I OSK 1551/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łukaszewska - Macioch po rozpoznaniu w dniu 5 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 28 czerwca 2010 r., sygn. akt II SAB/Sz 30/10 o odrzuceniu skargi B. Z. na bezczynność Prezydenta Miasta S. w przedmiocie pokrycia należności mieszkaniowych żołnierza postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 28 czerwca 2010 r. sygn. akt II SAB/Sz 30/10 odrzucił skargę B. Z. na bezczynność Prezydenta Miasta S. w przedmiocie pokrycia należności mieszkaniowych żołnierza. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że w skardze na bezczynność Prezydenta Miasta S. B. Z. zawarła wniosek o zobowiązanie Prezydenta Miasta S. do pokrycia należności mieszkaniowych żołnierza zgodnie z § 15 ust. 1 i ust. 3 oraz § 14 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 listopada 1992 r. w sprawie szczególnych uprawnień żołnierzy i osób spełniających zastępczo obowiązek służby wojskowej oraz członków ich rodzin (Dz.U. Nr 85, poz. 430 ze zm.) oraz § 5 ust. 1 i 2 i § 6 ust. 1 i 3, § 7 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 września 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu pokrywania należności i opłat mieszkaniowych osobom spełniającym powszechny obowiązek obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz członkom ich rodzin (Dz. U. Nr 116, poz. 1238) przez dokonanie przelewu wyliczonej zgodnie z ww. przepisami kwoty na wskazane konto bankowe. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, ewentualnie odrzucenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po zbadaniu przesłanek dopuszczalności skargi wniesionej przez B. Z. powołując się na art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "P.p.s.a" uznał, że skarga jest niedopuszczalna ze względów podmiotowych. Z akt sprawy wynika, że w dniu 2 października 2001 r. B. Z. zawarła z P. K. umowę najmu domu przy ul. D.. w S.. W dniu 22 października 2001 r. P. K. złożył wniosek do Prezydenta Miasta S. o przyznanie mu jako żołnierzowi ryczałtu na pokrycie czynszu najmu domu. Organ odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. P. K. powyższego rozstrzygnięcia nie kwestionował. W świetle powyższego stroną w niniejszym postępowaniu może być wyłącznie P. K., jako osoba uprawniona do otrzymywania określonych świadczeń. B. Z. łączy z P. K. umowa najmu, tj. stosunek cywilnoprawny. Zgodnie z obowiązującymi przepisami dochodzenie roszczeń z tytułu umowy najmu następuje na drodze postępowania cywilnego, a nie sądowadministracyjnego. Aby skutecznie wnieść skargę do sądu administracyjnego wnoszący musi mieć w jej złożeniu interes prawny, rozumiany jako istnienie związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków a zaskarżonym aktem lub czynnością. B. Z. ma co najwyżej interes faktyczny polegający na uzyskaniu należnych jej pieniędzy za najem domu. Skargę kasacyjną od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wniosła B. Z., reprezentowana przez adwokata. Postanowienie Sądu pierwszej instancji zaskarżyła w całości zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 50 § 1 P.p.s.a. przez bezpodstawne przyjęcie, że skarżąca nie ma interesu prawnego w złożeniu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego; 2) art. 28 K.p.a. przez bezpodstawne przyjęcie, że skarżąca nie jest stroną postępowania administracyjnego; 3) art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 P.p.s.a. przez bezpodstawne przyjęcie, że skarga złożona przez skarżącą jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Wskazując na te zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca powołując się na poglądy doktryny oraz orzecznictwo w przedmiocie statusu strony postępowania podniosła, że sąd administracyjny nie może odrzucić skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. bez jej rzeczywistego rozpoznania, bowiem istniała potrzeba zbadania interesu prawnego skarżącej w drodze merytorycznego rozpoznania jej stanowiska, co jednak stało się niemożliwe wskutek odrzucenia skargi, zanim Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w ogóle zajął się istotą złożonej skargi, a zatem nie był w stanie ustalić istnienia (lub nieistnienia) interesu prawnego skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania, wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a., jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, to Sąd rozpoznając sprawę związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskiem. Zauważyć należy, iż w niniejszej sprawie podstawy, na których oparto skargę kasacyjną, zmierzają generalnie do wykazania braku podstaw do przyjęcia, iż nie zachodzą przesłanki do uznania legitymacji skargowej wnoszącej skargę. Zgodnie z art. 50 § 1 P.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. W świetle przytoczonego przepisu, postępowanie sądowoadministracyjne może być wszczęte jedynie na żądanie podmiotu uprawnionego do wniesienia skargi. Legitymację czynną do wniesienia skargi posiada generalnie każdy, kto ma interes prawny w zaskarżeniu określonego aktu, czynności, czy też bezczynności organu administracji publicznej. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych o interesie prawnym w rozumieniu komentowanego przepisu mówimy wtedy, gdy jest on oparty na prawie lub chroniony przez prawo. Co do zasady, legitymację skargową posiada strona postępowania, w ramach którego podjęty został zaskarżony akt lub czynność administracyjnoprawna lub która skarży bezczynność organu administracji publicznej w tym zakresie. Stroną natomiast w świetle art. 28 K.p.a. jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny w tym znaczeniu jest rozumiany jako zobiektywizowana, czyli realnie istniejąca potrzeba ochrony prawnej. Jest to interes o charakterze osobistym przez to, że jest własny, zindywidualizowany i skonkretyzowany. Źródłem interesu prawnego określonego podmiotu jest zatem konkretny przepis prawa materialnego, kształtujący sytuację prawną tego podmiotu w zakresie stosunku prawnego uregulowanego tym przepisem. To z prawa materialnego wypływa legitymacja prawna do bycia stroną postępowania. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jednakże nie może tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającymi stanowić podstawę prawną do żądania podjęcia stosownych czynności przez organ administracji. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że B. Z. jest niewątpliwie bezpośrednio zainteresowana wynikiem postępowania w przedmiocie pokrycia należności mieszkaniowych P. K. z tytułu najmu domu przy ul. D. w S., albowiem jest stroną umowy najmu. Jednak przepisy Kodeksu cywilnego, regulujące stosunek najmu, nie legitymują skarżącej jako wynajmującego do wystąpienia do właściwego organu administracji z żądaniem pokrycia należności z tytułu najmu lokalu przez żołnierza. Prawo do pokrywania przez właściwy organ administracji publicznej należności z tytułu najmu lokalu mieszkalnego przez żołnierza czynnej służby wojskowej przysługuje żołnierzowi na zasadach określonych w art. 131 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. 1992 Nr 4, poz. 16 ze zm.) oraz § 14 obowiązującego w okresie, którego dotyczy żądanie, rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 listopada 1992 r. w sprawie szczególnych uprawnień żołnierzy i osób spełniających zastępczo obowiązek służby wojskowej oraz członków ich rodzin (Dz. U. Nr 85, poz. 430 ze zm.) (obecnie § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 września 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu pokrywania należności i opłat mieszkaniowych osobom spełniającym powszechny obowiązek obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz członkom ich rodzin (Dz. U. Nr 116, poz. 1238). Przepisy te w żadnym zakresie nie mogą stanowić źródła interesu prawnego osoby wynajmującej dom mieszkalny żołnierzowi. Tym samym osobie tej nie służy prawo wniesienia do sądu administracyjnego skargi na bezczynność organów w ww. zakresie. Słusznie zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę wniesioną przez B. Z. uznając ją za niedopuszczalną. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i § 3 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.