II GSK 1108/10

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2011-10-25

Skład orzekający: Hanna Kamińska, Gabriela Jyż, Jacek Czaja

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, przyjmując wniosek o przyznanie płatności obszarowych, ma obowiązek wezwać wnioskodawcę do uzupełnienia braków formalnych, nawet jeśli upłynął termin materialny do składania zmian we wniosku, a jeśli tego nie uczyni, czy producent rolny może ponosić negatywne konsekwencje tych zaniedbań?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej ma obowiązek wezwać wnioskodawcę do uzupełnienia braków formalnych wniosku o płatności obszarowe zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a. Niewykonanie tego obowiązku, nawet po upływie terminu materialnego do składania zmian, stanowi naruszenie przepisów postępowania, które może mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Producent rolny nie może ponosić negatywnych konsekwencji zaniedbań organów administracji.
Stan faktyczny
W. K. złożył wniosek o przyznanie jednolitej płatności obszarowej i uzupełniającej na rok 2009. Organ I instancji odmówił przyznania płatności z powodu braków we wniosku (niezadeklarowanie działek rolnych i powierzchni). Organ II instancji utrzymał decyzję w mocy, uznając uchybienia organu I instancji za nieistotne, ponieważ upłynął termin materialny do składania zmian we wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił obie decyzje, uznając, że organy powinny były wezwać wnioskodawcę do uzupełnienia braków formalnych zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a., a ich zaniechanie naruszyło przepisy postępowania. Dyrektor ARiMR złożył skargę kasacyjną, która została oddalona przez NSA.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia del. WSA Jacek Czaja Protokolant Marta Zawadzka po rozpoznaniu w dniu 25 października 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. z dnia 2 czerwca 2010 r. sygn. akt II SA/Łd 209/10 w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. wyrokiem z 2 czerwca 2010 r., sygn. akt II SA/Łd 209/10, uchylił zaskarżoną przez W. K. (dalej: skarżący) decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: organ odwoławczy, organ II instancji) z [...] stycznia 2010 r. nr [...] znak: [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. (dalej: organ I instancji) z [...] października 2009 r. Nr [...]. Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że organ I instancji decyzją z [...] października 2009 r. odmówił W. K. przyznania na rok 2009 jednolitej płatności obszarowej i uzupełniającej płatności obszarowej. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że we wniosku złożonym [...] kwietnia 2009 r. skarżący przywołał działki ewidencyjne, lecz nie zadeklarował działek rolnych (brak we wniosku deklaracji grup upraw oraz powierzchni działek rolnych). Wobec tego, że posiadane przez skarżącego działki rolne nie spełniają wymogu łącznej powierzchni nie mniejszej niż ustalona dla Polski tj. 1 ha, zasadnym było wydanie decyzji o odmowie przyznania płatności. W odwołaniu od decyzji skarżący podniósł zarzut, że składając wniosek o przyznanie płatności poinformowano go, iż w przypadku jakichkolwiek braków wniosku zostanie wezwany przez organ do ich uzupełnienia. Wezwania w tym przedmiocie nie otrzymał, a mimo to odmówiono mu przyznania płatności. Do odwołania strona dołączyła szkic sytuacyjny działek rolno - ewidencyjnych, część VII wniosku o przyznanie płatności na rok 2009 "oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych", część VIII wniosku "oświadczenie o sposobie wykorzystywania działek rolnych", deklarując działkę A – "p. żyto" o pow. 3,312; B – "owies" o pow. 0,750 ha; B1 "trawa" o pow. 0,300 ha oraz B2 "ogród + sad" o pow. 0,150 ha. Decyzją z [...] stycznia 2010 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając swoją decyzję organ odwoławczy stwierdził, że [...] kwietnia 2009 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2009, w którym zadeklarował dwie działki ewidencyjne o nr 1349 o powierzchni całkowitej 1,3222 ha oraz nr 1415 o powierzchni całkowitej 3,3124 ha. We wniosku nie została wypełniona część VIII "Oświadczenie o sposobie wykorzystywania działek rolnych". Do wniosku skarżący dołączył materiał graficzny dotyczący działek rolnych. Organ odwoławczy podkreślił, że zauważył pewne nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy uchybienia proceduralne organu I instancji. Według niego wobec braku we wniosku deklaracji działek rolnych do przyznania płatności organ I instancji powinien wezwać stronę do usunięcia braków formalnych wniosku. Uchybienie to jednak należało potraktować jako nieistotne, ponieważ 9 czerwca 2009 r. upłynął termin, będący terminem materialnym, w którym możliwe było dodawanie nowych działek rolnych niezadeklarowanych wcześniej we wniosku. Dołączenie przez skarżącego do odwołania oświadczenia o sposobie wykorzystywania działek rolnych oraz o powierzchni działek ewidencyjnych zawierało deklarację działek rolnych A, B, B I, B2, to jednak w ocenie organu odwoławczego nie mogło zostać uwzględnione właśnie z uwagi na upływ ostatecznego terminu materialnego na składanie zmian do wniosków. Dalej wskazano, że skoro skarżący w niniejszej sprawie nie zadeklarował działek rolnych wykorzystywanych rolniczo, to organ I instancji trafnie uznał, że suma działek rolnych kwalifikujących się do płatności wynosi 0,00 ha i prawidłowo odmówiono skarżącemu przyznania płatności. W skardze do WSA W. K. wniósł o ponowne rozpatrzenie jego sprawy i przyznanie płatności na rok 2009, podnosząc argumenty tożsame jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Odpowiadając na skargę Dyrektor [...] Oddziału ARiMR w Ł. wniósł o jej oddalenie. WSA stanowisko organów obu instancji, w kontekście zgromadzonego materiału dowodowego i obowiązujących przepisów prawa, uznało za błędne i uchyliło wydane przez organy decyzję. Nadto Sąd I instancji wskazał, iż w rozumieniu art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 ze zm.) rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego. Zgodnie z art. 18 wspomnianej wyżej ustawy, płatności obszarowe są przyznawane na wniosek rolnika i składa się go w terminie od 15 marca do 15 maja. Termin, o którym mowa, nie podlega przywróceniu. Dodatkowo we wniosku o przyznanie płatności obszarowych rolnik podaje wszystkie grunty rolne będące w jego posiadaniu, niezależnie od tego, czy ubiega się o przyznanie płatności obszarowych do tych gruntów. W przekonaniu WSA wniosek skarżącego o przyznanie płatności obszarowych, uwzględniwszy regulacje § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 44, poz. 269 ze zm.) w zw. z art. 25 ust. 6 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, jest podaniem w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.), którego ewentualne braki formalne winny być usunięte w trybie art. 64 § 2 k.p.a. WSA wskazał, iż przepis stanowi, że jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Sąd I instancji wyjaśnił, iż w niniejszej sprawie bezspornym jest, iż W. K. [...] kwietnia 2009 r., a więc z zachowaniem ustawowego terminu złożył osobiście w siedzibie Biura Powiatowego ARiMR w P. wniosek o przyznanie na rok 2009 płatności bezpośredniej i płatności uzupełniającej do powierzchni grupy upraw podstawowych. W ocenie WSA wniosek skarżącego był w istocie niekompletny, bowiem zawierał wypełnione wyłącznie strony 1, 2 i 4. Do wniosku skarżący załączył 2 załączniki graficzne. Natomiast strona 3 wniosku pkt. VIII dotycząca oświadczenia o sposobie wykorzystania działek rolnych, poprzez oznaczenie działki rolnej, grupy upraw, powierzchni działki rolnej i innych danych szczegółowo określonych w tabeli, poza wszelkimi wątpliwościami nie była wypełniona przez skarżącego. Zdaniem Sądu I instancji powyższe okoliczności wskazują, iż wniosek dotknięty był brakami formalnymi i w takiej sytuacji, pracownik organu I instancji przyjmując przedmiotowy wniosek powinien sprawdzić, czy wniosek jest kompletny, a wiec, czy zawiera wypełnione wszystkie strony oraz, czy załączono do niego wymaganą dokumentację i w przypadku ewentualnych braków pouczyć stronę o konieczności ich uzupełnienia. W ocenie WSA zasadą jest, że po wpłynięciu wniosku, organ winien w pierwszej kolejności zbadać, czy spełnia on wszelkie wymogi formalne. Jest to bowiem warunek konieczny, aby nadać wnioskowi dalszy bieg i rozpoznać go merytorycznie. Stwierdziwszy zatem jakiekolwiek braki formalne wniosku, organ powinien w trybie art. 64 § 2 k.p.a. wezwać wnioskodawcę do ich uzupełnienia w terminie 7 dni i pouczyć o ewentualnych konsekwencjach niezastosowania się do wezwania. WSA podkreślił, iż w niniejszej sprawie organ I instancji obowiązkom tym uchybił i wydał [...] października 2009 r. decyzję o odmowie przyznania płatności, przerzucając tym samym negatywne konsekwencje własnych zaniedbań na producenta rolnego - skarżącego. Takie działanie organu w ocenie Sądu I instancji jest niedopuszczalne, podważa niewątpliwie zaufanie obywateli do organów administracji publicznej, naruszając art. 8 k.p.a. Nadto WSA wskazał, iż w aktach administracyjnych sprawy znajduje się wezwanie do usunięcia braków formalnych z 16 czerwca 2009 r., opatrzone adnotacją i podpisem pracownika organu, że "wezwania nie wysłano do beneficjenta". Jak wynika z treści uzasadniania decyzji organu odwoławczego wezwanie do usunięcia braków formalnych wniosku nie zostało wysłane, ponieważ w 9 czerwca 2009 r. upłynął termin (będący terminem prawa materialnego, a więc nie podlegającym przywróceniu), w którym możliwe było dodawanie nowych działek niezadeklarowanych wcześniej we wniosku. WSA wskazał ponadto, że uwadze Dyrektora ARiMR uszedł jednak fakt, iż od dnia złożenia wniosku ([...] kwietnia 2009 r.) do dnia 9 czerwca 2009 r., a więc przez okres niemalże półtora miesiąca organ I instancji mógł wezwać pisemnie lub telefonicznie producenta rolnego do usunięcia braków formalnych złożonego przez niego wniosku, poprzez złożenie stosownego brakującego oświadczenia. Przez ten czas, jak zostało to wyżej stwierdzone, organ pozostawał jednak zupełnie bierny. WSA po raz kolejny wskazał, iż W. K., jak wynika z argumentów odwołania i zarzutów skargi składając wniosek o przyznanie spornych płatności starał się uzyskać informację, czy jest on kompletny i odpowiada wszystkim wymogom formalnym. Został wówczas poinformowany przez pracownika organu I instancji, że w przypadku jakichkolwiek nieścisłości, zostanie powiadomiony na piśmie lub telefonicznie o konieczności uzupełnienia brakujących we wniosku danych, tak się jednak nie stało. Reasumując powyższe WSA uznał, że decyzja organu odwoławczego oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem reguł postępowania, które w rezultacie doprowadziły do naruszenia prawa materialnego przez przedwczesne wydanie decyzji o odmowie przyznania skarżącemu wnioskowanych płatności i w związku z tym WSA musiał usunąć z obrotu prawnego rozstrzygnięcia organów obu instancji. Nadto wskazał, iż rozpoznając sprawę ponownie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR zobligowany będzie uwzględnić poczynione przez WSA uwagi i wobec faktu samodzielnego uzupełnienia przez producenta rolnego braków formalnych wniosku rozstrzygnąć, co do istoty sprawę wnioskowanych płatności zgodnie z przepisami obowiązującego prawa materialnego i z zachowaniem zasad procedury administracyjnej. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Ł., a także zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi Sądu I instancji skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania: 1) art. 133, art. 141, art. 151 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 7, art. 8, art. 64 , art. 77, art. 104 i 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie przez WSA, iż w toku postępowania administracyjnego nastąpiło naruszenie przez organ przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i na tej podstawie w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit, a i lit c p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy nawet jeśli uchybienia wskazane przez WSA miałyby miejsce (aczkolwiek organ kwestionuje te ustalenia w skardze kasacyjnej), to przy uwzględnieniu ustaleń organu poczynionych w postępowaniu administracyjnym, uchybienia te nie miały wpływu na treść rozstrzygnięcia w decyzji, a wobec tego skoro rzekome naruszenie przepisów postępowania przez organ administracji nie miały istotnego wpływu na wynik (rozstrzygnięcie) sprawy administracyjnej i brak było podstaw do uchylenia decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a., a skarga strony winna zostać oddalona; 2) art. 133, art. 141§ 4 , art. 151 oraz art.145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 64 § 2 oraz art. 7 ust. l ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz art. 21 ust.2 w zw. z art. 15 ust.2 rozporządzenia Komisji WE nr 796/2004 poprzez przyjęcie, iż po 9 czerwca możliwym było (jest - uzasadnienie zawiera wskazania, co do dalszego postępowania) dodawanie nowych działek rolnych niezadeklarowanych wcześniej we wniosku w sytuacji, gdy poprawki do pojedynczego wniosku mogą być uwzględniane wyłącznie jeżeli zostaną dokonane przed ostatecznym terminem złożenia pojedynczego wniosku, a co za tym idzie uchylenia decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a., w sytuacji gdy skarga strony winna zostać oddalona; 3) art. 133, art. 141, art. 151 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 9 art. 64 § 2, art. 104, 107 § 3 i art. 155 k.p.a., w zw. z art. 3 ust. 2 pkt. l i pkt 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez błędne przyjęcie przez WSA, iż w toku postępowania administracyjnego nastąpiło naruszenie przez organ przepisów postępowania, poprzez wskazanie, iż w trakcie postępowania naruszona została zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, a także naruszono obowiązującą w toku postępowania w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej i płatności uzupełniającej zasada praworządności, określoną w art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz zasadą udzielania stronom na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, uregulowaną w art. 3 ust. 2 pkt 3 wspomnianej ustawy w wyniku czego WSA w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję w sytuacji, gdy skarga winna zostać oddalona; 4) art. 133, art. 141, art. 151 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, 9, art. 64 § 2 art. 104, 107 § 3 i 155 kpa, w zw. z art. 3. ust.2 pkt. l i pkt 3, art. 7, art. 18 oraz art. 25 ust.6 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w zw. z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 14 marca 2008 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 44, poz. 269 ze zm.) a także 21 ust.2 w zw. z art. 15 ust. 2 oraz 68 rozporządzenia Komisji WE nr 796/2004 poprzez przyjęcie, iż wniosek o płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, jest podaniem w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, którego ewentualne braki formalne winny być usunięte w trybie art. 64 § 2 k.p.a. także po upływie terminu materialnego w wyniku czego WSA w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję w sytuacji, gdy skarga winna zostać oddalona; 5) art. 7 ust. l ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego art. 124 z art. 146 ust.2 rozporządzeni nr 73/2009 w zw. z art. 68 rozporządzenia Komisji WE nr 796/2004 w zw. z art. 18 ustawy o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego poprzez przyjęcie, iż organ nie mógł odmówić płatności wobec zadeklarowania przez skarżącego rolnika działek rolnych nie spełniających wymogu łącznej powierzchni nie mniejszej niż ustalona dla Polski tj. 1 ha, w aspekcie przewidzianego w art. 18 terminu o charakterze materialnym wobec uzupełnienia wniosku przez rolnika po 9 czerwca 2010 r. W wyniku czego WSA w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit c p.p.s.a uchylił zaskarżoną decyzję w sytuacji, gdy skarga winna zostać oddalona. Argumenty na poparcie powyższych zarzutów zostały przedstawione w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, w którym wnoszący skargę kasacyjną podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Dodając, iż organom obu instancji można zarzucić uchybienia proceduralne tj. nie wezwanie beneficjenta (skarżącego) do usunięcia braków formalnych w trybie art. 64 § 2 k.p.a., ale uchybienie to zdaniem kasatora z uwagi na upływ terminu materialnego pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to związanie NSA zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej, które mogą dotyczyć wyłącznie ocenianego wyroku Sądu I instancji, a nie postępowania administracyjnego i wydanych w nim rozstrzygnięć. Natomiast stosownie do treści art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom określonym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Przepis art. 174 p.p.s.a stanowi z kolei, iż skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: a) naruszenia prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) lub b) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W świetle cytowanych przepisów do autora skargi kasacyjnej należy wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów procesowych, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja - w stosunku do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji – w odniesieniu do przepisów postępowania. A zatem Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować. W ramach zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania autor skargi kasacyjnej wskazał w punkcie 1 petitum tej skargi na naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 133, art. 141, art. 151 oraz art.145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 64, art. 77 i art. 104, 107 § 3 k.p.a. polegające na błędnym przyjęciu przez WSA, iż w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym nastąpiło naruszenie przez organy przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie kasatora wskazane przez Sąd pierwszej instancji naruszenia przepisów procesowych w tej sprawie gdyby nawet miały miejsce to i tak uchybienia te nie miały wpływu na wynik sprawy, a w konsekwencji brak było podstaw do uchylenia decyzji organów i skarga winna być oddalona. Zarzuty te Naczelny Sąd Administracyjny uznał za niezasadne. Należy wskazać, iż Sąd pierwszej instancji nie mógł naruszyć wymienionych w skardze kasacyjnej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego ponieważ ich nie stosował. Prawidłowo natomiast ocenił, iż organy w tej sprawie naruszyły art. 64 § 2 k.p.a., poprzez brak wezwania wnioskodawcy do uzupełnienia braków formalnych we wniosku. Prawidłowo także stwierdził, że takie działanie organu administracji publicznej podważa zaufanie obywateli do organów państwa, co z kolei stanowi naruszenie zasady ogólnej zawartej w treści art. 8 k.p.a. Natomiast odnosząc się do zarzutów naruszenia przez WSA art. 133 p.p.s.a. należy wskazać, iż przepis ten składa się z trzech jednostek redakcyjnych w postaci trzech paragrafów. Przepis ten stanowi, że: "§ 1. Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi. § 2. Sąd może zamkniętą rozprawę otworzyć na nowo. § 3. Rozprawa powinna być otwarta na nowo, jeżeli istotne okoliczności ujawniły się dopiero po jej zamknięciu." Autor skargi kasacyjnej nie wskazał dokładnie, który lub które z tych paragrafów naruszył Sąd pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny nie może w tym zakresie zastępować kasatora. Oceniając natomiast działanie Sądu pierwszej instancji w zakresie wynikającym z treści art. 133 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszenia przez WSA w tej sprawie żadnego z paragrafów art. 133 p.p.s.a. – Sąd ten wydał w tej sprawie wyrok po zamknięciu rozprawy i uczynił to na podstawie akt sprawy. Sąd pierwszej instancji nie ustalał samodzielnie stanu faktycznego sprawy na podstawie dowodów i faktów, które zaistniały po dniu wydania decyzji przez organ odwoławczy i z tego względu nie były znane temu organowi, co mogłoby uzasadniać naruszenie art. 133 § 1 p.p.s.a. materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy zdaniem NSA został prawidłowo oceniony przez Sąd pierwszej instancji. Co do naruszenia art. 141 p.p.s.a. to sytuacja jest podobna do wskazanej wyżej, ponieważ także i ten artykuł zawiera w swej treści cztery paragrafy, podczas gdy w skardze kasacyjnej nie wskazano, który z nich został naruszony przez Sąd pierwszej instancji. W następnym punkcie skargi kasacyjnej wskazano natomiast na § 4 art. 141 p.p.s.a. Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu nie sposób się z nim zgodzić. Art. 141 § 4 p.p.s.a wymienia elementy, które winno zawierać uzasadnienie wyroku sądu – w ocenie NSA uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi wskazane w tym przepisie. W konsekwencji niezasadnym w tej sprawie jest także zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji dalszych przepisów proceduralnych, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. Przepisy te określają rodzaje orzeczeń, które może wydać sąd administracyjny. Stosownie do unormowań zawartych w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., sąd uchyla decyzję jeśli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji dokonał kontroli postępowania administracyjnego prowadzonego przez organy obu instancji i doszedł do prawidłowego wniosku, iż organy te naruszyły art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i pkt 3, art. 25 ust. 6 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j.: Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 ze zm.; dalej także jako ustawa o płatnościach) , a w konsekwencji także art. 8 k.p.a. w stopniu istotnym dla wyniku sprawy, tzn. stwierdził, że gdyby tych naruszeń nie było wynik sprawy były inny, a w konsekwencji ocenił, iż obywatel nie może ponosić negatywnych konsekwencji nieprawidłowych działań organów. Naczelny Sąd Administracyjny podziela te ustalenia. A zatem należy stwierdzić, iż WSA nie naruszył także wskazywanego w skardze kasacyjnej art. 151 p.p.s.a., ponieważ nie mógł on znaleźć zastosowania w tej sprawie. Zarzuty zamieszczone w treści punktu 2 petitum skargi kasacyjnej są w istocie powieleniem zarzutów z punktu 1, do których NSA odniósł się w poprzednim akapicie. Wśród nowych zarzutów sformułowano zarzut naruszenia przez WSA art. 7 ust. 1 ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach oraz art. 21 ust. 2 w zw. z art. 15 ust. 2 rozporządzenia Komisji WE nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. U. UE L z dnia 30.04.2004 r.) poprzez przyjęcie, iż po dacie 9 czerwca 2009 r. możliwym było dodawanie nowych działek rolnych niezadeklarowanych wcześniej we wniosku. W ocenie NSA zarzut ten jest niezasadny, ponieważ podstawą uchylenia decyzji przez WSA było naruszenie przez te organy wskazanych wyżej przepisów postępowania w stopniu istotnym mającym wpływ na wynik sprawy i uznanie przez Sąd pierwszej instancji, że obywatel nie może ponosić negatywnych konsekwencji zaniedbań organów administracji oraz uznanie, że decyzje organów obu instancji w tej sprawie wydane zostały z naruszeniem reguł postępowania, które w rezultacie doprowadziły do naruszenia prawa materialnego poprzez przedwczesne wydanie decyzji o odmowie przyznania producentowi rolnemu wnioskowanych płatności. W punkcie trzecim petitum skargi kasacyjnej wskazano naruszenie tych samych przepisów zarówno k.p.a. jak i p.p.s.a., co w dwóch wcześniejszych punktach. Z uzasadnienia tych zarzutów wynika, iż wnoszący skargę kasacyjną nie zgadza się z oceną Sądu pierwszej instancji, że organy naruszyły zasadę praworządności i zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz zasadę udzielania stronom na ich żądanie niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. W uzasadnieniu zarzutu kasator sam przyznaje, iż w niniejszej sprawie mógł znaleźć odpowiednie zastosowanie art. 64 § 2 k.p.a., ale dodaje, iż nie byłoby to skuteczne wobec upływu terminu, tj. daty 9 czerwca 2009 r. Takie uzasadnienie tego zarzutu, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w żadnym stopniu nie wskazuje na brak naruszenia przez organy wymienionych zasad ogólnych unormowanych w art. 8 k.p.a., art. 3 ust. 2 pkt 1 i pkt 3 ustawy o płatnościach, a także art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 1 tejże ustawy lub ich naruszenie w stopniu nie mającym wpływu na wynik sprawy, a wręcz przeciwnie należy podzielić zdanie WSA, iż wskazuje na naruszenie wpływające na wynik sprawy. W punkcie czwartym petitum skargi kasacyjnej po raz kolejny zarzuca się naruszenie tych samych przepisów procesowych co w punktach poprzednich kwestionując ocenę dokonana przez Sąd pierwszej instancji, iż wniosek o płatności jest podaniem w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, a w konsekwencji jego ewentualne braki winny być usunięte w trybie art. 64 § 2 k.p.a., po upływie terminu materialnego. Zdaniem NSA zarzut ten pozostaje w sprzeczności z treścią punktu trzeciego skargi kasacyjnej i z tekstem uzasadnienia do tej skargi, gdzie organ wnoszący skargę kasacyjną sam przyznaje, iż w tej sprawie winien mieć zastosowania art. 64 § 2 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny, tak jak dał temu już wyraz wyżej, podziela stanowisko i argumenty Sądu pierwszej instancji w tej kwestii. W punkcie piątym zarzut dotyczy naruszenia art. 7 ust. 1 ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach, art. 124, art. 146 ust. 2 rozporządzenia nr 73/2009 w zw. z art. 68 rozporządzenia nr 796/2004 w zw. z art. 18 ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach. Naruszeń tych kasator dopatruje się w przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, iż organ w tej sprawie nie mógł odmówić płatności wobec zadeklarowania przez skarżącego rolnika działek rolnych nie spełniających wymogu łącznej powierzchni nie mniejszej niż ustalona dla Polski, tj. 1 ha, (cyt.): "w aspekcie przewidzianego w art. 18 terminu o charakterze materialnym wobec uzupełnienia wniosku przez rolnika po 9 czerwca 2010 r." Naczelny Sąd Administracyjny i ten zarzut uznał za nietrafny. Przede wszystkim należy przypomnieć, iż Sąd pierwszej instancji nie stwierdził w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że organ w tej sprawie nie mógł odmówić płatności wobec zadeklarowania przez skarżącego rolnika działek rolnych nie spełniających wymogu łącznej powierzchni nie mniejszej niż ustalona dla Polski, tj. 1 ha. Stwierdził natomiast, że rolnik nie zadeklarował działek rolnych w wyniku braku formalnego, który nie został przez niego usunięty w terminie do 9 czerwca 2009 r. (w skardze kasacyjnej błędnie wskazano 9 czerwca 2010 r.), ponieważ organy administracji naruszyły art. 64 § 2 k.p.a. i inne wskazane przez Sąd pierwszej instancji w stopniu wpływającym istotnie na wynik sprawy, do czego NSA także już się odniósł w poprzednich akapitach uzasadnienia. Naczelny Sąd Administracyjny, w składzie orzekającym w tej sprawie, podziela pogląd NSA wyrażony w zdaniu pierwszym tezy wyroku z 8 lipca 2009 r., sygn. akt II GSK 1115/08 (publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), iż: "Na organie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, przyjmującym wniosek producenta rolnego o przyznanie płatności objętej ustawą z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (...), spoczywa obowiązek sprawdzenia, czy wniosek spełnia wymogi ustalone w przepisach rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2007 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności do gruntów rolnych i płatności cukrowej (...) i wezwania wnioskodawcy do usunięcia braków formalnych tego wniosku, a to stosownie do przepisu art. 64 § 2 k.p.a." Zatem słusznie Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż producent rolny nie może ponosić negatywnych konsekwencji niezgodnych z prawem działań organów. (Cyt., s. 9 uzasadnienia zaskarżonego wyroku): "Obowiązkiem organów administracji jest załatwienie spraw zgodnie z przepisami prawa, ale prawo to nie może być interpretowane w ten sposób, że błędy formalne uznawane są za wywołujące skutki materialnoprawne. Jest to sprzeczne ze wspólnotową zasadą proporcjonalności oraz wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą zaufania do organów stosujących prawo. Ze wskazanych wyżej powodów Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 p.p.s.a skargę kasacyjną oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło