II FZ 435/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA : Stefan Babiarz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 23 lipca 2010 r. sygn. akt I SA/Ke 276/10 odmawiające przywrócenia terminu w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 20 kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r. postanawia: oddalić zażalenie 1. Postanowieniem z dnia 23 lipca 2010 r., I SA/Ke 276/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach odmówił W. K. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 23 czerwca 2010 r. w sprawie ze skargi podatnika na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 20 kwietnia 2010r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006r. 2. Ze stanu sprawy przyjętego przez sąd pierwszej instancji wynikało, że wyrokiem z dnia 23 czerwca 2010r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę W. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 20 kwietnia 2010r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006r. W dniu 7 lipca 2010r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. We wniosku skarżący nie podał i nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak jego winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, w związku z tym sąd pismem z dnia 15 lipca 2010r. wezwał skarżącego do usunięcia powyższych braków formalnych wniosku. 3. W wykonaniu wezwania skarżący w dniu 19 lipca 2010r. złożył pismo, w którym wskazał, że zapomniał złożyć na piśmie wniosek o wydanie wyroku z uzasadnieniem, bowiem skupił się na innej ważnej dla niego sprawie tj. wniesieniem apelacji przeciwko Skarbowi Państwa. 4. Uzasadniając wydane postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach powołując się na treść art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a. – oraz dokonując oceny podnoszonych przez skarżącego okoliczności, przy zastosowaniu obiektywnego miernika staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy, stwierdził, że nie uprawdopodobnił on braku winy w uchybieniu terminu. Nie wykazał, a i z przedmiotowej sprawy nie wynikało, by w okresie od 23 czerwca 2010 r. do 30 czerwca 2010 r. zaistniały niezależne od niego przyczyny, które stanowiłyby przeszkodę nie do przezwyciężenia w dokonaniu czynności w terminie, czyli złożenia wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem. Z przytoczonych przez skarżącego argumentów wynikało, że przeszkodą, która uniemożliwiła stronie dotrzymanie terminu było równoległe prowadzenie innych spraw sądowych, co przyczyniło się do tego, że o złożeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku skarżący zapomniał. W ocenie sądu, okoliczności te nie usprawiedliwiały braku winy w działaniu strony i uchybienia terminu. Niedokonanie czynności przez zapomnienie, z uwagi na prowadzenie kilku spraw sądowych jednocześnie nie świadczyły bowiem o wystąpieniu przesłanki przywrócenia terminu, jaką jest brak winy w niedochowaniu terminu. Przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją, uprawdopodobni brak swojej winy. Sąd ponadto stwierdził, że skarżący, w celu dochowania należytej staranności w prowadzeniu swoich interesów, winien był w związku z nawarstwieniem się spraw sądowych, jako osoba należycie dbająca o swoje interesy, tak zorganizować czas, aby dochować terminu do dokonania czynności. W ocenie sądu pierwszej instancji, okoliczności wskazane przez skarżącego nie zasługują na uwzględnienie, albowiem strona dopuściła się niedbalstwa i z własnej winy, niczym nie usprawiedliwionymi przyczynami nie dopełniła czynności w terminie. Ponadto sam skarżący przyznaje, że zapomniał o złożeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, co również potwierdza, że skarżący nie zachował należytej staranności w dbaniu o swoje sprawy. Wszystkie te okoliczności doprowadziły sąd pierwszej instancji do stwierdzenia, że wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 23 czerwca 2010r. nie zasługiwał na uwzględnienie, z uwagi na niewykazanie braku winy w uchybieniu terminu. 5. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący stwierdził, że pragnie "...dowiedzieć się jaki zapadł wyrok w sprawie w dniu 23 czerwca 2010 r.". Skarżący przyznał, że zapomniał "...napisać wniosek o uzasadnienie wyroku na piśmie". Jednocześnie powołując się na "przepisy prawa" skarżący wniósł o "umorzenie długu", umorzenie kosztów postępowania, "umorzenie sprawy" oraz "kasację nie tylko postanowienia, ale wyroku sądu, o umorzenie kwoty pieniężnej". Skarżący stwierdził, że "...postanowienia Sądu wydanego w dniu 23 lipca 2010 r. nie komentuje", gdyż "...nie zna się na prawie". W postscriptum zażalenia skarżący wniósł o zmianę i uchylenie w całości postanowienia WSA w Kielcach i wyroku tegoż sądu, "...na podstawie ustaw i przepisów prawa". Na drugiej stronie zażalenia skarżący podał sygn. spraw: I SA/Ke 275/10, I SA/Ke 276/10, I SA/Ke 277/10 i I SA/Ke 278/10. Ponadto, bez dodatkowych wyjaśnień stwierdził, że wysłał "...pismo z dnia 7.07. pieczęć sądu do NSA w Warszawie". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 6. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. Skarżący sformułował je w sposób bardzo lakoniczny, nie przedstawiając uzasadnienia dla zgłoszonych zarzutów i wniosków, które zostały przedstawione w sposób chaotyczny. Całościowe odczytanie zażalenia prowadzi w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego do wniosku, że skarżący wnosi o: uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia WSA w Kielcach, uchylenie wyroku tegoż Sądu z dnia 23 czerwca 2010 r. i umorzenie kosztów postępowania. Pierwszy wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, kolejny w świetle przepisów p.p.s.a. jest niedopuszczalny. Ostatni należy ocenić jako bezprzedmiotowy. Odnosząc się w pierwszej kolejności do cech formalnych zażalenia, a przede wszystkim braku uzasadnienia zgłoszonych wniosków, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie odpowiada ono w pełni wymogom prawa. Zgodnie z art. 194 § 3 p.p.s.a., zażalenie powinno czynić bowiem zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać wskazanie zaskarżonego postanowienia i wniosek o jego zmianę lub uchylenie, jak również zwięzłe uzasadnienie zażalenia. Wniesione przez Skarżącego zażalenie – jak już wyżej wskazano - zostało uzasadnione chaotycznie. Jednakże nie czyni to niemożliwym merytoryczne rozpoznanie wniesionego środka odwoławczego. W myśl art. 197 § 2 p.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej. Uwzględniając specyfikę środka odwoławczego jakim jest zażalenie oraz postępowania, które inicjuje, należy stwierdzić, że wykluczona jest możliwość odpowiedniego stosowania art. 174 i 176 p.p.s.a. Przemawia za tym systemowe odczytanie art. 197 § 2 i art. 194 § 4 p.p.s.a. Ten ostatni przepis określa wyczerpująco wymogi formalne stawiane przez przepisy prawa środkowi odwoławczemu określonemu w p.p.s.a. jako zażalenie. Tym samym nie ma potrzeby do sięgania po dyspozycję norm zapisanych w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. Wadliwe uzasadnienie zażalenia nie może zatem prowadzić do tak rygorystycznych konsekwencji, jakie miałyby miejsce w postępowaniu zainicjowanym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej. Rygoryzm formalny, mający swoją podstawę w art. 174 i art. 176 p.p.s.a., nie ma w postępowaniu zażaleniowym miejsca, gdyż w.w. przepisów nie stosuje się. Tym samym, jeżeli z treści zażalenia możliwe jest wywiedzenie, jakimi intencjami i racjami kierował się wnoszący zażalenie, to nie ma przeszkód do nadania sprawie dalszego biegu i rozpoznania merytorycznego sprawy przez sąd drugiej instancji (por. postanowienie NSA z dnia 17 grudnia 2009 r., sygn. akt II FZ 553/09, publik. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W rozpoznawanej sprawie treść zażalenia nie pozostawia wątpliwości, co do tego, że intencją skarżącego jest uchylenie zaskarżonego postanowienia WSA w Kielcach. Jednocześnie w oparciu o treść zażalenia można stwierdzić, że racją, którą kieruje się skarżący jest przekonanie, iż zapomnienie o złożeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku WSA w Kielcach z dnia 23 czerwca 2010 r. jest sytuacją uzasadniającą przywrócenie terminu do złożenia takiego wniosku. Ten pogląd skarżącego należy ocenić negatywnie. Odnosząc się do podniesionej w zażaleniu okoliczności, należy stwierdzić, że prawidłowo ocenił ją sąd pierwszej instancji. Niedokonanie czynności przez zapomnienie, z uwagi na prowadzenie kilku spraw sądowych jednocześnie nie świadczy o wystąpieniu przesłanki przywrócenia terminu, jaką jest brak winy w niedochowaniu terminu. Przesłankę taką ustanawia art. 86 § 1 p.p.s.a., który WSA w Kielcach prawidłowo zastosował. Przywrócenie uchybionego terminu, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy. Takie stanowisko przyjął także WSA w Kielcach, co zasługuje na pełną aprobatę. Wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego nie należy do skomplikowanych pism procesowych. Jego sporządzenie nie jest związane ze znacznym nakładem czasu, zatem nie można zaakceptować stanowiska skarżącego, wyrażonego w piśmie uzupełniającym z dnia 19 lipca 2010 r., że udział w innych postępowaniach sądowych uniemożliwił mu złożenie w ustawowo przewidzianym terminie stosownego wniosku. Uchybienie skarżącego jest niedbalstwem, które nie może być ocenione jako niezawinione. Tym samym – jak trafnie ocenił sąd pierwszej instancji – nie została spełniona obligatoryjna przesłanka z art. 86 § 1 p.p.s.a., co czyni przywrócenie terminu niemożliwym. Wniosek skarżącego o uchylenie wyroku WSA w Kielcach z dnia 23 czerwca 2010 r., sygn., akt I SA/Ke 276/10, jest niedopuszczalny. Zgodnie bowiem z art. 173 § 1 p.p.s.a. od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Do w.w. wyroku WSA w Kielcach nie ma zastosowania żaden przepis szczególny, zatem jedynym dopuszczalnym przez prawo środkiem odwoławczym jest skarga kasacyjna. Niemożliwe jest zatem skuteczne wniesienie o uchylenie w.w. rozstrzygnięcia WSA w Kielcach w zażaleniu, jak uczynił to skarżący. Rozpoznawane pismo skarżącego bez wątpienia nie może być uznane za skargę kasacyjną, gdyż nie odpowiada wymogom stawianym przez szereg przepisów prawa, w szczególności art. 174, art. 175 i art. 176 p.p.s.a. Wniesiony środek odwoławczy jest zażaleniem (o czym przesądzają jego cechy formalne), zatem zgłoszony w nim wniosek o uchylenie w.w. wyroku WSA w Kielcach nie może być rozpoznany. Postępowanie w rozpoznawanej sprawie ma charakter incydentalny (tzw. postępowanie wpadkowe), gdyż dotyczy kwestii przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego. Kwestia ta jest niejako uboczna obok głównego przedmiotu sprawy, którym jest podatek dochodowy od osób fizycznych za 2005 r. Postępowanie to nie jest związane z żadnymi opłatami sądowymi, ani z możliwością obarczenia strony w przypadku oddalenia zażalenia jakimikolwiek dodatkowymi (obok kosztów postępowania głównego) kosztami sądowymi, zatem wniosek o umorzenie kosztów postępowania jest bezprzedmiotowy. Wymienione przez skarżącego na drugiej stronie zażalenia sygnatury spraw sądowych oraz informacja o "...piśmie z dnia 7.07" nie zostały opatrzone żadnym komentarzem (por. k. 58 akt WSA w Kielcach) i pozostają całkowicie niezrozumiałe. Całościowe odczytanie zażalenia także nie pozwala na zrekonstruowanie intencji, którą kierował się skarżący, umieszczając w.w. informacje w zażaleniu. Niejasność i brak jakiegokolwiek uzasadnienia uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu merytoryczne odniesienie się do nich. Należy zauważyć, że analogiczne stanowisko sąd zawarł w postanowieniu z dnia 15 września 2010 r., II FZ 441/10. Kierując się wyżej wymienionymi względami, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.