I SA/Gd 518/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Romała po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. J. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] z dnia 31 marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w zakresie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie odmowy umorzenia należności z tytułu nieuregulowanych składek postanawia odrzucić skargę. Skarżący T. J. M. wniósł do tutejszego Sądu skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] z dnia 31 marca 2010 r. umarzającą postępowanie administracyjne w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] Inspektorat w [...] z dnia 30 grudnia 2004 r. orzekającej o odpowiedzialności skarżącego jako spadkobiercy za zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.) – dalej jako "ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych", ustawodawca wprowadził regułę zaskarżania decyzji administracyjnych, podejmowanych w indywidualnych sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, do sądu powszechnego. Z kolei z treści art. 83a ust. 2 ww. ustawy wynika, że decyzje ostateczne Zakładu, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu, mogą być z urzędu przez Zakład uchylone, zmienione lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – dalej jako "k.p.a.". Zatem istnieje wyjątkowo możliwość weryfikowania takich decyzji w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym (por. wyrok NSA z dnia 3 lipca 2008 r. sygn. akt II GSK 240/08, LEX nr 493540). W niniejszej sprawie została wydana decyzja w trybie stwierdzenia nieważności decyzji, który to tryb zaliczyć należy do form działania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych określonych w art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jednak skarżący nie wyczerpał środków zaskarżenia służących w postępowaniu administracyjnym. Zgodnie z treścią art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej jako "P.p.s.a.", warunkiem wniesienia skargi do sądu administracyjnego jest wyczerpanie służących w postępowaniu administracyjnym środków zaskarżenia. W myśl art. 52 § 2 P.p.s.a. przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Stosownie do art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w sprawach uregulowanych ustawą stosuje się przepisy k.p.a., chyba że ustawa stanowi inaczej. Tak więc do postępowań przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych stosuje się przepisy k.p.a., w szczególności jego art. 15, który stanowi, że postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Skoro ustawodawca w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie wyeliminował odwołania z art. 127 k.p.a. oraz z uwagi na to, że nakazał w sprawach uregulowanych w tej ustawie stosować przepisy procedury administracyjnej, przyjąć należy, iż od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydanej w pierwszej instancji w trybie przewidzianym art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przysługuje środek zaskarżenia w postaci odwołania. Wobec powyższego w sprawie winien mieć zastosowanie art. 127 § 1 k.p.a., który stanowi, że od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Konsekwentnie przyjąć dalej należy, że odwołanie przysługuje do organu administracji publicznej wyższego stopnia, co wynika z § 2 omawianego artykułu. W świetle art. 17 pkt 3 k.p.a. organami wyższego stopnia – uprawnionymi do rozpatrywania odwołań – w rozumieniu k.p.a., w stosunku do organów administracji publicznej są odpowiednie organy nadrzędne lub właściwi ministrowie. Organem nadrzędnym jest organ sprawujący nadzór nad działalnością danego organu. Zgodnie z art. 66 ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji umarzającej postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji) w postępowaniu administracyjnym organem wyższego stopnia w stosunku do terenowych jednostek organizacyjnych Zakładu jest Prezes Zakładu. Wobec powyższego stwierdzić należy, że organem wyższego stopnia w rozumieniu art. 127 § 2 w zw. z art. 17 pkt 3 k.p.a. w stosunku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] wydającego decyzję w pierwszej instancji jest Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Na marginesie należy wskazać, że w decyzji z dnia 31 marca 2010 r. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pouczył skarżącego o przysługującym mu prawie wniesienia skargi na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, w trybie przepisów P.p.s.a. Wprawdzie stosownie do art. 112 k.p.a. błędne pouczenie w decyzji co do prawa m.in. wniesienia skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia, to jednak przepis ten nie stwarza podstaw do rozpoznania skargi w sprawie, w której nie wyczerpano trybu postępowania wymaganego przepisem art. 52 § 1 P.p.s.a. Niewyczerpanie przez stronę – przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego – środka zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym, skutkuje niedopuszczalnością skargi. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym (art. 58 § 3 P.p.s.a.). Biorąc pod uwagę przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.