II FZ 441/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 15 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 23 lipca 2010 r., sygn. akt I SA/Ke 275/10 odmawiającego przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 20 kwietnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 r. postanawia: oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z dnia 23 lipca 2010 r., sygn. akt I SA/Ke 275/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach odmówił W. K. (dalej: Skarżący) przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku WSA w Kielcach z dnia 23 czerwca 2010 r. wydanego w sprawie ze skargi Skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 20 kwietnia 2010 r., nr [...], wydaną w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej w skrócie: p.p.s.a.). 2. Przebieg postępowania przed Sądem pierwszej instancji: 2.1. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie WSA w Kielcach podał, że wyrokiem z dnia 23 czerwca 2010 r. tenże Sąd oddalił skargę Skarżącego na w.w. decyzję Dyrektora IS w K. z dnia 20 kwietnia 2010 r. 2.2. Pismem z dnia 7 lipca 2010 r. Skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia w.w. wyroku, jednocześnie wnosząc o sporządzenie w.w. uzasadnienia "...na piśmie" (k. 39 akt WSA w Kielcach). We wniosku Skarżący nie podał i nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak jego winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia w.w. wyroku, w związku z powyższym Sąd pierwszej instancji pismem z dnia 15 lipca 2010 r. wezwał Skarżącego do usunięcia powyższych braków formalnych wniosku. 2.3. Zarządzeniem z dnia 14 lipca 2010 r. WSA w Kielcach wezwał Skarżącego na podstawie art. 87 § 2 p.p.s.a. do usunięcia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania braków formalnych w.w. wniosku o przywrócenie terminu poprzez podanie i uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy Skarżącego w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia w.w. wyroku WSA w Kielcach z dnia 23 czerwca 2010 r. (k. 41 akt WSA w Kielcach). 2.4. W wykonaniu w.w. wezwania Sądu pierwszej instancji Skarżący w dniu 19 lipca 2010 r. złożył pismo, w którym wskazał, że zapomniał złożyć na piśmie wniosek o wydanie wyroku z uzasadnieniem, bowiem skupił się na innej ważnej dla niego sprawie, tj. na wniesieniu apelacji przeciwko Skarbowi Państwa (k. 43 WSA w Kielcach). 3. Postanowienie Sądu pierwszej instancji: 3.1. Odmawiając przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia w.w. wyroku WSA w Kielcach przywołał w pierwszej kolejności treść art. 86 § 1 p.p.s.a., wg którego jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu do dokonania określonej czynności procesowej. Stwierdził następnie, że pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest zatem brak winy strony w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przy ocenie tej przesłanki należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Tylko wówczas można przyjąć brak winy w uchybieniu terminu. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Na poparcie tego poglądu WSA w Kielcach powołał postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 357/08 (Lex nr 493881). 3.2. Oceniając podnoszone przez Skarżącego w piśmie uzupełniającym z dnia 19 lipca 2010 r. okoliczności przy zastosowaniu obiektywnego miernika staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy, WSA w Kielcach stwierdził, że Skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Nie wykazał, a i z przedmiotowej sprawy nie wynikało, by w okresie od 23 czerwca 2010 r. do 30 czerwca 2010 r. zaistniały niezależne od niego przyczyny, które stanowiłyby przeszkodę nie do przezwyciężenia w dokonaniu czynności w terminie, czyli złożenia wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem. Sąd pierwszej instancji ocenił, że z przytoczonych przez Skarżącego argumentów wynika, iż przeszkodą, która uniemożliwiła stronie dotrzymanie terminu było równoległe uczestniczenie w innych sprawach sądowych, co przyczyniło się do tego, że o złożeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Skarżący zapomniał. W ocenie WSA w Kielcach, okoliczności te nie usprawiedliwiają braku winy w działaniu Skarżącego i uchybienia terminu. Skarżący dopuścił się bowiem niedbalstwa i z własnej winy, niczym nie usprawiedliwionymi przyczynami nie dopełnił czynności w terminie. Ponadto, Sąd pierwszej instancji zauważył, że sam Skarżący przyznaje, iż zapomniał o złożeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, co również potwierdza, że nie zachował należytej staranności w dbaniu o swoje sprawy. 