II GSK 1223/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędzia NSA Magdalena Bosakirska (spr.) Sędzia NSA Maria Jagielska Protokolant Michał Stępkowski po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej L. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 czerwca 2010 r. sygn. akt I SA/Gd 401/10 w sprawie ze skargi L. C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia skutków przybicia 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od L. C. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w G. kwotę 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 10 czerwca 2010 r., sygn. akt I SA/Gd 401/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę L. C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...], w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia skutków przybicia. I Z uzasadnienia wyroku wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji przyjął następujące ustalenia. W wyniku przeprowadzonej w toku postępowania egzekucyjnego licytacji nieruchomości stanowiącej własność I. B. najwyższą cenę zaoferował L. C. W związku z tym Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2009 r. udzielił przybicia na rzecz L. C. Pismem z dnia 30 września 2009 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. wezwał skarżącego do uiszczenia ceny nabycia nieruchomości w kwocie 87.641,00 zł w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania. W odpowiedzi L. C. pismem z dnia 28 października 2009 r. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego z wnioskiem o wyznaczenie dłuższego terminu do uiszczenia ceny nabycia przedmiotowej nieruchomości. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2009 r. organ odmówił wyznaczenia dłuższego terminu nabycia nieruchomości. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2009 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. stwierdził wygaśnięcie skutków udzielonego przybicia. L. C. wniósł zażalenie na to postanowienie. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2010 r. Dyrektor Izby Skarbowej w G. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji stwierdzające wygaśnięcie skutków przybicia. Organ II instancji stwierdził, że skutki przybicia wygasają, jeśli nabywca nie wykonał w terminie warunków licytacyjnych, co do zapłaty ceny. W szczególności nabywca powinien w terminie 14 dni od dnia otrzymania stosownego wezwania złożyć do depozytu organu egzekucyjnego cenę nabycia z potrąceniem wadium złożonego w gotówce, bądź złożyć wniosek o wyznaczenie dłuższego terminu. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że wezwanie do uiszczenia ceny nabycia zostało doręczone skarżącemu w dniu 5 października 2009 r., a zatem termin do uiszczenia kwoty nabycia nieruchomości lub złożenia wniosku o wydłużenie terminu do dokonania tej czynności mijał z dniem 19 października 2009 r. w tym czasie L. C. nie wykonał warunków licytacyjnych, zaś złożony przez niego w dniu 28 października 2009 r. wniosek o wyznaczenie dłuższego terminu był spóźniony. Jednocześnie organ II instancji nie podzielił zarzutów o nieprawidłowym doręczeniu wezwania do zapłaty. Po przeprowadzonym postępowaniu reklamacyjnym Poczta Polska poinformowała bowiem, że nadaną w dniu 1 października 2009 r. przesyłkę (zawierającą wspomniane wezwanie) doręczono w dniu 5 października 2009 r., zaś jej odbiór pokwitował osobiście L. C. Do informacji tej dołączono duplikat potwierdzenia odbioru potwierdzony przez pracownika Urzędu Pocztowego. L. C. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej. Zarzucił naruszenie art. 6, art. 7 i art. 42 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.; dalej powoływana jako "k.p.a.") oraz art. 111s ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954, ze zm.). Podniósł, że organy nie zweryfikowały zarzutów odnośnie skuteczności doręczenia wezwania do uiszczenia ceny wylicytowanej nieruchomości przez operatora pocztowego. Przesyłka została doręczona nieprawidłowo w miejscu pracy skarżącego, osobie nieuprawnionej. Skoro doręczenie przesyłki było wadliwe, to stwierdzenie wygaśnięcia skutków przybicia było przedwczesne. Czternastodniowy termin wynikający z treści art. 112 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji rozpoczął swój bieg dopiero w dniu 15 października 2009 r., kiedy to skarżący zapoznał się z treścią wezwania, przeglądając korespondencję w miejscu pracy. Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodów na okoliczność niepotwierdzenia przez niego sposobu doręczenia przesyłki oraz dowodu z kart doręczeń listonosza celem ustalenia jaki sposób doręczenia został tam wskazany. Wyrokiem z dnia 10 czerwca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę. Powołując się na treść art. 112 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Sąd pierwszej instancji podkreślił, że 14-dniowy termin na złożenie do depozytu ceny nabycia jest nieprzekraczalny. Nabywca może jednak wystąpić o wyznaczenie dłuższego terminu uiszczenia ceny nabycia, nieprzekraczającego jednak 3 miesięcy, przy czym wniosek taki powinien zostać zgłoszony w terminie 14 dni od otrzymania wezwania. Jeżeli nabywca nie wykonał w terminie warunków licytacyjnych, co do zapłaty ceny, wygasają skutki przybicia, zaś uiszczoną część ceny zwraca się, przy czym następstwa te organ egzekucyjny stwierdza postanowieniem, na które służy zażalenie (art. 111s ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Sąd pierwszej instancji nie podzielił podglądu skarżącego, że wniosek z dnia 28 października 2009 r. został złożony w terminie, bo skarżący zapoznał się z treścią wezwania dopiero w dniu 15 października 2009 r. Z akt sprawy wynika, że przesyłka pocztowa zawierająca wezwanie do złożenia ceny nabycia została doręczona skarżącemu osobiście w dniu 5 października 2009 r. Okoliczność tę potwierdzają dokumenty przedstawione przez Pocztę Polską S.A. (operatora dokonującego doręczenia) w ramach postępowania reklamacyjnego zainicjowanego przez organ egzekucyjny z uwagi na brak zwrotnego poświadczenia odbioru tej przesyłki, w tym duplikat zwrotnego poświadczenia odbioru. W ocenie Sądu pierwszej instancji, nie ma podstaw do kwestionowania treści wystawionych przez Pocztę dokumentów, a tym samym nie ma potrzeby prowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego w tej kwestii. Nie sposób zakładać, że Poczta Polska podaje nieprawdę odpowiadając na złożoną reklamację. Należy natomiast domniemywać, że odpowiedź ta została sporządzona na podstawie posiadanych przez Pocztę Polską dokumentów, w tym bez wątpienia karty doręczeń. Reasumując Sąd pierwszej instancji uznał, że przesyłka zawierająca wezwanie do złożenie ceny przybicia została doręczona skarżącemu prawidłowo w dniu 5 października 2009 r., wniosek o przedłużenia terminu do złożenia tej ceny został zaś zgłoszony po upływie 14-dniowego terminu wynikającego z treści art. 112 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zatem organ egzekucyjny działając w zgodzie z obowiązującym prawem stwierdził wygaśnięcie skutków przybicia. II Skargę kasacyjną od wyroku Sądu pierwszej instancji złożył L. C. Zaskarżył to orzeczenie w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przypisanych. Wnoszący skargę kasacyjną powołał się na art. 174 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.; zwana dalej "p.p.s.a.") i zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa procesowego: I. naruszenie art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 233 kpc w związku z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.; zwana dalej "p.u.s.a.") poprzez niewłaściwą realizację funkcji kontrolnej i przedstawienie stanu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym, polegające w szczególności na błędnym ustaleniu, że skarżącemu prawidłowo doręczono przesyłkę pocztową zawierającą wezwanie w sprawie uiszczenia ceny nabycia nieruchomości – i w konsekwencji oddaleniu w tym zakresie wniosków dowodowych, to jest druku oświadczenia nr [...] dotyczącego nieotrzymania/otrzymania przesyłki pocztowej nr [...], wysłanego przez operatora Poczty Polskiej S.A. w postępowaniu reklamacyjnym na okoliczność niepotwierdzenia przez skarżącego sposobu doręczenia przesyłki nr [...] oraz dowodu z kart doręczeń listonosza, który wykonywał swoje czynności służbowe (prawdopodobnie w dniu 5 października 2009 r.) celem ustalenia, jaki sposób doręczenia został tam wskazany i kto podpisał się jako odbiorca; II. naruszenie art. 3 § 1 i art. 151 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi mimo naruszenia przez organ administracyjny art. 6, art. 7 i art. 42 oraz art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. oraz art. 111s ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo że zebrany przez organ materiał dowodowy okazał się być niewystarczający i budzący wątpliwości, które przy uzupełnieniu materiału dowodowego mogły przechylić szalę na korzyść skarżącego; Sąd przyjął uzasadnienie organu oparte głównie o materiał dowodowy świadczący na niekorzyść skarżącego; Sąd nie dostrzegł, że materiał ten mógłby zostać uzupełniony o: - przeprowadzenie dowodu z kart doręczeń listonosza, który wykonywał swoje czynności służbowe (prawdopodobnie w dniu 5 października 2009 r.) – odnośnie doręczenia przesyłki poleconej zawierającej wezwanie organu egzekucyjnego w sprawie uiszczenia ceny nabycia, celem ustalenia, jaki sposób doręczenia został tam wskazany i kto podpisał się w nim jako odbiorca, - przeprowadzenie dowodu ze zwrotnego poświadczenia odbioru (lub jego duplikatu) pisma wskazanego powyżej, celem ustalenia zgodności doręczenia ze sposobem wskazanym na karcie doręczeń listonosza, - dowodu z zeznań świadka B. C., na okoliczność sposobu doręczenia wspomnianej przesyłki W uzasadnieniu kasator przyznał, że doręczenie, prawdopodobnie miało miejsce w dniu 5 października 2009 r., było jednak nieprawidłowe, bowiem nie było dokonane do jego rąk, tylko do rąk matki B. C., która była jednocześnie jego pracownikiem, ale nie była uprawniona do odbioru korespondencji w miejscu pracy. Wnoszący skargę kasacyjną stwierdził, że niezrozumiałe jest uznanie przez Sąd pierwszej instancji prawdziwości i prawidłowości przeprowadzenia przez Pocztę postępowania reklamacyjnego, skoro nie zweryfikowano dokumentów i innych źródeł dowodowych, na podstawie których je przeprowadzono, w tym przede wszystkim karty doręczeń. Sąd nie zauważył, że materiał dowodowy jest niekompletny, gdyż nie wyjaśniono okoliczności, czy podpis widniejący na karcie doręczeń należy do skarżącego. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w G. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej L. C. oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Uczestnik postępowania – I. B. nie skorzystała z prawa złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest nieusprawiedliwiona. Oba zarzuty kasacyjne mają na celu zakwestionowanie akceptacji przez Sąd pierwszej instancji ustaleń organu co do prawidłowości i skuteczności doręczenia skarżącemu przesyłki zawierającej wezwanie do zapłaty ceny. Jeszcze przed rozważeniem zasadności poszczególnych zarzutów skargi kasacyjnej przypomnieć należy, że zgodnie z art. 42 k.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Zgodnie zaś z art. 43 k.p.a., w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się za pokwitowaniem dorosłemu domownikowi (sąsiadowi lub dozorcy domu), jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Z dalszej treści art. 43 k.p.a. wynika, że informacji o doręczeniu do rąk dorosłego domownika nie pozostawia się w skrzynce pocztowej lub w drzwiach. Zatem, co do zasady, przyjęta jest skuteczność doręczenia osobistego oraz doręczenia zastępczego do rąk dorosłego domownika w miejscu zamieszkania. Biorąc pod uwagę te uregulowania, należy rozważyć niesporne elementy stanu faktycznego w sprawie niniejszej, a następnie ocenić trafność postawionych zarzutów kasacyjnych co do wadliwości postępowania dowodowego, mając na względzie, że dowodzić należy tylko tego, co może przyczynić wyjaśnienia sprawy (art. 75 § 1 k.p.a.). W tej sprawie istota sporu dotyczyła prawidłowości i skuteczności doręczenia przesyłki przez Pocztę Polską. Zatem postępowaniem dowodowym powinny być objęte okoliczności istotne dla oceny, czy doręczenie było dokonane zgodnie z prawem. Z akt wynika, iż skarżący od początku swego działania w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym nieruchomości w S., jako swój adres zamieszkania, wskazał M. ul. [...]. Zatem adres ten był adresem, na który skutecznie mogły być dokonywane doręczenia dla skarżącego w toku całego postępowania. Jak wskazano wyżej, doręczenia pod wskazanym adresem mogły być skutecznie dokonywane do rąk adresata oraz do rąk jego dorosłego domownika. Skarżący kwestionuje prawidłowość ustaleń organu co do dokonania doręczenia do jego własnych rąk, choć nie kwestionuje, że: 1/ doręczenie w ogóle zostało dokonane pod wskazanym adresem, 2/ doręczenie zostało dokonane w dniu 5 października 2009 r. (tak twierdzi w zażaleniu, skardze oraz w skardze kasacyjnej), 3/ B. C. jest jego matką i dorosłym domownikiem. Konstrukcję swoich zarzutów kasator opiera na twierdzeniu, że przesyłkę odebrała w rzeczywistości matka B. C., a nie on sam, zaś matka była także jego pracownikiem, a adres doręczenia, wskazany jako adres zamieszkania, był adresem miejsca pracy kasatora, pod którym to adresem B. C., działając jako pracownik nieupoważniony do obioru korespondencji, odebrała tę korespondencję, co spowodowało, że doręczenie było wadliwe. Oceniając powyższe stanowisko kasatora uznać należy je za całkowicie błędne. Doręczenie przesyłki w miejscu zamieszkania adresata do rąk dorosłego domownika, który podjął się przekazać przesyłkę adresatowi, jest skuteczne niezależnie od tego, czy ten dorosły domownik, jest jednocześnie zatrudniony u adresata oraz czy w miejscu zamieszkania adresat prowadzi także działalność zarobkową. Występowanie dwóch ostatnich okoliczności nie zmienia bowiem zrealizowania warunków prawidłowego doręczenia zastępczego do rąk dorosłego domownika w miejscu zamieszkania. Zatem wszelkie ustalenia, dotyczące hipotetycznego pokwitowania na karcie doręczeń odbioru przesyłki przez matkę w miejscu zamieszkania adresata, w istocie rzeczy nie mają żadnego znaczenia w sprawie, wobec niespornych i potwierdzonych przez adresata ustaleń co do prawidłowości adresu, osoby dorosłego domownika oraz daty doręczenia. Mając na uwadze powyższe uznać należy, że nie jest usprawiedliwiony drugi zarzut kasacyjny dotyczący błędnej akceptacji przez Sąd naruszeń prawa procesowego, których dopuścił się organ nie przeprowadzając dodatkowego postępowania dowodowego na okoliczność doręczenia, tj. zarzut naruszenia art. 3 § 1, art. 151 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 6, art. 7, art. 42, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Organ ustalił na podstawie pisma Poczty Polskiej, otrzymanego w wyniku postępowania reklamacyjnego, że przesyłka doręczona została do rąk adresata. Pismo to jest dokumentem urzędowym, zatem zgodnie z art. 76 § 1 k.p.a. stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Dowód ten może być obalony przez dowód przeciwny. Jednak kasator w żadnym momencie postępowania nie twierdził, że nie odebrał przesyłki osobiście, a jedynie stwierdził, że nie jest w stanie tego potwierdzić i wnosił o przeprowadzenie dodatkowych dowodów, na okoliczność, czy przesyłkę odebrała matka. Skora Poczta Polska, będąca operatorem publicznym, na podstawie posiadanych dokumentów stwierdziła, że adresat odebrał przesyłkę osobiście, adresat zaś temu nie zaprzeczył, a nawet sugerowane przez adresata odebranie przesyłki przez dorosłego domownika nie wpłynęłoby na prawidłowość doręczenia, to prowadzenie postępowania dowodowego w tym kierunku nie miałoby wpływu na wyjaśnienie sprawy, tj. wyjaśnienie czy przesyłka została doręczona zgodnie z prawem, a więc skutecznie. Pamiętać należy, że w sprawie niniejszej przedmiotem dowodzenia jest prawidłowość doręczenia, a nie treść karty doręczeń. Nie jest także trafny pierwszy zarzut kasacyjny dotyczący nieprzeprowadzenia przez Sąd dowodu z dokumentu (art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a. w związku z art. 233 k.p.c. i art.1 § 1 i 2 p.u.s.a.) oraz naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Jeżeli chodzi o zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., to wskazać należy, że może on być skuteczny tylko wtedy, kiedy uzasadnienie wyroku nie odpowiada wymogom zawartym w powołanym przepisie, a w szczególności nie wyjaśnia w sposób należyty przyczyn podjętego rozstrzygnięcia. Przyjmuje się, że wyrok zawierający uzasadnienie dotknięte takim brakiem, nie poddaje się kontroli i jest wadliwy. Jeżeli jednak, jak w sprawie niniejszej, kasator polemizuje z poglądami Sądu zawartymi w uzasadnieniu, to nie może zarzucanych naruszeń powiązać z art. 141 § 4 p.p.s.a. dotyczącym ustawowych wymogów co do obligatoryjnej treści uzasadnienia wyroku. Omawiany zarzut kasacyjny jest więc wadliwie skonstruowany i musi zostać uznany za nieusprawiedliwiony. Nie jest także usprawiedliwiony zarzut dotyczący nieprzeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego przez Sąd. Zgodnie z art. 1 § 1 p.u.s.a. i art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Sądy administracyjne kontrolują więc, czy organy administracji działały zgodnie z prawem. Zasadą jest zatem, że sądy administracyjne badają akta sprawy i na tej podstawie oceniają prawidłowość działania administracji. Sądy administracyjne nie prowadzą postępowania dowodowego, ani nie wyręczają organu w czynieniu ustaleń. W tej sytuacji zupełnie wyjątkowo, działając na podstawie art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a., sąd może przeprowadzić dowód uzupełniający z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W sprawie niniejszej sąd administracyjny nie naruszył prawa nie przeprowadzając dowodu uzupełniającego z oświadczenia skarżącego na okoliczność niepotwierdzenia przez niego sposobu doręczenia przesyłki, ponieważ to stanowisko skarżącego wynikało już z akt, bowiem skarżący wyjaśniał wielokrotnie, że nie może potwierdzić, czy odebrał przesyłkę osobiście. Jego oświadczenie nic by więc nie wyjaśniło. Treść karty doręczeń listonosza i ustalenie czy widniał tam podpis skarżącego (czemu nie zaprzeczył), czy też matki (co sugerował), nie miała wpływu na okoliczności istotne w sprawie niniejszej, bowiem zarówno doręczenie do rąk skarżącego (jak to wynikało z dokumentu z Poczty Polskiej), jak i sugerowane przez skarżącego doręczenie do rąk matki (w tej samej dacie i w miejscu zamieszkania) było prawidłowe i skuteczne. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny uznał wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej za nieusprawiedliwione i działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 209 p.p.s.a. w związku z art. 204 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz na podstawie § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b) w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349, ze zm.) i zasądził od skarżącego na rzecz organu administracji kwotę 180 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, to jest kosztów zastępstwa procesowego udzielonego przez radcę prawnego, który sporządził odpowiedź na skargę kasacyjną i nie prowadził sprawy w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji.