I GZ 203/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Józef Waksmundzki po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia F. H. "S." Sp. z o.o. w O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w R. z dnia 27 kwietnia 2010 r. sygn. akt I SA/Rz 77/10 w zakresie zwrotu kosztów postępowania sądowego w sprawie za skarg F. H. "S." Sp. z o.o. w O. na decyzje Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w R. UZASADNINIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w R., wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2010 r., sygn. akt I SA/Rz 77/10, po połączeniu 4 spraw do wspólnego rozpoznania, ze skarg F. H.j "S." Sp. z o.o. w O. na decyzje Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...], w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym - uchylił zaskarżone decyzje i stwierdził, że nie podlegają one wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku oraz zasądził od organu na rzecz skarżącej Spółki kwotę 6.881 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Sąd pierwszej instancji, uzasadniając rozstrzygnięcie o kosztach sądowych, przywołał m.in. art. 200 w związku z art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a) i § 6 pkt 5 i 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1348 ze zm., dalej: rozporządzenie). Sąd wskazał, że wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej Spółki będącego adwokatem, ograniczono do wysokości 1/5 stawek wskazanych w rozporządzeniu odnośnie każdej ze spraw, ze względu na okoliczność, że wniesionych zostało 27 skarg i są to skargi jednobrzmiące, co zdaniem Sądu miało wpływ na nakład pracy pełnomocnika w każdej z nich. Pełnomocnik F. H. "S." Sp. z o.o. w O. wniósł zażalenie na zawarte w wyroku postanowienie o zwrocie kosztów postępowania zarzucając naruszenie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. Zdaniem pełnomocnika skarżącej, żaden z powołanych w uzasadnieniu wyroku przepisów dotyczących kosztów postępowania sądowego nie uzasadnia miarkowania kwot wynagrodzenia pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W art. 205 § 1 i § 2 p.p.s.a., ustawodawca przesądził, które koszty poniesione przez stronę działającą samodzielnie lub reprezentowaną przez nieprofesjonalnego pełnomocnika (§ 1), a także reprezentowaną przez profesjonalnego pełnomocnika (§ 2) są z mocy prawa uznane za niezbędne. Art. 205 § 2 p.p.s.a., przewiduje, iż do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednakże nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach (...). Stosownie do treści art. 205 § 3 p.p.s.a., zawierającego odesłanie do stosowania odrębnych przepisów w zakresie ustalania wysokości przysługujących należności stronie, do określania stawek opłat za czynności adwokatów reprezentujących stronę stosuje się przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1348). Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia zasądzając opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy pełnomocnika, a także charakter sprawy i wkład pracy pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Podstawę zasądzenia opłaty, o której mowa w cytowanym przepisie, stosownie do § 2 ust. 2 rozporządzenia, stanowią stawki minimalne określone w rozdziałach 3-5, przy czym opłata ta nie może być wyższa niż sześciokrotna stawka minimalna ani przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Powyższe przepisy, a w szczególności § 2 ust. 1 rozporządzenia, dają zatem sądowi możliwość miarkowania wysokości wynagrodzenia pełnomocnika. Podkreślić jednak należy, iż na podstawie wymienionych przepisów Sąd ma możliwość miarkowania wynagrodzenia pełnomocnika jedynie w zakresie przyznania go w kwocie stanowiącej wielokrotność stawki minimalnej, nie może natomiast orzec o przyznaniu wynagrodzenia poniżej stawki minimalnej, określonej dla danego rodzaju sprawy. Wynika to między innymi z faktu, iż ustawodawca określając wysokość stawek minimalnych za poszczególne czynności lub za udział w poszczególnych postępowaniach dokonał precyzyjnego rozważenia i uwzględnienia wszelkich okoliczności charakterystycznych dla danego typu spraw. Tym samym w przyjętych stawkach minimalnych oddana została swoista wycena koniecznego nakładu pracy po stronie pełnomocnika związana ze specyfiką określonego rodzaju postępowań. Jednocześnie ustawodawca pozostawił jedynie możliwość uwzględnienia przez sąd orzekający pewnych nadzwyczajnych, szczególnych okoliczności, które pojawiając się w danej sprawie zwiększają diametralnie nakład pracy niezbędnej do prawidłowej realizacji obowiązków profesjonalnego pomocnika procesowego (por. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 30 września 2009 r., sygn. akt II AKz 643/09). W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie, Sąd pierwszej instancji nie mógł miarkować wysokości opłaty za czynności adwokata poniżej stawki minimalnej określonej w rozporządzeniu, bowiem jak już wskazano zgodnie z obowiązującą zasadą zwrotu kosztów postępowania w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, którą w doktrynie określa się mianem "zasady kosztów celowych", Sąd nie ma możliwości pominięcia tych kosztów lub (w odniesieniu do wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika) zasądzenia ich poniżej zagwarantowanej przepisami prawa wysokości. Z kolei okoliczność powołana przez Sąd, iż pełnomocnik skarżącej Spółki sporządził 27 jednobrzmiących skarg na decyzje wydane w sprawach o identycznym stanie faktycznym i prawnym, nie ma żadnego wpływu na określenie wysokości kosztów zastępstwa procesowego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 177/08). Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny w R., wobec istnienia szczegółowych zasad ustalania wysokości przysługujących stronie należności, powinien zasądzić w oparciu o odpowiednie przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz cytowanego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącej Spółki, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, opłatę za czynności adwokata w kwocie nie niższej niż wynikająca z minimalnej stawki przewidzianej przepisami rozporządzenia w każdej ze spraw połączonych do wspólnego rozpoznania. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.