II OSK 2423/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Włodzimierz Ryms po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 kwietnia 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 473/10 w zakresie odrzucenia skargi K. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę K. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] lutego 2010 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że mimo wezwania skarżący nie uiścił w terminie wpisu od skargi w kwocie 100 zł, co skutkowało odrzuceniem skargi na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej P.p.s.a. Wezwanie do uiszczenia wpisu i nadesłania odpisów skargi odebrała córka skarżącego w dniu 31 marca 2010 r. Termin do uiszczenia wpisu i uzupełnienia braku formalnego skargi upłynął w dniu 7 kwietnia 2010 r. Skarżący uiścił wpis i nadesłał odpisy skargi w dniu 12 kwietnia 2010 r. W skardze kasacyjnej skarżący zarzucił naruszenie art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a., poprzez pozbawienie możliwości obrony praw. Skarżący podniósł, że w dniu 5 marca 2010 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pismo uzupełniające do skargi, w którym wskazał adres zameldowania: ul. S. [...] oraz adres zamieszkania (podkreślony) jako adres do korespondencji: ul. Ż. [...]. Pismem z dnia 9 marca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zwrócił się do skarżącego o sprecyzowanie treści pisma z dnia 5 marca 2010 r. W dniu 26 marca 2010 r. skarżący wskazał, że jego adres zameldowania to ul. S. [...], zaś zamieszkania (oznaczony mieszkam) jako adres do korespondencji: ul. Ż. [...]. Wezwanie do uiszczenia wpisu oraz do usunięcia braków formalnych skargi zostało wysłane wadliwie na adres zameldowania (ul. S. [...]) zamiast na adres ul. Ż. [...]. Wezwanie w dniu 31 marca 2010 r. odebrała córka skarżącego, która nie zdawała sobie sprawy z toczącego się postępowania i ewentualnych terminów, których niedotrzymanie może spowodować negatywne konsekwencje procesowe. Skarżący nie zamieszkuje pod adresem zameldowania dlatego w swoich pismach wskazywał adres zamieszkania jako adres do korespondencji. Wskutek wadliwego doręczenia skarżący został pozbawiony możliwości obrony swych praw. Co skutkuje nieważnością postępowania w rozumieniu art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest oparta na usprawiedliwionych podstawach. W postępowaniu sądowoadministracyjnym osobom fizycznym doręczenia powinny być dokonywane osobiście. Jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi. Funkcją doręczenia zastępczego jest zapewnienie szybkości postępowania i ochrona interesów stron, zwłaszcza o sprzecznych interesach. Doręczenie zastępcze nie może natomiast być traktowane jako zamknięcie drogi sądowej do ochrony interesów strony (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 października 2002 r., sygn. akt SK 6/02). Za datę doręczenia pisma w tym trybie, przyjmuje się datę odbioru pisma przez dorosłego domownika. Dokonane w tych okolicznościach doręczenie stwarza domniemanie doręczenia pisma i wyznacza początek biegu terminu do podjęcia czynności prawnej. Taki sposób doręczenia pisma stronie sam przez się nie uniemożliwia podniesienia zarzutu, iż uchybienie terminu jest następstwem okoliczności związanych z tym doręczeniem, ani także obalenia domniemania doręczenia pisma. Oznacza to, że skuteczność doręczenia dokonanego w tym trybie zależy w szczególności od wysłania pisma na prawidłowy adres – adres zamieszkania lub adres do doręczeń. Ocena standardu prawidłowości doręczenia zastępczego nie odnosi się, bowiem do samego istnienia tej instytucji, lecz prawidłowej praktyki korzystania z niej. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny z góry przyjął, że wezwanie do uiszczenia wpisu oraz do uzupełnienia braków formalnych zostało doręczone skarżącemu w trybie doręczenia zastępczego (wezwanie odebrała córka skarżącego), nie rozważając wcześniej, czy pismo zostało wysłane na prawidłowy adres. Takie stanowisko jest wadliwe. Z akt sprawy wynika, iż skarżący zamieszkuje przy ul. Ż. [...]. Pisma sądowe w postępowaniu powinny być doręczane na adres zamieszkania. Zgodnie z art. 46 § 2 P.p.s.a. gdy pismo jest pierwszym pismem w sprawie, powinno zawierać oznaczenie miejsca zamieszkania, a w razie jego braku – adresu do doręczeń. W skardze skarżący wskazał, iż jest zameldowany na ul. S., a mieszka na ul. Ż. W piśmie z dnia 5 marca 2010 r. uzupełniającym skargę skarżący również zaznaczył, że jakkolwiek jest zameldowany przy ul. S. [...] to mieszka przy ul. Ż. [...]. Skoro z przepisów ustawy P.p.s.a. wynika, że doręczeń należy dokonywać na adres miejsca zamieszkania, to w tej sprawie pisma powinny być kierowane na adres ul. Ż. [...]. W sytuacji gdy Sąd pierwszej instancji miał wątpliwość co do tego, na który z podanych przez skarżącego adresów należy dokonywać doręczeń, to należało wezwać skarżącego do jednoznacznego wskazania adresu do doręczeń. Jednakże wezwanie do sprecyzowania pisma z dnia 5 marca 2010 r. zostało doręczone skarżącemu na adres ul. Ż. [...], natomiast wezwanie do uzupełnienia braków formalnych i uiszczenia wpisu zostało wysłane na adres ul. S. [...]. Okoliczność, że wezwanie do uiszczenia wpisu i uzupełnienia braków formalnych odebrała córka skarżącego w dniu 31 marca 2010 r. nie prowadzi do przyjęcia, że wezwanie to zostało prawidłowo doręczone. Nie można przyjąć, że córka skarżącego jest jego domownikiem, w sytuacji gdy zamieszkuje pod innym adresem niż skarżący. Ma rację zatem skarżący, że pisma sądowe w tym postępowaniu nie były prawidłowo doręczane, co uzasadnia uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia