I OZ 726/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska po rozpoznaniu w dniu 1 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Prezydenta m. st. Warszawy na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 czerwca 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 736/10 odmawiające przywrócenia terminu do złożenia zażalenia w sprawie ze skargi Prezydenta m. st. Warszawy na decyzję Ministra Infrastruktury dnia (...) marca 2010 r. nr (...) w przedmiocie ustalenia odszkodowania postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 25 czerwca 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 736/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do złożenia zażalenia na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I z dnia 7 maja 2010 r. wzywające do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi Prezydenta m. st. Warszawy na decyzję Ministra Infrastruktury dnia (...) marca 2010 r. nr (...) w przedmiocie ustalenia odszkodowania. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż w dniu 31 marca 2010 r. Prezydent m. st. Warszawy uiścił kwotę 200 zł tytułem wpisu sądowego od skargi na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia (...) marca 2010 r. nr (...) w przedmiocie ustalenia odszkodowania. Zarządzeniem z dnia 7 maja 2010 r. Przewodnicząca Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wezwała Prezydenta m. st. Warszawy na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) - do uzupełnienia wpisu sądowego o kwotę 99.800 zł. Powyższą kwotę skarżący uiścił w dniu 20 maja 2010 r., zaś w dniu 9 czerwca 2010 r. złożył zażalenie na powyższe zarządzenie z dnia 7 maja 2010 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu skarżący wskazał, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale siedmiu sędziów z dnia 20 maja 2010 r. sygn. akt I OPS 14/09 w sprawie zaskarżania decyzji o wywłaszczeniu i wysokości wpisów od takich skarg uznał, że wpis od skarg dotyczących ustalenia odszkodowania w decyzjach wywłaszczeniowych, powinien być wpisem stałym ustalanym zgodnie § 2 ust. 3 pkt 5 cyt. wyżej rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 roku. Skarżący podniósł, że wprawdzie uchwała została podjęta na gruncie rozważań art. 129 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, a w przedmiotowej sprawie zaskarżona decyzja oparta została na ustawie z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych, nie mniej jednak w obu przypadkach sprawa dotyczy kwestii ustalenia odszkodowania za odjęcie prawa własności. Strona wskazała również, że z treścią uzasadnienia uchwały zapoznała się dopiero w dniu 2 czerwca br. Wcześniej nie brak było takiej możliwości, bowiem dziennik "Rzeczpospolita" w swoim artykule z dnia 28 maja 2010 r. opisującym wskazaną uchwałę, błędnie wskazał sygnaturę akt, w związku z czym skarżący nie mógł poznać całości uzasadnienia orzeczenia. Wydając zaskarżone postanowienie Sąd pierwszej instancji podniósł, iż zarządzenie wzywające do uzupełnieniu wpisu sądowego skarżący odebrał w dniu 14 maja 2010 r. Termin do złożenia zażalenia upływał zatem w dniu 21 maja 2010 r. Dzień przed upływem terminu skarżący uiścił wpis od skargi, przez co potwierdził, że nie kwestionuje wysokości wpisu oraz podstawy prawnej jego wyliczenia. Zdaniem Sądu pierwszej instancji skarżący nie wykazał, że w siedmiodniowym terminie do wniesienia zażalenia wystąpiły okoliczności uniemożliwiające złożenie środka odwoławczego od ww. zarządzenia, wskazujące jednocześnie na brak winy w uchybieniu tego terminu. Skarżący posiadał wiedzę o przysługujących środkach odwoławczych od zarządzenia, nie skorzystał z nich i uiścił wpis sądowy. Strona nie może zatem podnosić, że nie z własnej winy nie dokonała czynności procesowej i powodem dla którego domaga się przywrócenia terminu jest fakt, że po upływie terminu do wniesienia zażalenia, powzięła informację, że Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 20 maja 210 r. podjął uchwałę, która zdaniem skarżącego ma zastosowanie w jego sprawie i wskazuje, że wpis w przedmiotowej sprawie powinien być wpisem stałym w wysokości 200 złotych. W zażaleniu na powyższe postanowienie Prezydent m. st. Warszawy podniósł, iż mając na uwadze treść uchwały NSA z 20 maja 2010 r. I OPS 14/09 w niniejszej sprawie obowiązuje wpis stały w wysokości 200 zł, tymczasem Sąd błędnie zinterpretował przepisy Rozporządzenia i wezwał skarżącego do uzupełnienia wpisu, pomimo, iż to sąd powinien orzekać zgodnie z przepisami powszechnie obowiązującymi. Wobec zarządzenia sądu (doręczonego w dniu 14 maja 2010 r.) skarżący uiścił brakujący wpis w dniu 20 maja 2010 r, zgodnie z panującą praktyką sądową. Wątpliwości w przedmiocie rodzaju wpisu (stosunkowy czy stały) w sprawach o odszkodowanie zostały dopiero usunięte przez uchwałę I OPS 14/09 siedmiu sędziów mającej moc zasady prawnej z dnia 20 maja 2010 r. podjętą tego samego dnia, w którym skarżący uiścił wpis. Skarżący wskazał, iż nie uzupełniłby brakującego wpisu i bez wątpienia wniósłby środek zaskarżenia, gdyby miał świadomość zmiany praktyki sądów i wiedział, że opłata została ustalona niezgodnie z przepisami Rozporządzenia, którą to niezgodność akcentuje dopiero wprost przedmiotowa uchwała. Ponadto, brak winy skarżącego polega na tym, że zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego skarżący nie dysponował wiedzą w przedmiocie wszystkich orzeczeń wydawanych w Polsce w dniu 20 maja 2010 r., a tym samym nie wiedział o treści przedmiotowej uchwały. Dodatkowo należy wskazać, że w dniu uiszczenia wpisu nie było jeszcze pisemnego uzasadnienia do w/w uchwały, które pozwalałoby na poznanie motywów rozstrzygnięcia i skutecznego podnoszenia zarzutów. Dopiero pewien upływ czasu umożliwił skarżącemu zapoznanie się z treścią przedmiotowej uchwały. W niniejszej sprawie skarżący dopiero w dniu 2 czerwca 2010 r. "dotarł" do treści przedmiotowej uchwały i jej uzasadnienia, co wynikało z faktu błędnej informacji w Rzeczpospolitej podanej w dniu 28 maja 2010 r., wskazującej błędną sygnaturę akt, co uniemożliwiało skarżącemu wcześniejsze powołanie się na przedmiotową uchwałę. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przywrócenie uchybionego terminu możliwe jest w sytuacji, gdy uchybienie to nie było przez stronę zawinione i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Na stronie spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, o czym stanowi art. 87 § 2 tej ustawy. Nie uzasadniają przywrócenia uchybionego terminu okoliczności takie, jak dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa przez stronę (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2002r., II SA/Wr 1329/01, niepubl.), czy też niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2000r., SA/Sz 1117/99, niepubl.), bądź nieznajomość prawa (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 1998r. I SA/Łd 153/97, LEX nr 37127). W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że z momentem otrzymania wezwania do uzupełnienia wpisu sądowego skarżący posiadał wiedzę o przysługujących mu środkach zaskarżenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego od zarządzenia Przewodniczącego Wydziału. Skarżący organ z tych środków jednakże nie skorzystał i wykonał powołane zarządzenie uiszczając brakujący wpis od skargi w dniu 20 maja 2010 r., tym samym umożliwiając Sądowi pierwszej instancji nadanie dalszego biegu sprawie. Zmiana wykładni przepisów na podstawie których pobiera się wpis sądowy, dokonana przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwałą z dnia 20 maja 2010 r. I OPS 14/09 mogłaby stanowić ewentualną podstawę do zmiany wysokości wpisu ustalonej w niniejszej sprawie, ale tylko wtedy, gdyby skarżący wniósł w ustawowym terminie zażalenie na przedmiotowe zarządzenie Przewodniczącego Wydziału ustalające wysokość wpisu. Fakt wydania tej uchwały nie jest podstawą do przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego, bowiem takie działanie kłóciłoby się z wykładnią art. 86 §1 P.p.s.a., zgodnie z którym po stronie skarżącej musi zaistnieć przeszkoda, nie może usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Podanie przez gazetę błędnej sygnatury uchwały z pewnością nie można zaliczyć do okoliczności uprawdopodabniających brak winy strony w uchybieniu terminowi do wniesienia środka zaskarżenia. Sąd nie może ponosić odpowiedzialności za błędy osób trzecich od których strona uzyskuje informacje na temat sprawy, ponieważ intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów pod warunkiem, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby dochować terminów procesowych. Na marginesie należy wskazać, że wbrew twierdzeniom skarżącego uchwała z dnia 20 maja 2010 r. I OPS 14/09 odnosi się tylko do sytuacji, w której zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja rozstrzyga jednocześnie o wywłaszczeniu nieruchomości i ustaleniu wysokości odszkodowania. Skarga wniesiona w sprawie, w której organ orzekł w oddzielnej decyzji o ustaleniu i przyznaniu określonej kwoty odszkodowania, objęta jest wpisem stosunkowym, gdyż przedmiotem zaskarżenia w rozumieniu przepisów art. 215 § 1, art. 216 i art. 231 P.p.s.a jest należność pieniężna, stanowiąca wartość przedmiotu zaskarżenia. Z kolei wartością przedmiotu zaskarżenia jest różnica między wysokością odszkodowania ustaloną z zaskarżonej decyzji, a wysokością odszkodowania, jakiej domaga się strona skarżąca. Różnicę tę skarżący obowiązany jest podać stosowanie do art. 215 P.p.s.a. (postanowienie NSA z dnia 22 lipca 2010 r., I OZ 543/10). Z powyższych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 §2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.