4. Stanowisko Skarżącego w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym: 4.1. Wnosząc do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na w.w. postanowienie WSA w Kielcach, Skarżący stwierdził, że pragnie "...dowiedzieć się jaki zapadł wyrok w sprawie w dniu 23 czerwca 2010 r.". Skarżący przyznał, że zapomniał "...napisać wniosek o uzasadnienie wyroku na piśmie". Jednocześnie powołując się na "przepisy prawa" Skarżący wniósł o (1) "umorzenie długu", (2) umorzenie kosztów postępowania, (3) "umorzenie sprawy" oraz (4) "kasację nie tylko postanowienia, ale wyroku sądu, o umorzenie kwoty pieniężnej". Skarżący stwierdził, że "...postanowienia Sądu wydanego w dniu 23 lipca 2010 r. nie komentuje", gdyż "...nie zna się na prawie". W postscriptum zażalenia Skarżący wniósł o zmianę i uchylenie w całości postanowienia WSA w Kielcach i wyroku tegoż Sądu, "...na podstawie ustaw i przepisów prawa". 4.2. Na drugiej stronie zażalenia Skarżący podał sygn. spraw: I SA/Ke 275/10, I SA/Ke 276/10, I SA/Ke 277/10 i I SA/Ke 278/10. Ponadto, bez dodatkowych wyjaśnień stwierdził, że wysłał "...pismo z dnia 7.07. pieczęć sądu do NSA w Warszawie". 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5.1. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. Skarżący sformułował je w sposób bardzo lakoniczny, nie przedstawiając uzasadnienia dla zgłoszonych wniosków, które zostały przedstawione w sposób chaotyczny. Całościowe odczytanie zażalenia prowadzi w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego do wniosku, że Skarżący wnosi o: (1) uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia WSA w Kielcach, (2) uchylenie wyroku tegoż Sądu z dnia 23 czerwca 2010 r. i (3) umorzenie kosztów postępowania. Pierwszy wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, Kolejny w świetle przepisów p.p.s.a. jest niedopuszczalny. Ostatni należy ocenić jako bezprzedmiotowy. 5.2. Odnosząc się w pierwszej kolejności do cech formalnych zażalenia, a przede wszystkim braku uzasadnienia zgłoszonych wniosków, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie odpowiada ono w pełni wymogom prawa. Zgodnie z art. 194 § 3 p.p.s.a., zażalenie powinno czynić bowiem zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać wskazanie zaskarżonego postanowienia i wniosek o jego zmianę lub uchylenie, jak również zwięzłe uzasadnienie zażalenia. Wniesione przez Skarżącego zażalenie – jak już wyżej wskazano - nie zostało uzasadnione. Jednakże nie czyni to niemożliwym merytoryczne rozpoznanie wniesionego środka odwoławczego. W myśl art. 197 § 2 p.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej. Uwzględniając specyfikę środka odwoławczego jakim jest zażalenie oraz postępowania, które inicjuje, należy stwierdzić, że wykluczona jest możliwość odpowiedniego stosowania art. 174 i 176 p.p.s.a. Przemawia za tym systemowe odczytanie art. 197 § 2 i art. 194 § 4 p.p.s.a. Ten ostatni przepis określa wyczerpująco wymogi formalne stawiane przez przepisy prawa środkowi odwoławczemu określonemu w p.p.s.a. jako zażalenie. Tym samym nie ma potrzeby do sięgania po dyspozycję norm zapisanych w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. Wadliwe uzasadnienie zażalenia nie może zatem prowadzić do tak rygorystycznych konsekwencji, jakie miałyby miejsce w postępowaniu zainicjowanym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej. Rygoryzm formalny, mający swoją podstawę w art. 174 i art. 176 p.p.s.a., nie ma w postępowaniu zażaleniowym miejsca, gdyż w.w. przepisów nie stosuje się. Tym samym, jeżeli z treści zażalenia możliwe jest wywiedzenie, jakimi intencjami i racjami kierował się wnoszący zażalenie, to nie ma przeszkód do nadania sprawie dalszego biegu i rozpoznania merytorycznego sprawy przez sąd drugiej instancji (por. postanowienie NSA z dnia 17 grudnia 2009 r., sygn. akt II FZ 553/09, publik. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W rozpoznawanej sprawie treść zażalenia nie pozostawia wątpliwości, co do tego, że intencją Skarżącego jest uchylenie zaskarżonego postanowienia WSA w Kielcach. Jednocześnie w oparciu o treść zażalenia można stwierdzić, że racją, którą kieruje się Skarżący jest przekonanie, iż zapomnienie o złożeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku WSA w Kielcach z dnia 23 czerwca 2010 r. jest sytuacją uzasadniającą przywrócenie terminu do złożenia takiego wniosku. Ten pogląd Skarżącego należy ocenić merytorycznie. 5.3. Odnosząc się do podniesionej w zażaleniu okoliczności, należy stwierdzić, że prawidłowo ocenił ją Sąd pierwszej instancji. Niedokonanie czynności przez zapomnienie, z uwagi na prowadzenie kilku spraw sądowych jednocześnie nie świadczy o wystąpieniu przesłanki przywrócenia terminu, jaką jest brak winy w niedochowaniu terminu. Przesłankę taką ustanawia art. 86 § 1 p.p.s.a., który WSA w Kielcach prawidłowo zastosował. Przywrócenie uchybionego terminu, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy. Takie stanowisko przyjął także WSA w Kielcach, co zasługuje na pełną aprobatę. Wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego nie należy do skomplikowanych pism procesowych. Jego sporządzenie nie jest związane ze znacznym nakładem czasu, zatem nie można zaakceptować stanowiska Skarżącego, wyrażonego w piśmie uzupełniającym z dnia 19 lipca 2010 r., że udział w innych postępowaniach sądowych uniemożliwiło mu złożenie w ustawowo przewidzianym terminie stosownego wniosku. Uchybienie Skarżącego jest niedbalstwem, które nie może być ocenione jako niezawinione. Tym samym – jak trafnie ocenił Sąd pierwszej instancji – nie została spełniona obligatoryjna przesłanka z art. 86 § 1 p.p.s.a., co czyni przywrócenie terminu niemożliwym. 5.4. Wniosek Skarżącego o uchylenie wyroku WSA w Kielcach z dnia 23 czerwca 2010 r., sygn., akt I SA/Ke 275/10, jest niedopuszczalny. Zgodnie bowiem z art. 173 § 1 p.p.s.a. od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Do w.w. wyroku WSA w Kielcach nie ma zastosowania żaden przepis szczególny, zatem jedynym dopuszczalnym przez prawo środkiem odwoławczym jest skarga kasacyjna. Niemożliwe jest zatem skuteczne wniesienie o uchylenie w.w. rozstrzygnięcia WSA w Kielcach w zażaleniu, jak uczynił to Skarżący. Rozpoznawane pismo Skarżącego bez wątpienia nie może być uznane za skargę kasacyjną, gdyż nie odpowiada wymogom stawianym przez szereg przepisów prawa, w szczególności art. 174, art. 175 i art. 176 p.p.s.a. Wniesiony środek odwoławczy jest zażaleniem (o czym przesądzają jego cechy formalne), zatem zgłoszony w nim wniosek o uchylenie w.w. wyroku WSA w Kielcach nie może być rozpoznany. 5.5. Postępowanie w rozpoznawanej sprawie ma charakter incydentalny (tzw. postępowanie wpadkowe), gdyż dotyczy kwestii przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego. Kwestia ta jest niejako obok głównego przedmiotu sprawy, którym jest podatek dochodowy od osób fizycznych za 2005 r. Postępowanie to nie jest związane z żadnymi opłatami sądowymi, ani z możliwością obarczenia strony w przypadku oddalenia zażalenia jakimikolwiek dodatkowymi (obok kosztów postępowania głównego) kosztami sądowymi, zatem wniosek o umorzenie kosztów postępowania jest bezprzedmiotowy. 5.6. Wymienione przez Skarżącego na drugiej stronie zażalenia sygnatury spraw sądowych oraz informacja o "...piśmie z dnia 7.07" nie zostały opatrzone żadnym komentarzem (por. k. 58 akt WSA w Kielcach) i pozostają całkowicie niezrozumiałe. Całościowe odczytanie zażalenia także nie pozwala na zrekonstruowanie intencji, którą kierował się Skarżący, umieszczając w.w. informacje w zażaleniu. Niejasność i brak jakiegokolwiek uzasadnienia uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu merytoryczne odniesienie się do nich. 5.7. Kierując się wyżej wymienionymi względami, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.