I OSK 1430/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 7 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 czerwca 2010 r. sygn. akt. II SAB/Wa 10/10 o odrzuceniu skargi R. B. na bezczynność C. K.L. A. B. W. w przedmiocie rozpoznania odwołania od orzeczenia określającego związek schorzeń ze służbą postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Regionalna Komisja Lekarska Nr (...) Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w P. orzeczeniem nr (...) z dnia (...) października 2009 r. uznała R. B. za trwale niezdolnego do służby w ABW – kategoria "D", zaliczyła badanego do trzeciej grupy inwalidzkiej oraz orzekła, że inwalidztwo nie pozostaje w związku ze służbą. Powyższe orzeczenie stało się przedmiotem odwołania R. B. do Centralnej Komisji Lekarskiej Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, w którym zarzucił naruszenie zarządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia października 1995 r. w sprawie ustalenia wykazów chorób i schorzeń pozostających w związku ze służbą w Policji, Urzędzie Ochrony Państwa, Straży Granicznej i Państwowej Straży Pożarnej, z tytułu których przysługują świadczenia rentowe i odszkodowawcze (M.P. Nr 55, poz. 611) przez niezaliczenia schorzenia – nadciśnienia tętniczego II stopnia, jako schorzenia pozostającego w związku ze służbą. Podkreślił, że powyższe schorzenie występuje od 1998 r., a więc powstało po wstąpieniu przez niego do służby (6 lipca 1983 r.). R. B. pismem z dnia 24 listopada 2010 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Centralnej Komisji Lekarskiej Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w przedmiocie rozpoznania odwołania od orzeczenia Regionalnej Komisji Lekarskiej Nr (...) Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia (...) października 2009 r. nr (...). W uzasadnieniu podkreślił, że we wcześniejszych orzeczeniach komisje lekarskie uznawały jego schorzenia, za pozostające w związku ze służbą, natomiast organom zarzucił fałszowanie wyników badań lekarskich oraz podtrzymał argumentację zawartą w/w odwołaniu. Centralna Komisja Lekarska Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w odpowiedzi na skargę wniosła o jej odrzucenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 23 czerwca 2010 r. sygn. akt. II SAB/Wa 10/10 skargę odrzucił. W uzasadnieniu w/w postanowienia odwołując się do treści art. 3 § 2 pkt 8 i art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a. stwierdził, iż warunkiem dopuszczalności wniesienia skargi na bezczynność jest możliwość złożenia skargi na wydaną w tym zakresie decyzję (postanowienie, orzeczenie). Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący przedmiotem skargi uczynił bezczynność w przedmiocie rozpatrzenia odwołania od orzeczenia Rejonowej Komisji Lekarskiej Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w zakresie ustalenia związku choroby ze służbą, które podjęte zostało w oparciu o przepisy rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 sierpnia 2003 r. w sprawie orzekania o inwalidztwie funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Agencji Wywiadu, emerytów i rencistów Urzędu Ochrony Państwa, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Agencji Wywiadu (Dz. U. z 2003 r. Nr 160, poz. 1552 ze zm.), wydanego na podstawie w art. 21 ust. 5 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. Nr 53, poz. 214, ze zm.). W związku z powyższym, wyjaśnił, że orzeczenia komisji lekarskich Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego można podzielić na dwie grupy: orzeczenia dotyczące zagadnień zdolności do służby, to jest ustalania stanu zdrowia osoby na potrzeby zaliczenia do określonego stopnia zdolności do służby, które podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego oraz orzeczenia ustalające schorzenia (inwalidztwo) funkcjonariusza i ich związek ze służbą do celów odszkodowawczych lub rentowych albo zaopatrzenia emerytalnego, które podane są kontroli sądów powszechnych. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uznał, że skoro niedopuszczalna jest skarga do sądu administracyjnego na orzeczenie komisji lekarskiej Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w zakresie dotyczącym ustalenia związku stwierdzonych u funkcjonariusza (rencisty) schorzeń i inwalidztwa ze służbą, to niedopuszczalna jest także skarga na bezczynność w przedmiocie rozpoznania odwołania od orzeczenia wydanego w tym zakresie przez regionalną komisję lekarską i na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 P.p.s.a. skargę odrzucił. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł R. B. reprezentowany przez adwokata i zaskarżając je w całości zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj. art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. przez przyjęcie, iż skarga na bezczynność Centralnej Komisji Lekarskiej Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego jest niedopuszczalna, z tego względu, iż brak jest możliwości zaskarżenia orzeczenia w/w organu w tym zakresie. Ponadto, zarzucił naruszenie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 P.p.s.a. przez odrzucenie skargi na bezczynność Centralnej Komisji Lekarskiej Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w przedmiocie rozpoznania odwołania od orzeczenia określającego związek schorzeń ze służbą Wskazując na powyższą podstawę kasacyjną, wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, ze względu na fakt, iż nie zostały one pokryte przez skarżącego. W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej podał, że postępowanie odwoławcze przed Centralną Komisją Lekarską Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego toczy się do listopada 2009 r. i do chwili obecnej nie zostało zakończone. Natomiast w jego ocenie dla dopuszczalności skargi na bezczynność obojętne są powody nie wydania decyzji przez organ. Poza tym, skarżący kasacyjnie stwierdził, że skoro orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego podejmuje się w ramach procedury administracyjnej to jest to sprawa administracyjna, która podlega kontroli sądu administracyjnego. Centralna Komisja Lekarska Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przyczyny określono w § 2 art. 183 powołanej ustawy. Przy czym, wobec niestwierdzenia nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany był ograniczyć swoje rozważania wyłącznie do oceny zgłoszonych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa. Na wstępie przypomnieć należy, że art. 58 § 1 P.p.s.a. określa przyczyny odrzucenia skargi. W pkt. 1 tego przepisu przyjęto, że odrzucenie następuje jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Odrzucenie z tego powodu ma miejsce w szczególności wówczas gdy dotyczy aktu lub czynności nie objętych zakresem właściwości sądu administracyjnego (art. 3 § 2 i 3 oraz art. 4) albo została wniesiona w sprawie wyłączonej z zakresu właściwości tego sądu ( art. 5). W niniejszym postępowaniu istota sprawy sprowadza się do ustalenia, czy kontrola orzeczeń Centralnej Komisji Lekarskiej Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego wydanych na podstawie przepisów rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 sierpnia 2003 r. w sprawie orzekania o inwalidztwie funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Agencji Wywiadu, emerytów i rencistów Urzędu Ochrony Państwa, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Agencji Wywiadu (Dz. U. z 2003 r. Nr 160, poz. 1552 ze zm.) podlega kognicji sądów administracyjnych. W związku z powyższym wskazać należy, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że orzeczenia komisji lekarskich działających w sprawach funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, kandydatów do takiej służby oraz emerytów i rencistów ABW czy Urzędu Ochrony Państwa dzielą się na dwie zasadnicze grupy. Pierwsza z nich obejmuje kwestie zaliczenia danej osoby do określonej kategorii zdolności do służby. Takie orzeczenia podejmowane są na podstawie przepisów rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 kwietnia 2003r w sprawie oceny zdolności fizycznej i psychicznej do służby w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (Dz.U. Nr 88, poz.809 ze zm.), wydanego na podstawie delegacji zawartej w art. 45 ust.2 ustawy z dnia 24 maja 2002r o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz.U. Nr 74, poz.676). Orzeczenia w tych sprawach są wiążące dla organu w sprawie powołania danej osoby do służby lub zwolnienia ze służby. Mają one jednak byt w pełni autonomiczny i podlegają odrębnemu zaskarżeniu do sądów administracyjnych na podstawie art.3 § 2 pkt.1 P.p.s.a. Natomiast druga grupa orzeczeń to orzeczenia ustalające schorzenia danej osoby, ich związek ze służbą i stopień inwalidztwa m.in. dla celów emerytalno-rentowych. Podstawą tych orzeczeń są odrębne przepisy, to jest przepisy rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 sierpnia 2003 r w sprawie orzekania o inwalidztwie funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Agencji Wywiadu, emerytów i rencistów Urzędu Ochrony Państwa, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Agencji Wywiadu (Dz.U. Nr 160, poz.1552 ze zm.), wydanego na podstawie delegacji zawartej w art.21 ust.5 ustawy z dnia 18 lutego 1994r o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. Nr 53, poz.214 ze zm.). Takie orzeczenia nie mają samodzielnego bytu. Są one poddawane kontroli przez sądy powszechne w ramach odwołań od decyzji wydawanych w innych postępowaniach przez organy właściwe w sprawach odszkodowawczych lub emerytalno-rentowych. Orzeczenia z tej drugiej grupy mają wyłącznie charakter orzeczenia wstępnego, jako jedna z przesłanek ustalenia prawa do określonych świadczeń, ich zakresu i wysokości. W konsekwencji nie podlegają one zaskarżeniu do sądu administracyjnego, gdyż sprawy orzekania o inwalidztwie i związku schorzeń ze służbą nie należą do jego (por. wyroki NSA z dnia 30 kwietnia 2010 sygn. akt I OSK 93/10, z dnia 29 maja 2008r sygn. akt II OSK 667/08 opublik. w Centralnej Bazie Orzeczeń NSA, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 października 1999 r sygn. III ZP 9/99 OSNAPiUS z 2000r, nr 5, poz.167, uchwała NSA z dnia 19 stycznia 1998 r sygn. akt OPS 8/97, postanowienie NSA z 6 listopada 2000r sygn. OSA 1/00 ONSA z 2001, nr 2, poz.47 oraz wyrok NSA z 22 lipca 2010 r. sygn. I OSK 220/10 opublik. w Centralnej Bazie Orzeczeń NSA). W tej sytuacji jako niezasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 3 § 2 pkt 8 i art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., albowiem Sąd pierwszej instancji trafnie przyjął, że skoro na orzeczenie komisji lekarskiej ABW w zakresie dotyczącym ustalenia związku stwierdzonych u funkcjonariusza (rencisty) schorzeń i inwalidztwa ze służbą skarga do sądu administracyjnego jest niedopuszczalna, to niedopuszczalna jest także skarga na bezczynność w przedmiocie rozpoznania odwołania od orzeczenia wydanego w tym zakresie przez regionalną komisję lekarską. Stosownie do treści art. 58 § 3 P.p.s.a. sąd odrzuca skargą postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi wątpliwości, że zaskarżone postanowienie oceniane pod tym kątem odpowiada prawu, a zatem jako nietrafny ocenić należy również zarzut naruszenia omawianego przepisu. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i art. 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania miedzy stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonywaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 P.p.s.a. Stosownie do § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) pełnomocnik skarżących powinien złożyć wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu stosowne oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie.