III SA/Wa 2082/09
WyrokWSA w Warszawie2010-06-14
Skład orzekający: Jerzy Płusa, Małgorzata Długosz-Szyjko, Ewa Radziszewska-Krupa
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy koszty związane z realizacją transakcji opcji walutowych, zawartych w celu zabezpieczenia przychodów z działalności gospodarczej (eksportu), mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów z tej działalności, czy też stanowią koszty związane z kapitałami pieniężnymi?Ratio decidendi
Sąd uznał, że przychody i straty wynikające z realizacji transakcji opcji walutowych, nawet jeśli zawarte w celu zabezpieczenia przychodów z działalności gospodarczej, stanowią przychody (lub straty) z kapitałów pieniężnych, a nie z działalności gospodarczej, jeśli podatnik nie prowadzi działalności w zakresie obrotu instrumentami finansowymi. W związku z tym koszty związane z tymi transakcjami nie mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów z działalności gospodarczej.Stan faktyczny
Skarżący, prowadzący działalność gospodarczą w zakresie eksportu, zawarł z bankiem umowę opcji walutowej w celu zabezpieczenia przychodów w walucie obcej. Rozliczenia transakcji przynosiły zarówno zyski, jak i straty, które skarżący chciał zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów z działalności gospodarczej. Minister Finansów uznał, że przychody i koszty z tych transakcji stanowią przychody z kapitałów pieniężnych, a nie z działalności gospodarczej, ponieważ skarżący nie prowadzi działalności w zakresie obrotu instrumentami finansowymi. Skarżący zaskarżył tę interpretację, argumentując, że transakcje te były ściśle związane z jego podstawową działalnością gospodarczą.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Płusa, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (sprawozdawca), Protokolant Agata Rogosz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2010 r. sprawy ze skargi A. K. – R. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych oddala skargę
I. A. K. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą R. (dalej "Skarżący") zwrócił się [...] kwietnia 2009r. o udzielenie interpretacji indywidualnej przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w zakresie kosztów uzyskania przychodów związanych z transakcją opcji walutowych. W stanie faktycznym wskazał, iż jego firma specjalizuje się w eksporcie i WDT [...], które w 2008r. stanowiły ponad 95% przychodów firmy. Faktury wystawiano w walucie EUR. Skarżący [...] kwietnia 2008r. zawarł z Bankiem [...] (dalej: "Bank") Umowę Ramową, Umowę Dodatkową i Umowę Zabezpieczającą, pozwalające zawierać transakcje walutowe. Głównym celem było zabezpieczenie wpływów z tytułu eksportu przed umocnieniem się PLN w stosunku do EUR. Skarżący [...] lipca 2008r. telefonicznie zawarł z Bankiem transakcję opcji walutowej tylko na część realnych wpływów z tytułu eksportu i WDT. Rozliczenia transakcji za sierpień i wrzesień były pozytywne i zaksięgowano je jako przychód finansowo-podatkowy. Kolejne rozliczenia przynosiły stratę i Skarżący na wezwania Banku opłacał tzw. różnice kursowe, które stanowiły koszty finansowe i podatkowe oraz depozyt zabezpieczający. Skarżący [...] grudnia 2008r. złożył w Banku oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczeń woli w zakresie umowy ramowej, umowy dodatkowej i umowy zabezpieczającej. Bank [...] grudnia 2008r. przekazał kalkulację rozliczenia z żądaniem dopłaty do rozliczenia.
Skarżący w odpowiedzi na wezwanie Ministra Finansów, w piśmie z [...] lipca 2009r. wyjaśnił, że obrót instrumentami finansowymi nie jest wymieniony jako przedmiot jego działalności gospodarczej, nie jest i nie był jej celem, a jedynie środkiem zabezpieczenia rentowności podstawowej działalności gospodarczej jaką jest handel - eksport do krajów Unii Europejskiej rozliczanych w Euro. Koszt transakcji walutowych ma odnieść się do przychodów z działalności gospodarczej – eksportu. Odsetki powstaną z racji opóźnień w spłacie depozytu zabezpieczającego wymaganego przez Bank. Transakcja opcji walutowej polega natomiast na tym, że Skarżący wystawia opcję na [...] EUR, a Bank wystawia ją na [...] EUR, przy czym kupującym opcję jest Skarżący. Strony rozliczają się różnicą w kursie walutowym, wyliczoną według pewnej formuły; jeśli kurs złotego w stosunku do EUR będzie wzrastał, klient otrzyma kwotę wynikającą z obliczenia – nie więcej niż [...] zł, a po osiągnięciu progu następuje zamknięcie transakcji, w przeciwnym wypadku klient płaci Bankowi. Jeśli więc Skarżący traciłby na eksporcie w wyniku wzmacniania się złotego, wypłaty z Banku zmniejszałyby spadek z przychodów.
W związku z tym Skarżący zapytał: czy w 2008r. kwoty rozliczenia transakcji opcji walutowych stanowią koszt uzyskania przychodu do celów rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych?
Zdaniem Skarżącego zarówno kwota rozliczenia, jak i odsetki zapłacone do Banku stanowią koszt uzyskania przychodu z tytułu rozliczenia transakcji finansowych w 2008r. Odsetki będą stanowiły koszt uzyskania przychodu w dacie zapłaty. Wynika to z ogólnej dyspozycji art. 22 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000r. Nr 14 poz. 176 ze zm., dalej: "u.p.d.f."), gdzie kosztem uzyskania przychodu są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodu lub zabezpieczeń źródła przychodów. Żaden przepis art. 23 ust. 1 u.p.d.f. nie wyłącza tych kosztów z kosztów uzyskania przychodu.
II. Minister Finansów w interpretacji indywidualnej z [...] lipca 2009r. uznał stanowisko Skarżącego za nieprawidłowe. Odwołując się do treści art. 10 ust. 1 pkt 3 i 7 u.p.d.f. stwierdził, że w przepisach tych wyodrębniono dwa odrębne źródła przychodów: z pozarolniczej działalności gospodarczej (pkt 3), kapitałów pieniężnych i praw majątkowych (pkt 7). Podział ten ma istotny wpływ na ustalenie podstawy, sposobu i wysokości opodatkowania. Definicja działalności gospodarczej wynika z art. 5a pkt 6 u.p.d.f., który stanowi, że działalność gospodarcza lub pozarolnicza działalność gospodarcza to działalność zarobkowa: 1) wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa; 2) polegająca na poszukiwaniu, rozpoznawaniu i wydobywaniu kopalin ze złóż; 3) polegająca na wykorzystaniu rzeczy oraz wartości niematerialnych i prawnych; prowadzona we własnym imieniu bez względu na jej rezultat, w sposób zorganizowany i ciągły, z której uzyskane przychody nie są zaliczone do innych przychodów ze źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1, 2, 4-9. Przychodem z działalności gospodarczej, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3 u.p.d.f. są kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont (art. 14 ust. 1 u.p.d.f.). Przychodem z działalności gospodarczej są również różnice kursowe (art. 14 ust. 2 pkt 3 u.p.d.f.).
W myśl art. 17 ust. 1 pkt 10 u.p.d.f. za przychody z kapitałów pieniężnych uważa się przychody z odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych oraz z realizacji praw z nich wynikających. Przychody te powstaną w momencie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, a przy ustalaniu ich wartości stosuje się odpowiednio art. 19 (art. 17 ust. 1b i 2 u.p.d.f.).
Ilekroć w u.p.d.f. mowa o pochodnych instrumentach finansowych oznacza to instrumenty finansowe, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. Nr 183, poz. 1538, dalej: "u.o.i.f."). Pod lit. d) art. 2 ust. 1 pkt 2 u.o.i.f. wymieniono opcje kupna lub sprzedaży instrumentów finansowych, opcje na stopy procentowe, opcje walutowe, opcje na takie opcje, oraz inne równoważne instrumenty finansowe rozliczane pieniężnie.
Z art. 30b ust. 1 u.p.d.f. wynika, że podatek dochodowy od dochodów z odpłatnego zbycia papierów wartościowych lub pochodnych instrumentów finansowych i z realizacji praw z nich wynikających wynosi 19% uzyskanego dochodu. W myśl art. 30b ust. 2 pkt 3 u.p.d.f. dochodem, o którym mowa w art. 30b ust. 1 u.p.d.f. jest różnica między sumą przychodów uzyskanych z tytułu odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych oraz z realizacji praw z nich wynikających, a kosztami uzyskania przychodów, określonymi na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 38a u.p.d.f.
Zgodnie z art. 30b ust. 5 u.p.d.f. dochodów, o których mowa w ust. 1 nie łączy się z dochodami określonymi w art. 27 oraz art. 30c u.p.d.f. Z art. 30b ust. 4 u.p.d.f. wynika, że ust. 1 nie stasuje się, jeżeli odpłatne zbycie papierów wartościowych i pochodnych instrumentów finansowych oraz realizacja praw z nich wynikających następuje w wykonaniu działalności gospodarczej.
Skoro Skarżący nie prowadzi działalności w zakresie obrotu pochodnymi instrumentami finansowymi, przychody uzyskane z tytułu realizacji transakcji walutowych stanowią przychody z kapitałów pieniężnych (art. 17 ust. 1 pkt 10 u.p.d.f.). W konsekwencji dochody uzyskane z odpłatnego zbycia papierów wartościowych i pochodnych instrumentów finansowych oraz realizacja praw z nich wynikających podlegają opodatkowaniu według zasad określonych w art. 30b u.p.d.f. – 19% od uzyskanego dochodu. W sytuacji, gdy w wyniku realizacji transakcji walutowych wystąpi strata, jest ona stratą ze źródła przychodów, jakimi są kapitały pieniężne. Dochody i straty stanowiące wynik na przeprowadzonych przez Skarżącego operacjach realizacji transakcji walutowych stanowią zatem dochody oraz straty ze źródła przychodów, jakim są kapitały pieniężne, a nie pozarolnicza działalność gospodarcza. Tym samym koszty związane z realizacją transakcji walutowych nie mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów prowadzonej działalności gospodarczej.
III. Skarżący w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa z [...] sierpnia 2009r. wskazał, że zgodnie z art. 22. ust. 1 u.p.d.f. kosztami uzyskania przychodów z poszczególnego źródła są wszelkie koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23. W ust. 12 art. 22 u.p.d.f. wyraźnie wyłączono możliwość zastosowania kosztów wymienionych w ust. 9 pkt 3 do przychodów określonych w art. 14 u.p.d.f. - z działalności gospodarczej. W całej ustawie brak jest podobnego wyłączenia do kosztów powstałych z kapitałów pieniężnych. Art. 14 ust. 3. u.p.d.f. wymienia listę przychodów, których nie uznaje się za przychody z działalności gospodarczej. Na liście tej brak jest przychodów wymienionych w art. 17 ust. 1 pkt 6 u.p.d.f.
Z art. 14 ust. 2 pkt 1 u.p.d.f. wynika, że przychodem z działalności gospodarczej są również przychody z odpłatnego zbycia składników majątku wykorzystywanego w działalności gospodarczej z wyłączeniem nieruchomości lub praw (majątkowych), o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8. Z art. 17 ust. 3 u.p.d.f. wynika, jak rozumieć pochodne instrumenty finansowe - prawa majątkowe, których cena zależy bezpośrednio lub pośrednio od ceny towarów, walut obcych, waluty polskiej, złota dewizowego, platyny dewizowej lub papierów wartościowych, albo od wysokości stóp procentowych lub indeksów, a w szczególności opcje i kontrakty terminowe. Przez działalność gospodarczą należy rozumieć wszystko co łączy się z działalnością, zaczynając od zakładu, środków majątkowych (trwałych i obrotowych), najmu siły roboczej itp. Wszelkie działania na składnikach zakładu mające na celu uzyskanie bądź zachowanie źródła przychodów należy uznać za związane z tą działalnością.
IV. Minister Finansów w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa z [...] września 2009r. stwierdził brak podstaw do zmiany ww. interpretacji oraz podtrzymał argumentację w niej zawartą. Podniósł ponadto, że organ podatkowy wydając interpretację indywidualną nie ustanawia żadnej normy indywidualnej, a jego rola sprowadza się do przedstawienia poglądu dotyczącego rozumienia treści przepisu. W myśl art. 17 ust. 1 pkt 10 u.p.d.f. za przychody z kapitałów pieniężnych uważa się przychody z odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych oraz z realizacji praw z nich wynikających. Z art. 17 ust. 1b u.p.d.f. wynika, że przychód ten powstaje w momencie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, a przy ustalaniu jego wartości stosuje się odpowiednio art. 19 u.p.d.f. (art. 17 ust. 2). Minister - ustosunkowując się do zarzutu, że art. 14 ust. 3 u.p.d.f. nie wymienia przychodów określonych w art. 17 ust. 1 pkt 6 u.p.d.f., jako przychodów nie uznawanych za przychody z działalności gospodarczej - wskazał, iż ustawodawca w art. 10 ust. 3 i 7 u.p.d.f. wyraźnie rozróżnił możliwość osiągania przychodów zarówno z działalności gospodarczej, jaki i kapitałów pieniężnych i praw majątkowych. Przychody uzyskiwane z kapitałów pieniężnych i praw majątkowych, które nie są przedmiotem prowadzonej działalności gospodarczej nie mogą być uznane za przychody z działalności gospodarczej. Przychody uzyskane z realizacji transakcji walutowych, które nie są przedmiotem działalności gospodarczej są przychodami z kapitałów pieniężnych.
V. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 października 2009r. Skarżący wniósł o stwierdzenie niezgodności z prawem zaskarżonej interpretacji, z uwagi na naruszenie art. 22 ust. 1, art. 33b ust 1 i 4 u.p.d.f. przez pominięcie przyczyny, która spowodowała zawarcie z Bankiem umowy dotyczącej tzw. opcji walutowych oraz charakteru nabytych instrumentów finansowych. Umowę tą zawarto w celu zabezpieczenia przychodów otrzymywanych w walucie obcej, a instrumenty finansowe nabyto w związku z działalnością gospodarczą. Przychody osiągane w wyniku realizacji tych instrumentów winny być kwalifikowane do przychodów z działalności gospodarczej i opodatkowane w sposób przewidziany dla tej działalności. Konsekwentnie również koszty (straty) związane z odpłatnym zbyciem lub realizacją tzw. opcji walutowych winny być zaliczane do źródła przychodów, jakim jest działalność gospodarcza. Skoro wydatki na nabycie i realizację ww. pochodnych instrumentów finansowych obejmujących m.in. opcje walutowe poniesiono w celu zabezpieczenia przychodów z działalności gospodarczej, niewątpliwie stanowią one koszty uzyskania przychodów tej działalności, jako spełniające warunki z art. 22 ust. 1 i art. 23 u.p.d.f. W konsekwencji straty wynikające z odpłatnego zbycia lub realizacji praw wynikających z ww. instrumentów finansowych stanowią straty podatkowe tej działalności.
Zdaniem strony Minister Finansów zawęził pojęcie wykonywania działalności gospodarczej, ograniczając je wyłącznie do działalności podstawowej przedsiębiorcy, przez którą rozumie działalność wpisaną do odpowiedniej ewidencji. W efekcie pomija normę art. 30b ust. 4 u.p.d.f., nieprawidłowo interpretując jej zakres. Przepis ten - w ocenie Skarżącego - nie wymaga, aby odpłatne zbycie pochodnych instrumentów lub realizacja praw z nich wynikających następowała w wykonywaniu działalności gospodarczej, obejmującej swym zakresem obrót pochodnymi instrumentami finansowymi. Nie ma w nim też mowy, iż wyłączenie zasad określonych w art. 30b ust. 1 u.p.d.f. następuje w przypadku działalności w zakresie obrotu pochodnymi instrumentami finansowymi. Do zastosowania wyłączenia z art. 30b ust. 4 u.p.d.f. wystarczające jest, aby odpłatne zbycie następowało w ramach jakiejkolwiek działalności gospodarczej. Dochody bądź straty z odpłatnego zbycia ww. pochodnych instrumentów lub realizacji praw z nich wynikających nie powinny być kwalifikowane do źródła przychodów, jakim są kapitały pieniężne, lecz zaliczane do źródła - działalności gospodarczej.
Skarżący przytoczył ponadto stanowisko Urzędu Skarbowego w P. zawarte w indywidualnej interpretacji prawa podatkowego:[...] ,[...] .
VI. Minister Finansów w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej interpretacji oraz w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd, dokonując na podstawie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.) kontroli legalności zaskarżonej interpretacji indywidualnej, stwierdził iż w związku z jej wydaniem nie nastąpiło naruszenie przepisów prawa. Wykładnia przepisów zaprezentowana przez Ministra Finansów w uzasadnieniu zaskarżonej interpretacji indywidualnej jest prawidłowa. Przesądza to o stwierdzeniu braku podstaw do uchylenia przez Sąd zaskarżonego aktu administracyjnego, o którym mowa w art. 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.").
Kwestia sporna w sprawie, w świetle stanu faktycznego przedstawionego przez Skarżącego we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, sprowadzała się do odpowiedzi na pytanie, czy realizacja praw wynikających z instrumentów finansowych (opcji walutowych) w związku z zawarciem umów mających na celu zabezpieczenie przed ryzykiem zmiany kursu walut u podatnika, którego przedmiotem działalności gospodarczej nie jest obrót instrumentami finansowymi, stanowi przychód, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3 u.p.d.f. czy też jest przychodem z kapitałów pieniężnych i praw majątkowych, wymienionym w art. 10 ust. 1 pkt 7 u.p.d.f. oraz jak należy interpretować treść art. 30b ust. 4 u.p.d.f.
Sąd w związku z tym stwierdza, że podział w treści art. 10 ust. 1 pkt 3 i 7 u.p.d.f. na dwa odrębne źródła przychodów: z pozarolniczej działalności gospodarczej (pkt 3) oraz z kapitałów pieniężnych i praw majątkowych (pkt 7) ma istotny wpływ – jak prawidłowo zauważył Minister Finansów w zaskarżonej interpretacji - na ustalenie podstawy, sposobu i wysokości opodatkowania.
Definicja działalności gospodarczej wynika z art. 5a pkt 6 u.p.d.f., który stanowi, że działalność gospodarcza lub pozarolnicza działalność gospodarcza to działalność zarobkowa: 1) wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa; 2) polegająca na poszukiwaniu, rozpoznawaniu i wydobywaniu kopalin ze złóż; 3) polegająca na wykorzystaniu rzeczy oraz wartości niematerialnych i prawnych; prowadzona we własnym imieniu bez względu na jej rezultat, w sposób zorganizowany i ciągły, z której uzyskane przychody nie są zaliczone do innych przychodów ze źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1, 2, 4-9.
W przepisie tym zawarta została zasada, że działalnością gospodarczą jest taka aktywność, z której przychody nie są zaliczone do innych źródeł przychodów. Za działalność gospodarczą - co do zasady - nie uważa się zatem uzyskiwania przychodów z kapitałów pieniężnych i praw majątkowych, w tym odpłatnego zbycia praw majątkowych innych niż wymienione w art. 10 ust. 1 pk8 lit. a)-c) u.p.d.f. Wynika to wprost z dyspozycji art. 5a pkt 6 u.p.d.f. Wyjątkiem od ww. zasady jest prowadzenie działalności gospodarczej z tego zakresu, ale Skarżący w stanie faktycznym przedstawionym we wniosku o interpretację indywidualną wskazał, że nie prowadzi działalności gospodarczej, której przedmiotem jest obrót instrumentami finansowymi.
Sąd wyjaśnia, że za przychody z kapitałów pieniężnych, w myśl art. 17 ust. 1 pkt 10 u.p.d.f., uważa się przychody z odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych oraz z realizacji praw z nich wynikających. Przychody te powstaną w momencie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, a przy ustalaniu ich wartości stosuje się odpowiednio art. 19 (art. 17 ust. 1b i 2 u.p.d.f.).
Z art. 5a pkt 13 u.p.d.f. wynika, że ilekroć w u.p.d.f. mowa o pochodnych instrumentach finansowych oznacza to instrumenty finansowe, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 wyżej wymienionej u.o.i.f. Pod lit. d) art. 2 ust. 1 pkt 2 u.o.i.f. wymieniono opcje kupna lub sprzedaży instrumentów finansowych, opcje na stopy procentowe, opcje walutowe, opcje na takie opcje, oraz inne równoważne instrumenty finansowe rozliczane pieniężnie. Tym samym nie budzi wątpliwości stanowisko organu podatkowego, zawarte w zaskarżonej interpretacji, że opcje walutowe, opisane przez Skarżącego w stanie faktycznym wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej mieszczą się w zakresie instrumentów finansowych wymienionych w art. 17 ust. 1 pkt 10 u.p.d.f.
Sąd uznaje przy tym, że powoływanie się przez Skarżącego na przepis art. 17 ust. 3 u.p.d.f., nieobowiązujący w stanie faktycznym i prawnym sprawy, tj. w 2008r., nie mogło odnieść skutku przewidywanego przez Skarżącego. Przepis ten został uchylony i nie obowiązuje od 1 stycznia 2004r. Stanowił on, że "ilekroć w ustawie jest mowa o pochodnych instrumentach finansowych - rozumie się przez to prawa majątkowe, których cena zależy bezpośrednio lub pośrednio od ceny towarów, walut obcych, waluty polskiej, złota dewizowego, platyny dewizowej lub papierów wartościowych, albo od wysokości stóp procentowych lub indeksów, a w szczególności opcje i kontrakty terminowe".
Sąd przechodząc do kolejnego aspektu rozpoznawanej sprawy zauważa, że z art. 30b ust. 1 u.p.d.f. wynika, że od dochodów uzyskanych z odpłatnego zbycia papierów wartościowych lub pochodnych instrumentów finansowych, i z realizacji praw z nich wynikających pobierany jest podatek dochodowy w wysokości 19% uzyskanego dochodu.
W piśmiennictwie podnosi się, że wszelkie dochody w ramach źródła dochodów, jakim są kapitały pieniężne, są jednolicie opodatkowane, globalnie w wymiarze całego roku podatkowego. Jednocześnie dochody składające się na ów "strumień" nie łączą się z innymi dochodami opodatkowanymi według skali podatkowej. W ramach przyjętego modelu wymienione w art. 30b u.p.d.f. dochody tworzą odrębny strumień. Wszelkie dochody wchodzące w skład tego strumienia sumują się. Suma tych dochodów – osiągniętych w ciągu całego roku podatkowego - podlega opodatkowaniu liniową stawką 19% (por. A. Bartosiewicz, R. Kubacki Komentarz do art. 30(b) u.p.d.f., LEX 2009, uwagi 3, 9, 12, 14).
Zobowiązanie podatkowe z tytułu przychodów z odpłatnego zbycia papierów wartościowych lub pochodnych instrumentów finansowych, i z realizacji praw z nich wynikających podlega wykazaniu na odrębnym zeznaniu rocznym, które podatnik ma obowiązek złożyć do dnia 30 kwietnia roku następnego po roku podatkowym, w którym zostały osiągnięte dochody. Także wpłata należnego podatku wynikającego z zeznania powinna nastąpić w tym terminie.
Z uwagi na przyjęty model opodatkowania ww. przychodów, w którym podatkowi podlega suma dochodów (nie zaś przychody ani każdy dochód pojedynczo), istnieje możliwość powstania straty podatkowej. Będzie to miało miejsce wówczas, gdy suma przychodów, o których mowa, będzie niższa od sumy kosztów ich uzyskania. Ustawodawca przewidział możliwość rozliczania takiej straty w ciągu kolejnych 5 lat podatkowych, przy maksymalnej obniżce dochodu w jednym roku podatkowym nie większej niż 50% straty. Strata może oczywiście obniżać jedynie dochód uzyskany z tego samego "strumienia" dochodów, a więc dochody, o których mowa w art. 30b u.p.d.f.
Zdaniem Sądu treść art. 30b ust. 4 u.p.d.f. należy rozumieć w ten sposób, że zasady opodatkowania ww. "strumienia" przychodów wskazanego w art. 30b ust. 1 u.p.d.f. nie mogą być stosowane do tych podatników, u których odpłatne zbycie papierów wartościowych i pochodnych instrumentów finansowych oraz realizacja praw z nich wynikających następuje w wykonywaniu działalności gospodarczej.
Wyłączenie przewidziane w art. 30b ust. 4 u.p.d.f. dotyczy zatem wyłącznie opodatkowania dochodów uzyskiwanych tylko przez tych podatników, którzy za przedmiot działalności mają odpłatne zbywanie papierów wartościowych lub pochodnych instrumentów finansowych i realizację praw z nich wynikających, tj. przedsiębiorców, którzy w ramach wykonywanej działalności gospodarczej odpłatnie zbywają papiery wartościowe lub pochodne instrumenty finansowe i realizują prawa z nich wynikające. Wówczas do ww. podatników prowadzących działalność gospodarczą możliwe jest zastosowanie ogólnych zasady opodatkowania art. 9a, art. 14, art. 27, art. 30c u.p.d.f. w związku z art. 10 ust. 1 pkt 3 u.p.d.f.
Sąd stoi zatem na odmiennym stanowisku niż Skarżący oraz składy orzekające Wojewódzkich Sądów Administracyjnych we Wrocławiu (wyrok z 4 czerwca 2009r. sygn. akt I SA/Wr 327/09) i w Gliwicach (wyrok z 14 grudnia 2009r. sygn. akt I SA/Gl 544/09) oraz stwierdza, że osoba fizyczna prowadząc działalność gospodarczą, w ramach której nie mieści się działalność w postaci odpłatnego zbywanie papierów wartościowych lub pochodnych instrumentów finansowych oraz realizacja praw z nich wynikających ma obowiązek rozdzielnie opodatkować przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej, a oddzielnie przychody z kapitałów pieniężnych. Wykładnia Sądu ma oparcie zarówno w interpretacji językowej wyżej wskazanych przepisów art. 5a pkt 6, art. 10 ust. 1 pkt 3 i 7, art. 17 ust. 1 pkt 10 w związku z art. 5a pkt 13 oraz art. 30b ust. 1 i 4 u.p.d.f., jak również wykładni funkcjonalnej i systemowej.
W ocenie Sądu powoływanie przez Skarżącego, zarówno w skardze, jak i w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa na istnienie związku przychodów z kapitałów pieniężnych (rozumianych jako przychody z odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych - opcji walutowych - oraz realizacja praw z nich wynikających) z prowadzoną zasadniczą działalnością gospodarczą Skarżącego – sprzedażą i eksportem mebli - nie jest wystarczający w świetle ww. przepisów prawa do uznania, że do dochodów Skarżącego wynikających z realizacji praw z pochodnych instrumentów finansowych (opcji walutowych) należy zastosować przepisy dotyczące opodatkowania prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Ratio legis art. 30b ust. 4 u.p.d.f., o czym mowa wyżej, jest inne niż sens, który usiłuje wyinterpretować z niego Skarżący.
Sąd zwraca ponadto uwagę, że ustawodawca w treści art. 30b ust. 5 u.p.d.f. stanowi, że dochodów uzyskanych z odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych i z realizacji praw z nich wynikających nie łączy się z dochodami opodatkowanymi na zasadach określonych w art. 27 oraz art. 30c u.p.d.f. Opodatkowanie pochodnych instrumentów finansowych znalazło się zatem w ramach odrębnego modelu opodatkowania – art. 30b ust. 1 – 3 u.p.d.f.. Nie jest to zatem opodatkowanie na zasadach ogólnych, według skali podatkowej, czy też opodatkowanie ryczałtowe, pobierane przy każdej wypłacie świadczenia.
Stosownie natomiast do art. 30b ust. 2 i ust. 6 u.p.d.f. dochodem, o którym mowa w art. 30b ust. 1 u.p.d.f. jest suma dochodów uzyskanych w całym roku podatkowym, w tym również dochody uzyskane z odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych (opcji walutowych) i realizacji praw z nich wynikających (pkt 3 art. 38b ust. 2 u.p.d.f.). Przez dochód z odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych (opcji walutowych) i realizacji praw z nich wynikających należy rozumieć - różnicę między sumą przychodów uzyskanych z tytułu odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych oraz z realizacji praw z nich wynikających, a kosztami uzyskania przychodów, określonymi na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 38a u.p.d.f.
W związku z tym Sąd uznaje, że rację ma Minister Finansów twierdząc, że jeśli w wyniku realizacji transakcji walutowych wystąpi u Skarżącego strata, jest ona stratą ze źródła przychodów, jakim są kapitały pieniężne, a nie stratą z pozarolniczej działalności gospodarczej Skarżącego, której przedmiotem nie jest odpłatne zbywanie pochodnych instrumentów walutowych i realizacja praw z nich wynikających.
Sąd mając powyższe na względzie uznał, że zasadne jest oddalenie skargi, na mocy art. 151 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło