II SA/Wa 273/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska – Jung (spr.), Sędziowie Jacek Fronczyk, Janusz Walawski, Protokolant Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi R. M. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o zwolnieniu ze służby w Policji – oddala skargę. Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...], odmawiającą R. M. uchylenia rozkazu personalnego Komendanta Miejskiego Policji w S. z dnia [...] sierpnia 2001 r. nr [...] oraz decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] października 2001 r. nr [...] w sprawie zwolnienia ze służby w Policji. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny. Komendant Miejski Policji w S. orzeczeniem dyscyplinarnym z dnia [...] lipca 2001 r. nr [...] uznał [...] R. M. winnym tego, iż w dniu [...] czerwca 2001 r. w S., będąc funkcjonariuszem Komendy Miejskiej Policji w S. i pełniąc służbę patrolową przekroczył swoje uprawnienia i działał na szkodę interesu publicznego w ten sposób, że wspólnie i w porozumieniu z innymi nieustalonymi osobami wziął udział w dokonaniu kradzieży z włamaniem do samochodu osobowego marki [...], w związku z czym wymierzył policjantowi karę dyscyplinarną wydalenia ze służby w Policji. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Komendant Wojewódzki Policji w K., orzeczeniem z dnia [...] sierpnia 2001 r., utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Następnie, Komendant Miejski Policji w S. rozkazem personalnym z dnia [...] sierpnia 2001 r. nr [...] zwolnił wymienionego funkcjonariusza ze służby w Policji z dniem 31 sierpnia 2001 r., a Komendant Wojewódzki Policji w K. decyzją nr [...] z dnia [...] października 2001 r., uchylił zaskarżony rozkaz personalny w części dotyczącej daty zwolnienia wymienionego ze służby w Policji i ustalił nowy termin zwolnienia na dzień 31 października 2001 r., w pozostałej zaś części zaskarżony rozkaz personalny utrzymał w mocy. Prawidłowość zwolnienia funkcjonariusza ze służby w Policji została zbadana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 27 stycznia 2004 r. sygn. akt 4 II SA/Ka 3371/01 oddalił skargę R. M.. Od tego wyroku wymieniony złożył skargę kasacyjną, którą Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 grudnia 2004 r. sygn. akt OSK 928/04 oddalił. Równolegle z postępowaniem dyscyplinarnym przeciwko R. M. toczyło się postępowanie karne. W toku postępowania karnego zarzucono wymienionemu popełnienie czynu zabronionego wyczerpującego znamiona art. 231 § 1 kk i art. 279 § 1 kk, tożsamego z zarzutami postawionymi w postępowaniu dyscyplinarnym. W dniu [...] grudnia 2006 r. Sąd Rejonowy w S. wyrokiem sygn. akt [...], uniewinnił R. M. od zarzucanego mu czynu przestępczego. Powyższy wyrok został utrzymany w mocy przez wyrok Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] października 2007 r. sygn. akt [...]. W związku z tym R. M. zwrócił się do Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z wnioskiem z dnia 15 października 2007 r. o wznowienie postępowania w sprawie zwolnienia ze służby w Policji i przywrócenie do służby podnosząc, że został on prawomocnym wyrokiem sądu uniewinniony od zarzutu identycznego w treści z zarzutem postępowania dyscyplinarnego. Uzupełniając wniosek na wezwanie organu, R. M. wskazał przepis art. 145 § 1 pkt 7 kpa, jako podstawę wznowienia postępowania. Komendant Wojewódzki Policji w K. decyzją z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] odmówił uchylenia rozkazu personalnego Komendanta Miejskiego Policji w S. z dnia [...] sierpnia 2001 r. nr [...] oraz decyzji [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] października 2001 r. nr [...] wobec braku podstaw do ich uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 7 kpa. Następnie Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpatrzeniu skargi R. M. na powyższą decyzję Komendanta Głównego Policji wyrokiem z dnia 27 lutego 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 1443/08 uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] maja 2008 r., nr [...] oraz stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. W uzasadnieniu Sąd uznał za prawidłowe zaskarżone rozstrzygnięcie, co do braku ziszczenia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 7 kpa, ale jednocześnie wskazał, iż postanowienie o wznowieniu postępowania nie zawęża granic tego postępowania tylko do podstawy wznowienia wyznaczonej w tym postanowieniu i przedmiotem badań i ustaleń powinny być wszystkie podstawy określone w art. 145 § 1 kpa nie podlegające wyłączeniu. W niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, treść żądania wznowienia postępowania sformułowana przez skarżącego, obligowała organ do zbadania co najmniej przesłanek określonych w pkt 1, 5 i 8 § 1 art. 145 kpa. Natomiast brak pogłębionej analizy tych przesłanek pozwolił postawić organom orzekającym zarzut naruszenia art. 80 kpa. Komendant Wojewódzki Policji w K., biorąc pod uwagę wytyczne Sądu, rozpatrzył wniosek R. M. o wznowienie postępowania pod kątem przesłanek wskazanych w art. 145 § 1 pkt 1, 5 i 8 kpa. Nie stwierdzając zaś zaistnienia ww. podstaw w niniejszej sprawie, odmówił uchylenia rozkazu personalnego Komendanta Miejskiego Policji w S. z dnia [...] sierpnia 2001 r. nr [...] oraz decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] października 2001 r. nr [...] w sprawie zwolnienia ze służby w Policji. W odwołaniu od powyższej decyzji funkcjonariusz zarzucił organowi naruszenie art. 7, 8, 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, poprzez brak należytego wyjaśnienia sprawy oraz naruszenie art. 145 § 1 pkt 1, 5 i 8 kpa, poprzez ich błędną wykładnię oraz błędną i niepełną analizę zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego w zakresie wystąpienia przesłanek wznowienia postępowania. Po rozpatrzeniu odwołania, Komendant Główny Policji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odnosząc się do przesłanki wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 1 kpa, zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, wznawia się postępowanie jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe, wskazał, iż w niniejszej sprawie nie miała ona miejsca. Organ wyjaśnił bowiem, że trudno przyjąć, iż dowody, na podstawie których dokonano zwolnienia ze służby funkcjonariusza w trybie art. 41 ust 1 pkt 3 ustawy o Policji, okazały się fałszywe. Mimo tożsamości zarzutów postawionych policjantowi w postępowaniu dyscyplinarnym i w postępowaniu karnym orzeczenia dyscyplinarne organu I i II instancji o wydaleniu ze służby, nie zostały uchylone i pozostają obrocie prawnym. Odnosząc się z kolei do przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 kpa, tj. ujawnienia się istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nie znanych organowi, który wydał decyzję, Komendant wyjaśnił, iż fakt uniewinnienia funkcjonariusza wyrokiem sądu nie stanowi powyższej okoliczności. Organ wskazał, iż skarżący niezasadnie połączył postępowanie dyscyplinarne prowadzone przeciwko niemu z postępowaniem administracyjnym w sprawie jego zwolnienia ze służby. Podkreślił, iż przepisy regulujące postępowanie dyscyplinarne policjantów nie odsyłają do Kodeksu postępowania administracyjnego, dlatego też przedmiotem postępowania administracyjnego prowadzonego w oparciu o przepisy kpa nie może być sprawa dotycząca wznowienia postępowania dyscyplinarnego przeciwko policjantowi. Ponadto przywołany fakt uniewinnienia nie ma cech nowości, organ zdawał bowiem sobie sprawę z tego, iż prowadzona sprawa karna przeciwko policjantowi może zakończyć się w odmienny sposób. W odniesieniu do przesłanki z art. 145 § 1 pkt 8 kpa, zgodnie z którą wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione, organ stwierdził, iż wskazana powyższej sytuacja nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie. Organ podkreślił, iż decyzja o zwolnieniu ze służby funkcjonariusza została wydana w oparciu o orzeczenie dyscyplinarne wydalenia ze służby, które nie zostało uchylone i pozostaje w obrocie prawnym. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie R. M. wniósł o jej uchylenie w całości. Zarzucił organowi naruszenie art. 7, 8, 9, 77 § 1 i art. 80 kpa, poprzez brak należytego wyjaśnienia sprawy oraz naruszenie art. 145 § 1 pkt 1, 5 i 8 kpa, poprzez błędną wykładnię i błędną analizę zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego. W uzasadnieniu skarżący wskazał, iż organ niesłusznie przyjmuje, iż dowodami w sprawie zwolnienia go ze służby były orzeczenia dyscyplinarne, bowiem były one efektem określonych ustaleń poczynionych w toku postępowania dyscyplinarnego, nie zaś dowodami w sprawie. Natomiast istotną okolicznością, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 1 kpa, był fakt popełnienia przez skarżącego czynu zabronionego w oparciu o fałszywe dowody i pod tym kątem należy badać prawidłowość podjętych decyzji i możność wznowienia postępowania w omawianym trybie. Zdaniem skarżącego należy skupić się na faktycznych powodach, które legły u podstaw wszczęcia i zakończenia postępowania dyscyplinarnego. W tym zakresie można mówić o nieprawdziwości dowodów, co potwierdził wyrok sądu w sprawie karnej. Odnosząc się z kolei do ustaleń organu w zakresie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 kpa skarżący wskazał, iż pomiędzy postępowaniem dyscyplinarnym, a postępowaniem administracyjnym w sprawie zwolnienia ze służby zachodzi bezpośredni związek, na co wskazuje art. 41 § 1 pkt 3 ustawy o Policji. Postępowanie w przedmiocie zwolnienia jest konsekwencją rozstrzygnięć zapadłych w postępowaniu dyscyplinarnym. Niesłusznym jest też twierdzenie organu, iż wskazane przez skarżącego fakt niedopełnienia zarzucanego mu czynu nie ma cech nowości. Okoliczność ta istniała cały czas, w toku całego postępowania dyscyplinarnego, nie była jednak znana organom. Odnosząc się natomiast do przesłanki z art. 145 § 1 pkt 8 kpa, skarżący stwierdził, iż nie ma racji organ twierdząc, iż decyzja o zwolnieniu go ze służby została wydana jedynie w oparciu o orzeczenie dyscyplinarne. Zdaniem skarżącego, pośrednio można przyjąć, iż została ona oparta również na podstawie postanowienia aresztowego, uchylonego przez Sąd Okręgowy. Stwierdził, iż pomiędzy tymi decyzjami zachodzi niewątpliwie związek przyczynowo – treściowy. Dlatego też, wyeliminowanie z obrotu prawnego postanowienia nakładającego areszt tymczasowy na skarżącego powoduje konieczność wznowienia postępowania w przedmiocie zwolnienia go ze służby. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga R. M. analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie w pierwszej kolejności należy wskazać, iż Komendant Główny Policji wykonał wytyczne Sądu zawarte w wyroku z dnia 27 lutego 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 1443/08, w których Sąd polecił zbadać organowi przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1, 5 i 8 kpa, pod kątem ich zastosowania w niniejszej sprawie. Stąd też organ, dokonując takiej analizy, co zostało przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji I i II instancji, wykonał obowiązek wynikający z art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, zgodnie z którym ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. Przechodząc do dalszego rozpoznania sprawy i oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia organu należy przypomnieć, iż wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w której ją wydano, było dotknięte kwalifikowaną wadą przewidzianą w art. 145 § 1 kpa, bądź zachodzi przesłanka określona w art. 145a § 1 kpa. Natomiast podstawowym elementem odróżniającym postępowanie administracyjne trybu zwykłego od trybu nadzwyczajnego, jakim jest wznowienie postępowania, jest przedmiot postępowania. W trybie zwykłym postępowanie wszczyna się w celu rozpatrzenia interesów prawnych lub obowiązków stron, zaś postępowanie w trybie nadzwyczajnym ma za przedmiot dalszy byt prawny samej decyzji. W niniejszej sprawie R. M. wniósł o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...]października 2001 r. nr [...], utrzymującą w mocy rozkaz personalny Komendanta Miejskiego Policji w S. z dnia [...] sierpnia 2001 r. nr [...] w sprawie zwolnienia ze służby w Policji. Podstawą do zwolnienia funkcjonariusza ze służby był art. 41 ust 1 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2000 r. Nr 101, poz. 1092 ze zm.), zgodnie z którym policjanta zwalnia się ze służby w przypadkach wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby. Z przytoczonego przepisu jasno wynika, iż jedyną przesłanką do zwolnienia funkcjonariusza ze służby w przypadku określonym w art. 41 ust 1 pkt 3 jest wymierzenie kary wydalenia ze służby. Brak natomiast w tym przepisie odniesienia do czynności podejmowanych w postępowaniu dyscyplinarnym, które złożyły się na ukaranie taką, a nie inną, karą dyscyplinarną. Stąd też przesłanką do zwolnienia ze służby w sytuacji określonej w art. 41 ust 1 pkt 3 jest jedynie wynik przeprowadzonego postępowania dyscyplinarnego i skutek wykonania prawomocnego orzeczenia dyscyplinarnego, nie zaś postępowanie w tym zakresie. W tym miejscu należy wyjaśnić, iż postępowanie prowadzone w zakresie odpowiedzialności dyscyplinarnej i karnej policjantów jest postępowaniem odrębnym i samodzielnym, kompleksowo uregulowanym w rozdziale 10 ustawy o Policji. Stąd też prawne możliwości wzruszenia orzeczenia dyscyplinarnego i zakwestionowania czynności podejmowanych w trakcie postępowania są zawarte w rozdziale 10 ustawy o Policji. Nie mogą natomiast być oceniane w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Stąd też mylne jest stanowisko skarżącego wskazujące, iż w niniejszej sprawie fakt uniewinnienia go wyrokiem Sądu od zarzucanego czynu jest przesłanką do wznowienia postępowania w zakresie zwolnienia go ze służby w Policji. Takie stanowisko jest zbyt daleko idące i w rezultacie prowadzące do obejścia prawa w zakresie postępowania dyscyplinarnego. Należy wyjaśnić skarżącemu, iż w niniejszej sprawie przesłanki do wznowienia postępowania określone w art. 145 § 1 kpa należy odnosić bezpośrednio do prawomocnego orzeczenia dyscyplinarnego i jego wykonania – wymierzenia kary wydalenia ze służby, nie zaś do prowadzonego postępowania dyscyplinarnego. Bezspornym w niniejszej sprawie jest, iż orzeczenie dyscyplinarne Komendanta Miejskiego Policji w S. z dnia [...] lipca 2001 r. nr [...], utrzymane w mocy orzeczeniem Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] sierpnia 2001 r. o wydaleniu R. M. ze służby, nie zostało uchylone i pozostaje obrocie prawnym. Stąd też, nadal istnieje przesłanka na podstawie której organ zwolnił funkcjonariusza ze służby w Policji. W tym zakresie nic się nie zmieniło. Nawet fakt uniewinnienia policjanta nie ma wpływu na taki stan faktyczny w sprawie. Dlatego też, zdaniem Sądu, należy przyznać rację organowi, który wskazał, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania w sprawie zwolnienia skarżącego ze służby w Policji. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Oznacza to, iż musi istnieć związek przyczynowy między dowodami, które okazały się fałszywe, a istotnymi dla sprawy okolicznościami faktycznymi. Ponadto sfałszowanie dokumentu musi być potwierdzone orzeczeniem sądu lub innego organu (por. M. Jaśkowska, A. Wróbel Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz. 3 Wydanie, LEX a Wolters Kluwer business, Warszawa 2009, , str. 710 i 711). Skoro w niniejszej sprawie orzeczenie dyscyplinarne o wydaleniu skarżącego ze służby pozostaje obrocie prawnym, nie zostało uchylone, to nie można skutecznie powoływać się na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 1 kpa. Natomiast twierdzenie skarżącego co do analizowania tej przesłanki, poprzez skupienie się na powodach leżących u podstaw wszczęcia i zakończenia postępowania dyscyplinarnego, jest nie do przyjęcia z powodów wyjaśnionych już wcześniej, tj. z uwagi na odrębność prowadzonego postępowania i postępowania dyscyplinarnego. Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 kpa można żądać w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznowienia postępowania, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Z powyższego przepisu wynika, iż okoliczności te i dowody muszą istnieć w dniu wydania decyzji, nie były znane organowi, który decyzję tą wydawał i muszą być one istotne dla sprawy (tamże, str. 718-722). W niniejszej sprawie należy wskazać, iż o ile fakt uniewinnienia skarżącego jest jego bardzo ważną sytuacją życiową, to nie ma on znaczenia dla decyzji o zwolnieniu ze służby. W dniu wydania tej decyzji znany był bowiem organowi fakt skazania skarżącego orzeczeniem dyscyplinarnym i sytuacja ta się nie zmieniła, co oznacza, iż nie zmieniły się ani okoliczności faktyczne, ani też dowody, na podstawie których zastosowano art. 41 ust 1 pkt 3 ustawy o Policji. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 8 kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Przesłankę tę należy rozumieć w ten sposób, iż pomiędzy decyzją organu administracji, a inną decyzją lub orzeczeniem sądu musi istnieć związek przyczynowy (tamże, str. 724). W niniejszej sprawie taki związek przyczynowy istnieje między orzeczeniem dyscyplinarnym o wydaleniu ze służby, a decyzją o zwolnieniu ze służby, na ten związek wskazuje wprost regulacja art. 41 ust 1 pkt 3 ustawy o Policji. Nie można jednak przyznać racji skarżącemu, iż decyzja o zwolnieniu ze służby została również oparta na postanowieniu w sprawie środka zapobiegawczego w postaci aresztu tymczasowego. To bowiem ostatnie orzeczenie miało wpływ na prowadzone postępowanie dyscyplinarne – jak słusznie zauważył skarżący, ale nie ma znaczenia dla decyzji o zwolnieniu ze służby. Reasumując decyzja Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] odmawiająca R. M. uchylenia rozkazu personalnego Komendanta Miejskiego Policji w S. z dnia [...] sierpnia 2001 r. nr [...] oraz decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] października 2001 r. nr [...] w sprawie zwolnienia ze służby w Policji, odpowiada prawu, co czyni skargę R. M. bezzasadną i podlegającą oddaleniu. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.