II FZ 458/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Włodzimierz Kubiak po rozpoznaniu w dniu 6 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 lipca 2010 r., sygn. akt I SA/Wr 516/10 w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi W. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 9 marca 2010 r., nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za luty 2005 r. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 5 lipca 2010 r., sygn. akt I SA/Wr 516/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił W. G. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu orzeczenia podano, że w skardze do sądu administracyjnego W. G. wniósł o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 9 marca 2010 r. w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości podatkowe spółki. Skarżący argumentował, że w sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, co uniemożliwi skarżącemu egzystencję i zagrozi życiu i zdrowiu jego rodziny. W. G. dodał, że nie "ucieka" z majątkiem i nie zachodzi obawa utrudniania egzekucji nawet w przypadku negatywnego rozstrzygnięcia w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w motywach rozstrzygnięcia podniósł, że skarżący nie wykazał przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, określonych w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Mimo iż W. G. we wniosku w sposób lakoniczny przywołał twierdzenia dotyczące możliwych skutków wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia (między innymi uniemożliwienie jego egzystencji oraz zagrożenie dla życia i zdrowia rodziny), to jednak nie wskazał konkretnych okoliczności, które mogłyby sugerować wystąpienie tych skutków oraz nie przedstawił w tym względzie żadnych dowodów, zwłaszcza dotyczących jego sytuacji finansowej lub majątkowej. Ogólnikowe twierdzenia wyrażane przez stronę, pozbawione szerszego uzasadnienia i stosownych dowodów, nie mogły zaś stanowić podstawy do uwzględnienia żądania skarżącego. W zażaleniu W. G. wniósł o uchylenie i zmianę powyższego postanowienia przez uwzględnienie wniosku, ewentualnie o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący wskazał na naruszenie: art. 61 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez oddalenie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji i art. 6 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez niewezwanie strony do uzupełnienia wniosku przez zobowiązanie jej do przedłożenia stosownych dokumentów lub złożenia wyjaśnień w przedmiocie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Skarżący argumentował, że wykazał, iż wyegzekwowanie należności we wszystkich sprawach prowadzonych przeciwko niemu przez urząd skarbowy spowoduje zakończenie jego egzystencji, bowiem sytuację tę należy oceniać kompleksowo w odniesieniu do wszystkich spraw podatkowych toczonych przez wojewódzkim sądem administracyjnym, a nie tylko w odniesieniu do jednostkowej sprawy. Co więcej, w aktach sprawy znajdują się również informacje dotyczące prowadzonego postępowania z tytułu zaległości ZUS wobec skarżącego na łączną kwotę około 1.900.000 zł. Zatem łączne zaległości egzekwowalne wobec strony osiągają ponad 2.500.000 zł, czego w oczywisty sposób nie można uznać za kwotę, która nie spowoduje uszczerbku dla egzystencji skarżącego, którego jedynym majątkiem po upadłości zarządzanej spółki pozostał udział (1/2 udziału) w mieszkaniu o wartości nie większej niż 70.000 zł. W. G. wywodził, że egzekucja z jego majątku na tym etapie postępowania spowoduje, iż oprócz utraty "pracy" po upadłości spółki skarżący dodatkowo utraci miejsce zamieszkania. W ocenie strony, nie sposób podzielić poglądu Sądu, że skarżący nie wykazał, że egzekucja całej kwoty nie spowoduje powstania niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, bowiem organy podatkowe znają stan majątkowy skarżącego i stan ten wynika z akt sprawy, zaś egzekucja łączna na kwotę blisko 2.500.000 zł z oczywistych względów spowoduje niebezpieczeństwo powstania znacznej szkody. W zażaleniu zwrócono ponadto uwagę, że Sąd powinien przed wydaniem postanowienia, w przypadku stwierdzenia braku dokumentów na potwierdzenie tez postępowania wpadkowego, wezwać skarżącego, który występuje w niniejszej sprawie bez zawodowego pełnomocnika, do przedłożenia stosownych dokumentów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie podkreślenia wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wśród przesłanek wstrzymania wykonania przedmiotu zaskarżenia przepis nie wymienia "uszczerbku dla egzystencji". Obowiązek wykazania okoliczności stanowiących podstawę wstrzymania wykonania decyzji spoczywa zaś na wnioskodawcy (por. B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Zakamycze 2005, s. 168). Rację miał zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, który podnosił, że strona powinna dowieść wystąpienia przesłanek uzasadniających zgłoszone żądanie i przekonać Sąd, że przesłanki te faktycznie występują. Na aprobatę zasługuje bowiem prezentowane w orzecznictwie stanowisko wskazujące, że skarżący jest zobligowany do wnikliwego przedstawienia argumentów i materiałów pozwalających sądowi na wszechstronną analizę przesłanek skorzystania z art. 61 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. postanowienie NSA z dnia 6 lutego 2009 r., sygn. akt II FZ 39/09, publ. POP 2009/2/143). I choć sąd może wówczas sięgać do informacji wynikających z akt sprawy, to nie może jednak zastępować strony w poszukiwaniu racji przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu. Tymczasem na gruncie niniejszej sprawy zarówno wniosek, jak i uzasadnienie zażalenia wyjaśniały jedynie, że skarżący może znaleźć się w szczególnie trudnej sytuacji finansowej, gdyby doszło do przymusowego wykonania zaskarżonej decyzji i egzekucji innych zobowiązań spółki, o których pisze W. G., z jego majątku. Skarżący nie wskazał natomiast, aby wierzyciel skierował kroki egzekucyjne do lokalu zabezpieczającego potrzeby mieszkaniowe jego rodziny, co mogłoby zapewne spowodować trudne do odwrócenia skutki, ani by wierzyciel podjął jakiekolwiek czynności egzekucyjne wobec jego osoby, ani też by próby skorzystania z którejkolwiek z ulg w spłacie zaległości przewidzianych w ustawie Ordynacja podatkowa okazały się bezowocne. Uzasadnienie zażalenia, podobnie, jak uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, było gołosłowne i jak trafnie wywiódł Sąd pierwszej instancji nie dawało podstaw do udzielenia tymczasowej ochrony sądowej w formie przewidzianej w art. 61 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Odnosząc się do drugiego z zarzutów sformułowanych z zażaleniu podkreślenia wymaga, że czynnością procesową w rozumieniu art. 6 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi było złożenie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Skoro wniosek taki został złożony, to nie było powodów do pouczania skarżącego o skutkach "zaniedbania" jego złożenia. Nadto, odmiennie niż w przypadku prawa pomocy (por. art. 255), ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje w ramach instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu kompetencji Sądu do wzywania wnioskodawcy o przedłożenie dodatkowo stosownych dokumentów lub złożenie wyjaśnień, które miałyby uzasadniać potrzebę wstrzymania wykonania decyzji. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.