznie do przestępstw i nie może – nawet w drodze analogii – znajdować zastosowania do reżimu odpowiedzialności za wykroczenia. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powtórzono argumenty podniesione w skardze. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej odrzucenie, wskazując na naruszenie obowiązku tak zwanego przymusu adwokackiego. Organ zwrócił uwagę, że skarżący kasacyjnie skargę kasacyjną sporządził osobiście pomimo, że nie jest żadną z osób wymienionych w art. 175 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z ostrożności procesowej organ merytorycznie podzielił argumentację Sądu pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Na wstępie rozważań naczelny Sąd Administracyjny pragnie wskazać, że w niniejszej sprawie został dopełniony tak zwany wymóg "adwokacko – radcowski" do sporządzenia skargi kasacyjnej. Jak bowiem wynika z akt, skarżący kasacyjnie jest członkiem Izby Adwokackiej w Katowicach. Jest zatem osobą uprawnioną do sporządzenia skargi kasacyjnej, bowiem spełnia wymogi określone w art. 175 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Tym, samym wniosek zawarty w odpowiedzi na skargę kasacyjną zmierzający do jej odrzucenie nie mógł odnieść zamierzonego skutku. Wskazać należy, że w art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. g w związku z art. 138 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym umocowano starostę do zatrzymania prawa jazdy w przypadku przekroczenia przez kierującego pojazdem liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Zaznaczyć należy, że organ w tej sytuacji nie ma żadnej dowolności i uznaniowości, przekroczenie punktów skutkuje obowiązkiem zatrzymania prawo jazdy, zaś starosta obciążony jest obowiązkiem wydania decyzji o zatrzymaniu. Oznacza to, że starosta nie bada i nie weryfikuje stanowiska organów policji o konieczności kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji osób posiadających uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowanych na wniosek komendanta wojewódzkiego policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie prowadzonej przez policję ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji (art. 131 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym). W niniejszej sprawie skarżącemu zatrzymano prawo jazdy z uwagi na przekroczenie 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie art. 46 § 1 i 2 Kodeksu wykroczeń. Przepis § 1 stanowi, że ukaranie uważa się za niebyłe po upływie 2 lat od wykonania, darowania lub przedawnienia wykonania kary. Natomiast w myśl § 2, jeżeli ukarany przed upływem okresu przewidzianego w § 1 popełnił nowe wykroczenie, za które wymierzono mu karę aresztu, ograniczenia wolności lub grzywny, ukaranie za oba wykroczenia uważa się za niebyłe po upływie 2 lat od wykonania, darowania albo od przedawnienia wykonania kary za nowe wykroczenie. Zaznaczyć jednakże należy, że do postępowania w sprawie zatrzymania prawa jazdy zastosowanie mają przepisy Prawa o ruchu drogowym. Ustawa ta nie określa terminu, po upływie którego nie można wydać decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Zgodnie z art. 130 ust. 1 i 2 Prawa o ruchu drogowym policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji. Punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty lub w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3 - 20 punktów. Przedawnienie wykroczenia popełnionego przez skarżącego musiałoby nastąpić przed wydaniem prawomocnego orzeczenia o przypisaniu mu przekroczonych 24 punktów. Taka sytuacja nie miała jednak miejsca w rozpoznawanej sprawie, gdyż od wykonania kary za którekolwiek z wykroczeń popełnionych przez skarżącego do popełnienia następnego wykroczenia nie upłynęły 2 lata. Zasadnie zatem Sąd pierwszej instancji uznał, że termin owych 2 lat rozpoczął swój bieg dopiero od wykonania kary za wykroczenie z dnia 23 kwietnia 2008 r. W niniejszym przypadku usunięcie punktów z ewidencji możliwe jest jedynie w sytuacji określonej w § 6 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego, to jest w razie otrzymania informacji o pozytywnym wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji, o którym mowa w art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy. Starosta ma bowiem obowiązek wynikający z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym skierować w drodze decyzji osobę posiadającą uprawnienie do kierowania pojazdem na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji na wniosek komendanta wojewódzkiego policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 tejże ustawy. Mając powyższe na uwadze, zarzut skargi kasacyjnej o naruszeniu w zaskarżonym wyroku art. 46 § 1 i 2 Kodeksu wykroczeń nie zasługują na uwzględnienie. Co zaś do zarzutu naruszenia art. 108 k.k., to organy administracyjne nie stosowały tego przepisu. Podstawą rozstrzygnięcia administracyjnego był bowiem art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. G i art. 138 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 9018 z późn. zm.). Natomiast na podstawie art. 108 K.p.a. nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji.