I SA/Gd 225/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia WSA Irena Wesołowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Maria Flisikowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 24 grudnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu tytułu wykonawczego oddala skargę. Wierzyciel - Prezydent Miasta W. wystawił na A sp. z o.o. tytuł wykonawczy nr [...] z dnia 21 października 2009 r., obejmujący należność z tytułu podatku od nieruchomości za okres I, II, III, IV 2008 r., a następnie przekazał go wraz wnioskiem o wszczęcie egzekucji do organu egzekucyjnego - Naczelnika Urzędu Skarbowego. Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego ] zwrócił przedmiotowy tytuł wykonawczy wierzycielowi. Naczelnik, powołując się na dyspozycję art. 29 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954z późn. zm.)- dalej u.p.e.a.- uznał, że nie jest organem egzekucyjnym właściwym do wszczęcia i prowadzenia egzekucji w niniejszej sprawie i wskazał jednocześnie Prezydenta Miasta G. jako właściwy organ egzekucyjny uprawniony do prowadzenia egzekucji w przedmiotowej sprawie. W zażaleniu Prezydent Miasta W. wniósł o uchylenie powyższego postanowienia wskazując, że zgodnie z art. 19 u.p.e.a. organ gminy może być organem egzekucyjnym uprawnionym do wyegzekwowania obowiązku jedynie wtedy, gdy jest jednocześnie wierzycielem uprawnionym do żądania wykonania tego obowiązku. W jego ocenie, w przedmiotowej sprawie Prezydent Miasta G. w stosunku do należności podatkowych przysługujących Prezydentowi Miasta W., takim wierzycielem nie jest, stąd nie może być uznany za właściwy organ do prowadzenia egzekucji należności pieniężnych Prezydenta Miasta W. Dyrektor Izby Skarbowej, postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ wskazując m. in. na treść art. 19 § 1 i 2 u.p.e.a., art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 24 listopada 1995r. o zmianie zakresu działania niektórych miast oraz o miejskich strefach usług publicznych (t.j. Dz. U. z 1997r. Nr 36, poz. 224 ze zm.) oraz art. 1c ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (t. j. Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 z późn. zm.) podniósł, że w sytuacji, gdy wierzycielowi będącemu jednocześnie organem egzekucyjnym nie jest znany znajdujący się na terenie jego działania majątek zobowiązanego, z którego może prowadzić egzekucję - stosownie do § 6 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.) - kieruje tytuł wykonawczy do organu egzekucyjnego uprawnionego do dochodzenia tego samego rodzaju należności pieniężnych, na którego terenie znajduje się majątek zobowiązanego. Powołane wyżej przepisy nie wykluczają możliwości prowadzenia postępowania egzekucyjnego przez właściwy organ gminy o statusie miasta w stosunku do należności, których wierzycielem jest inna gmina o takim statusie. W ocenie organu wydaje się być wystarczającym warunkiem, aby dla dochodzonej należności właściwym do ustalania i pobierania był organ gminy o statusie miasta. W przypadku, gdy zobowiązany nie posiada majątku, ani miejsca zamieszkania na terenie objętym właściwością Prezydenta Miasta W., to organ ten stosownie do art. 22 § 2 u.p.e.a. winien przekazać przedmiotowe tytuły wykonawcze do realizacji Prezydentowi Miasta G., jako organowi egzekucyjnemu uprawnionemu do dochodzenia tego samego rodzaju należności pieniężnych. Dopiero natomiast, gdy wszczęta przez ten organ egzekucja okaże się w całości lub w części bezskuteczna, stosownie do treści § 6 ust. 5 wskazanego wyżej rozporządzenia Ministra Finansów, wierzyciel kieruje tytuł wykonawczy do właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego celem prowadzenia egzekucji. Przeprowadzone w toku postępowania czynności nie powinny pozostawiać wątpliwości, że egzekwowane wierzytelności nie mogą być zaspokojone z jakichkolwiek części majątku dłużnika. Rezultaty działania organu egzekucyjnego, w wyniku których oczywistym stało się, że w danym stanie faktycznym brak jest majątku dłużnika pozwalającego na zaspokojenie wierzyciela, pozwalają na uznanie, iż prowadzona egzekucja jest bezskuteczna. Organ wskazał końcowo, że z akt sprawy nie wynika, aby w ogóle wszczęto egzekucję, o czym świadczy brak klauzuli organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji, zamieszczonej w polu G urzędowego druku ww. tytułu wykonawczego. Brak takiej klauzuli stanowi podstawę do zwrotu tytułu wykonawczego na podstawie art. 29 § 2 w związku z art. 27 § 1 pkt 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skoro zatem postępowanie egzekucyjne nie zostało nawet wszczęte, w ocenie organu odwoławczego, nie można mówić o jego bezskuteczności. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Prezydent Miasta W. wniósł o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w całości oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów prawa polegające na błędnej wykładni przepisu art. 19 § 2 oraz art. 22 § 2 i 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez nieprawidłowe wskazanie organu właściwego miejscowo i rzeczowo upoważnionego do prowadzenia egzekucji. W uzasadnieniu skargi, podtrzymując argumentację podniesioną w zażaleniu, wskazano dodatkowo, że Prezydent W. jako wierzyciel w sprawie A Spółki z o.o. przed wszczęciem egzekucji nie miał możliwości uzyskania wiedzy na temat majątku należącego do zobowiązanego, którego siedziba znajduje się poza terenem Gminy W. – w G. Jedyny znany Prezydentowi W. majątek zobowiązanego położony jest wprawdzie we W., lecz nie można ocenić, jaka dokładnie część majątku Spółki znajduje się na ternie Gminy W. W świetle powyższego, w ocenie skarżącego, brak jest podstaw by Prezydent W. mógł wszcząć postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanego, gdyż nie był on w tym zakresie organem właściwym rzeczowo i miejscowo. Nie mógł również nadać klauzuli wykonalności tytułowi wykonawczemu obejmującemu zaległości w podatku od nieruchomości zobowiązanej Spółki. Nadanie klauzuli wykonalności stanowi potwierdzenie, że tytuł wykonawczy został prawidłowo wystawiony. Wpisanie w pole nr 7 tytułu wykonawczego jako organu egzekucyjnego Prezydenta W. w przypadku spółki, której siedziba znajduje się w G. będzie błędem formalnym uniemożliwiającym prawidłowe i skuteczne nadanie klauzuli wykonalności. Również wskazanie Prezydenta Miasta G. byłoby błędem formalnym ze względu na brak właściwości rzeczowej tego organu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentacje i stanowisko jak w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Z mocy art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Podkreślenia wymaga, iż sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, rozpoznając skargę zgodnie z zakresem swojej właściwości, nie stwierdził podstaw do uchylenia zaskarżonych postanowień. Sąd podziela stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 marca 2010 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 46/10. Ustawa z 17 czerwca 1960 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dokonuje podziału organów egzekucyjnych (tekst jednolity Dz. U. 2005r., Nr 229, poz. 1954 ze zm., dalej jako u.p.e.a.) w zależności od charakteru egzekwowanych przez nich obowiązków o charakterze należności pieniężnych i o charakterze niepieniężnym; ze względu na zakres kompetencji wśród organów egzekucyjnych uprawnionych do egzekucji należności pieniężnych ustawa ta wskazuje organy uprawnione do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych oraz organy, których kompetencje w tym zakresie zostały ograniczone. Art. 19 u.p.e.a. stanowi, że naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z takim jednak zastrzeżeniem, że właściwy organ gminy o statusie miasta, wymienionej w odrębnych przepisach oraz gminy wchodzącej w skład powiatu warszawskiego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości, w egzekucji należności pieniężnych, dla których ustalania lub określania jest właściwy ten organ (§ 1 i § 2 art. 19 u.p.e.a.). W zaskarżonym postanowieniu właściwość rzeczowa organu egzekucyjnego została ustalona prawidłowo. Powoływanie się przez stronę skarżącą w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na błędną interpretację art. 19 § 1 i 2, art. 22 § 2 oraz art. 26 § 4 u.p.e.a. oraz § 6 ust. 3 i 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2001r., nr 137, poz. 1541 ze zm.; dalej jako rozporządzenie wykonawcze) nie jest zasadne. Miasto W. jest gminą o statusie miasta (obwieszczenie Prezesa Rady ministrów z 22 czerwca 2001 r. w sprawie wykazu gmin i powiatów wchodzących w skład województw) i zgodnie z art. 1c ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006r., Nr 121, poz. 844 ze zm.), Prezydent Miasta W. jest organem podatkowym właściwym w sprawach podatków i opłat lokalnych (por. ustawa z 16 listopada 2006r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw Dz. U. z 2006r., nr 217, poz. 1590; por. art. 1a pkt 14 u.p.e.a., art. 26 § 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym Dz. U. z 2001r., nr 142, poz. 159). Zgodnie z art. 19 § 1 u.p.e.a. naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, do zabezpieczenia takich należności w trybie i na zasadach określonych w dziale IV, a także do realizacji wniosków obcych państw o udzielenie pomocy w zakresie art. 66a § 1 u.p.e.a. Właściwy organ gminy o statusie miasta jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, dla których ustalenia lub określenia i pobierania jest właściwy ten organ (art. 19 § 2 u.p.e.a.). Zgodnie z § 6 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego, jeżeli wierzycielowi będącemu jednocześnie organem egzekucyjnym nie jest znany znajdujący się na terenie jego działania majątek zobowiązanego, z którego może prowadzić egzekucję, kieruje tytuł wykonawczy do organu egzekucyjnego uprawnionego do dochodzenia tego samego rodzaju należności pieniężnych, na którego terenie znajduje się majątek zobowiązanego. Z kolei zgodnie z § 6 ust. 5 rozporządzenia wykonawczego, jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania środków egzekucyjnych w ograniczonym zakresie, ale prowadzona przez niego egzekucja okazała się w całości lub w części bezskuteczna, niezwłocznie kieruje tytuł wykonawczy do właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego celem prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Prezydent Miasta W., działając jako organ wykonawczy gminy o statusie miasta, zgodnie z dyspozycją art. 1c ustawy z 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006r., Nr 121, poz. 844 ze zm.) posiada kompetencje organu podatkowego właściwego w sprawie podatku od nieruchomości. Zgodnie z art. 2 ust. 4 ustawy z 24 listopada 1995r. o zmianie zakresu działania niektórych miast oraz o miejskich strefach usług publicznych (Dz. U. z 1997r., nr 36, poz.224 ze zm.) w związku z art. 19 u.p.e.a. prezydent miasta, działając jako organ wykonawczy gminy o statusie miasta, jest organem egzekucyjnym w zakresie należności z tytułu podatku i opłat lokalnych dla których organ gminy jest właściwy do ich ustalania i pobierania. Wbrew stanowisku skargi obowiązujące przepisy nie wykluczają możliwości prowadzenia postępowania egzekucyjnego przez właściwy organ gminy o statusie miasta – a to w stosunku do należności, co do których wierzycielem jest inna gmina o takim statusie. Dyrektor Izby Skarbowej zasadnie podkreślił, że w przypadku, gdy zobowiązany nie posiada majątku ani miejsca zamieszkania na terenie objętym właściwością Prezydenta Miasta W., natomiast posiada nieruchomość i mieszka na terenie G. - to organ ten powinien, z mocy art. 22 § 2 u.p.e.a. ( Właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 3) przekazać tytuł wykonawczy do realizacji Prezydentowi Miasta G. – jako organowi egzekucyjnemu uprawnionemu do dochodzenia tego samego rodzaju należności pieniężnych. Dopiero, gdy wszczęta przez ten organ egzekucja okaże się w całości lub w części bezskuteczna, z mocy § 6 ust. 3 i 5 rozporządzenia wykonawczego, wierzyciel winien skierować tytuł wykonawczy do właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego celem przeprowadzenia egzekucji, przy czym przeprowadzone czynności nie mogą budzić wątpliwości, że egzekwowane wierzytelności nie mogą być zaspokojone z jakiejkolwiek części majątku dłużnika. W tej zaś sprawie zasadnie podkreślono w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że brak klauzuli organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji (pole G) świadczy, że w sprawie trudno mówić o bezskuteczności egzekucji, skoro w ogóle jej nie wszczęto; poza wszystkim, z mocy art. 29 § 2 i art. 27 § 1 pkt 10 u.p.e.a., brak klauzuli stanowi podstawę do zwrotu tytułu wykonawczego. W świetle powyższego przekazanie tytułu wykonawczego z dnia 21 października 2009 r. Naczelnikowi Urzędu Skarbowego nie było czynnością zgodną z przepisami prawa. Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł, jak w sentencji.