I SA/Lu 750/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Fita (sprawozdawca), Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz, NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk, Protokolant Referent stażysta Julita Urbaś, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 marca 2009 r. sprawy ze skargi T. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nadpłaty podatku od towarów i usług - oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej po rozpatrzeniu zażalenia T. P. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nadpłaty podatku od towarów i usług. W uzasadnieniu wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nadpłaty podatku od towarów i usług w kwocie 264.000 zł, stwierdzając, iż w rozumieniu art. 7 Ordynacji podatkowej strona nie jest podatnikiem, wobec czego postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty w zaistniałym stanie faktycznym nie może być wszczęte. Na powyższe postanowienie T. P. złożył zażalenie, w którym wniósł o uchylenie postanowienia organu pierwszej instancji i uznanie istnienia nadpłaty wynikającej z pobrania przez komornika sądowego nienależnego podatku. W uzasadnieniu zażalenia strona podała, że komornik sądowy sprzedający nieruchomość w trybie egzekucji wystawił fakturę VAT z nienależnie wykazanym podatkiem od towarów i usług. Niezasadność naliczenia podatku VAT należnego wynikała z faktu, iż przedmiotowa sprzedaż dotyczyła majątku osoby, nie będącej w dacie sprzedaży - czynnym podatnikiem VAT. Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że w myśl art. 75 § 1 Ordynacji podatkowej, jeżeli podatnik kwestionuje zasadność pobrania przez płatnika podatku albo wysokość pobranego podatku może złożyć wniosek o stwierdzenie nadpłaty podatku. Podatnikiem w świetle art. 7 § 1 Ordynacji podatkowej jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, podlegająca na mocy ustaw podatkowych obowiązkowi podatkowemu. Obowiązek podatkowy w zakresie podatku od towarów i usług ciąży na sprzedawcy towarów i usług, którym jest podmiot określony w art. 15 ustawy o podatku od towarów i usług. Płatnikiem, zgodnie z art. 8 Ordynacji podatkowej jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, obowiązana na podstawie przepisów prawa podatkowego do obliczenia i pobrania od podatnika podatku i wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu. W myśl art. 18 ustawy o VAT organy egzekucyjne określone w ustawie z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 110, poz. 968 ze zm.) oraz komornicy sądowi wykonujący czynności egzekucyjne w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania cywilnego są płatnikami podatku od dostawy, dokonywanej w trybie egzekucji, towarów będących własnością dłużnika lub posiadanych przez niego z naruszeniem obowiązujących przepisów. Z akt sprawy wynika, iż faktura VAT z dnia 27 maja 2008r., której dotyczy stan faktyczny rozpatrywanej sprawy została wystawiona przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym. Treścią faktury jest zbycie nieruchomości w postaci działek zabudowanych budynkami administracyjno-biurowymi przez sprzedawcę - A. w R. Nabywcą jest B. Wartość faktury VAT dokumentującej powyższą transakcję wynosi: wartość netto 1.200.000 zł, podatek VAT wg stawki 22% 264.000 zł i wartość brutto 1.464.000zł. W świetle przedstawionych powyżej przepisów oraz mając na uwadze zawiadomienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym nr [...] z dnia 27 maja 2008r. skierowane do Urzędu Skarbowego, którego treścią jest dokonana sprzedaż w sprawie egzekucyjnej przeciwko dłużnikowi – Z. G., S. T. G. (prowadzącym działalność pod nazwą A. ), należy stwierdzić, że dokonane przez organ podatkowy pierwszej instancji rozstrzygnięcie jest prawidłowe. Skoro bowiem stroną uprawnioną do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty w przypadku pobrania przez płatnika podatku - zgodnie z art. 75 § 1 Ordynacji podatkowej jest podatnik, a w rozpatrywanym przypadku - jest nim Z. G., to wniosek złożony przez nabywcę towaru – T. P. może być rozpatrzony jedynie w trybie art. 165 a § 1 Ordynacji podatkowej. T. P.. nie jest bowiem podatnikiem, o którym mowa w art. 7 Ordynacji podatkowej, ponieważ jako nabywca w w/w umowie sprzedaży nie podlegał obowiązkowi podatkowemu. Na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, T. P. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w której wniósł o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: 1) art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez rozstrzyganie wątpliwości w sprawie na niekorzyść podatnika; 2) art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez przekroczenie granicy swobodnego uznania, gdyż ocena zebranego materiału dowodnego w niniejszej sprawie nie była zgodna z wymaganiami wiedzy, doświadczenia życiowego i logiki; 3) art. 8 ustawy Ordynacji podatkowej poprzez błędne przyjęcie, iż komornik jako płatnik podatku od towarów i usług pobierając tenże podatek od skarżącego nie pobrał go od podatnika; 4) art. 75 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez jego niezastosowanie w sprawie niniejszej gdy była ku temu podstawa zarówno faktyczna jak i prawna; 5) art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej poprzez jego zastosowanie w sprawie niniejszej gdy była ku temu podstawa zarówno faktyczna jak i prawna; 6) art. 18 ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług poprzez błędne przyjęcie, iż komornik jako płatnik podatku od towarów i usług pobierając tenże podatek od skarżącego nie pobrał go od podatnika. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Mając na uwadze art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 8 Ordynacji podatkowej, płatnikiem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, obowiązana na podstawie przepisów prawa podatkowego do obliczenia i pobrania od podatnika podatku i wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu. Jednocześnie w myśl art. 18 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 54, poz. 535 ze zm.), organy egzekucyjne określone w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz komornicy sądowi wykonujący czynności egzekucyjne w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania cywilnego są płatnikami podatku od dostawy, dokonywanej w trybie egzekucji, towarów będących własnością dłużnika lub posiadanych przez niego z naruszeniem obowiązujących przepisów. Sąd nie podziela stanowiska skarżącego, że skoro zgodnie z art. 8 Ordynacji podatkowej komornik jest płatnikiem podatku VAT, a płatnik jest osobą obowiązaną do obliczenia i pobrania od podatnika podatku i wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu, to w niniejszej sprawie on jest podatnikiem bowiem komornik pobrał od niego podatek VAT, a następnie kwotę pobranego podatku wpłacił na konto urzędu skarbowego. Kwestię opodatkowania danej dostawy wykonywanej w trybie egzekucji należy rozpatrywać nie poprzez osobę płatnika, lecz "podstawiając" jako dostawcę podmiot, którego towary są sprzedawane. Sprzedaż egzekucyjna jest bowiem przeniesieniem prawa do dysponowania towarami jak właściciel. Niewątpliwie więc można uznać, że dokonywana jest ona na rzecz dłużnika. To on jest więc podatnikiem z tytułu tej czynności. Organ egzekucyjny nie bierze udziału w czynnościach skutkujących przejściem własności nieruchomości. Natomiast z przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 25 maja 2005 r. i z dnia 28 listopada 2008 r. w sprawie (...) wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania (...) (Dz.U. z 2005 r., Nr 95, poz. 798 ze zm. i Dz.U. z 2008 r., Nr 12, poz. 19 ze zm.), wynika, że płatnik wystawia fakturę od dokonanej dostawy. Faktura ta winna dodatkowo zawierać nazwę i adresy organów egzekucyjnych; jako sprzedawcę wpisuje się dłużnika (nazwę i adres), przy czym za podpisy osób uprawnionych uważa się podpisy kierowników organów egzekucyjnych (osób upoważnionych). Kopię faktury przekazuje się dłużnikowi, drugą kopię organ zachowuje (i przechowuje przez okres 5 lat) w swojej ewidencji. Zgodnie z ogólnymi zasadami oryginał takiej faktury organ egzekucyjny powinien przekazać nabywcy towaru. Niezależnie od powyższego nie ma potrzeby dokonywania wykładni systematycznej, w przypadku, gdy art. 7 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 15 ustawy o podatku od towarów i usług wyraźnie określa osobę podatnika podatku VAT i jest nim sprzedawca towarów i usług, w niniejszej sprawie - A. w R., a nie skarżący. Jak wynika z art. 75 § 1 Ordynacji podatkowej, jeżeli podatnik kwestionuje zasadność pobrania przez płatnika podatku albo wysokość pobranego podatku, może złożyć wniosek o stwierdzenie nadpłaty podatku. W niniejszej sprawie skarżący, jak wyżej była mowa, nie jest podatnikiem od podatku od towarów i usług z tytułu dostawy wskazanej w fakturze VAT z dnia 27 maja 2008r., a zatem organy podatkowe prawidłowo odmówiły mu wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku VAT. Z powyższych względów, na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji.